آیا میتوان برای جابهجایی خانه مادر، امور فروش ملک فعلی و خرید ملک جدید را به شخص دیگری سپرد؟ بله؛ وکالت از مادر جهت تعویض منزل با تنظیم وکالتنامه رسمی در دفتر اسناد رسمی امکانپذیر است، اما حدود اختیار وکیل باید کاملاً روشن باشد. این وکالت بهخودیخود مالکیت خانه را منتقل نمیکند و فقط به وکیل اجازه میدهد در محدوده تعیینشده از طرف مادر اقدام کند.
مادر باید در زمان امضای وکالتنامه، اهلیت قانونی و توانایی درک مفاد آن را داشته باشد. اگر مادر محجور باشد یا به دلیل بیماری، اختلال شناختی یا وضعیت مشابه نتواند اراده معتبر ایجاد کند، تنظیم وکالتنامه عادی یا رسمی میتواند با ایراد جدی مواجه شود و موضوع از مسیر نماینده قانونی یا قیم پیگیری خواهد شد.
همچنین مادر باید مالک ملک باشد یا اختیار قانونی کافی برای فروش آن داشته باشد. اگر خانه میان چند نفر مشاع باشد، وکیل فقط درباره سهم مادر اختیار دارد، نه کل ملک. در صورت وجود رهن، بازداشت، بدهی یا محدودیت ثبتی نیز باید پیش از معامله وضعیت ملک بررسی شود.
عبارتهای کلی مانند «انجام کلیه امور ملکی» همیشه برای پیشگیری از اختلاف کافی نیست. در متن وکالتنامه، مشخصات ملک، پلاک ثبتی، اختیار مراجعه به دفترخانه، شهرداری و اداره ثبت، دریافت مفاصاحساب، پرداخت هزینههای قانونی، امضای مبایعهنامه و سند رسمی، تحویل گرفتن ثمن و انتقال سند باید تا حد امکان صریح باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل در دعاوی شهرداری را ببینید.
معمولاً اصل و تصویر کارت ملی و شناسنامه مادر و وکیل، سند مالکیت، اطلاعات ثبتی ملک و در صورت وجود، مدارک مربوط به رهن یا انحصار وراثت لازم است. دفترخانه پس از احراز هویت و بررسی اراده مادر، متن سند را تنظیم میکند. پیش از امضا، مادر باید متن را با دقت بخواند یا برای او به زبان قابل فهم توضیح داده شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
هزینه تنظیم سند، حقالثبت و هزینههای جانبی به نوع وکالت، ارزش معاملاتی و مقررات جاری بستگی دارد؛ بنابراین مبلغ ثابت و یکسانی برای همه پروندهها نمیتوان اعلام کرد. همچنین وکالتنامه با مبایعهنامه یا انتقال قطعی مالکیت تفاوت دارد و فروشنده یا خریدار باید سند معامله را جداگانه تنظیم کند.
فرض کنید مادر به دخترش وکالت از مادر جهت تعویض منزل میدهد تا آپارتمان مشخصی را بفروشد و با بخشی از وجه، خانه دیگری بخرد. اگر در وکالتنامه اختیار دریافت کامل ثمن یا معامله با خود پیشبینی نشده باشد، دختر نمیتواند بدون بررسی حدود اختیار، ملک را به نام خود منتقل کند یا وجه را شخصاً برداشت کند. در صورت اختلاف، دادگاه به متن وکالتنامه، اسناد پرداخت، قیمت معامله و مصلحت مادر توجه خواهد کرد و نتیجه از پیش قطعی نیست.
بهتر است مادر فقط اختیارهای ضروری را بدهد، نسخهای از سند را نزد خود نگه دارد و پرداختها از مسیر بانکی قابل اثبات انجام شود. وکالت قابل عزل ممکن است با عزل رسمی، استعفای وکیل یا فوت و حجر هر یک از طرفین پایان یابد؛ بنابراین نباید آن را جایگزین انتقال مالکیت دانست. برای وکالت از مادر جهت تعویض منزل، بررسی سند ملک و مشورت با سردفتر یا وکیل دادگستری پیش از امضا، مهمترین اقدام پیشگیرانه است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.