آیا برای شروع فعالیت مشترک، تنظیم قرارداد کتبی ضروری است؟ بله؛ نمونه قرارداد مشارکت کاری باید سهم هر طرف، آورده، وظایف، نحوه تقسیم سود و زیان و شیوه پایان همکاری را روشن کند تا اختلافهای آینده کاهش یابد. این قرارداد میتواند میان اشخاص حقیقی یا شرکتها منعقد شود، اما متن آن باید متناسب با نوع فعالیت، میزان سرمایه و نقش واقعی هر شریک تنظیم شود.
در مشارکت کاری، طرفین برای دستیابی به هدف مشترک، آورده یا تخصص خود را وارد فعالیت میکنند و معمولاً در سود و زیان سهیم هستند. در قرارداد استخدام، کارگر در برابر دریافت مزد، تحت مدیریت و نظارت کارفرما کار میکند و الزامات قانون کار بر رابطه حاکم است. بنابراین، صرف استفاده از عنوان «شریک» کافی نیست؛ دادگاه به رفتار واقعی طرفین، میزان استقلال، نحوه پرداخت و وجود یا نبود رابطه تبعیت توجه میکند.
یک نمونه قرارداد مشارکت کاری کاربردی باید اطلاعات و تعهدات زیر را بهطور شفاف مشخص کند:
آورده باید با سند قابل بررسی پشتیبانی شود؛ برای مثال، رسید واریز، صورتجلسه تحویل تجهیزات، فاکتور خرید یا گزارش کارشناسی. بهتر است حساب بانکی جداگانه برای فعالیت تعیین و همه پرداختها با رسید انجام شود. سود نیز باید پس از کسر هزینههای مورد توافق محاسبه شود، نه بر اساس درآمد ناخالص؛ مگر اینکه طرفین صریحاً روش دیگری را پذیرفته باشند. اگر یکی از شرکا نیروی کار یا تخصص ارائه میکند، ساعات کار، خروجی مورد انتظار و ارزش آن باید دقیقاً نوشته شود.
اگر یکی از شرکا بدون اختیار قراردادی تعهدی ایجاد کند، مسئولیت او ممکن است متوجه خود وی شود؛ بااینحال، در برابر اشخاص ثالث، اسناد امضاشده و ظاهر اختیارات نیز اهمیت دارد. برای پیشگیری از اختلاف، سقف تعهدات، اشخاص مجاز به امضا و نیاز به تأیید کتبی برای معاملات مهم مشخص شود. همچنین باید روشن باشد زیان ناشی از تقصیر، تخلف یا استفاده شخصی از اموال مشترک بر عهده چه کسی است. مسئولیت کیفری نیز با قرارداد قابل انتقال یا حذف نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل در پرونده کیفری را ببینید.
فرض کنید علی و مریم یک فروشگاه اینترنتی راهاندازی میکنند. علی سرمایه نقدی و مریم مدیریت فروش را بر عهده میگیرد و در نمونه قرارداد مشارکت کاری سهم هر دو پنجاه درصد تعیین میشود. اگر قرارداد درباره هزینه تبلیغات، مالکیت حساب کاربری و زمان تقسیم سود ساکت باشد، برداشت مریم از درآمد ممکن است اختلافزا شود. در این وضعیت، رسیدهای بانکی، پیامها، گزارش فروش و عرف همکاری برای اثبات ادعا بررسی میشود؛ اما نتیجه قطعی به مفاد قرارداد و کیفیت مدارک بستگی دارد.
ابتدا مفاد قرارداد، شرط فسخ، وجه التزام و شیوه اعلام تخلف بررسی شود. سپس بهتر است مطالبه انجام تعهد یا تسویه، بهصورت قابل اثبات و با تعیین مهلت معقول ارسال شود. نگهداری قرارداد، الحاقیهها، صورتجلسات و مستندات مالی برای مذاکره یا طرح دعوا ضروری است. مرجع رسیدگی نیز بر اساس شرط داوری، نوع خواسته و مقررات صلاحیت تعیین میشود؛ بنابراین پیش از اقدام، مشاوره با وکیل یا کارشناس حقوقی میتواند از انتخاب نادرست خواسته جلوگیری کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
تنظیم نمونه قرارداد مشارکت کاری صرفاً پر کردن نام و درصد سود نیست؛ قرارداد باید واقعیت همکاری، آوردهها، اختیارها، حسابداری و شیوه خروج را پوشش دهد. هرچه تعهدات قابل اندازهگیریتر و اسناد مالی منظمتر باشند، امکان اثبات حقوق طرفین بیشتر خواهد بود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانم ورامین را ببینید.