اگر چک مشتری در سررسید پرداخت نشود، چه اقدامی باید انجام داد؟ در موضوع پاس نشدن چک های مشتری، نخستین اقدام دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک و سپس انتخاب مسیر مناسب حقوقی، ثبتی یا کیفری است. نگهداری اصل چک، ثبت دقیق توافقها و اقدام سریع، نقش مهمی در وصول طلب دارد؛ زیرا صرف وعده شفاهی یا پیامهای غیررسمی، همیشه برای اثبات ادعا کافی نیست.
دارنده باید در تاریخ سررسید به بانک مراجعه کند و در صورت نبود موجودی یا وجود مانع قانونی، گواهی عدم پرداخت بگیرد. این گواهی باید علت پرداخت نشدن، مبلغ کسری و مشخصات چک را بهدرستی نشان دهد. اگر بخشی از مبلغ پرداخت شود، گواهی باید نسبت به مانده صادر شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای چک برگشتی را ببینید.
در چکهای صیادی، ثبت و تأیید اطلاعات در سامانه مربوط نیز اهمیت دارد. نقص در ثبت یا مغایرت اطلاعات ممکن است بر امکان وصول و نوع دعوا اثر بگذارد.
دارنده میتواند با توجه به شرایط، از دادگاه حقوقی، اجرای ثبت یا در موارد قابلقبول، شکایت کیفری استفاده کند. درخواست صدور اجراییه از دادگاه برای چک، در صورت وجود شرایط قانونی و نبود مانع، معمولاً برای مطالبه سریعتر اصل وجه کاربرد دارد. اجرای ثبت نیز مستلزم ارائه سند لازم و طی تشریفات ثبتی است.
شکایت کیفری فقط در صورتی مطرح میشود که چک از ابتدا با وصف کیفری صادر شده باشد. چکهای وعدهدار، تضمینی، مشروط یا صادرشده بابت معاملات نامشروع ممکن است وصف کیفری نداشته باشند. همچنین برای حفظ امکان شکایت کیفری، دارنده باید معمولاً ظرف شش ماه از تاریخ صدور به بانک مراجعه و ظرف شش ماه از تاریخ دریافت گواهی عدم پرداخت، شکایت کند؛ تشخیص نهایی به تاریخها و وضعیت واقعی چک وابسته است.
صادرکننده معمولاً مسئول پرداخت وجه چک است و در صورت انتقال چک، ظهرنویس یا ضامن نیز ممکن است مسئولیت داشته باشد. با این حال، نوع امضا، ترتیب انتقال، مهلتهای قانونی و نحوه مطالبه اهمیت دارد. اگر چک بابت ضمانت صادر شده باشد، اصل مطالبه وجه همچنان ممکن است مطرح شود، اما شکایت کیفری غالباً با محدودیت بیشتری روبهرو خواهد بود.
در موضوع پاس نشدن چک های مشتری، دارنده نباید بدون بررسی قرارداد، تنها به طرح شکایت کیفری تکیه کند. ممکن است دعوای مطالبه وجه، خسارت تأخیر تأدیه و هزینههای قانونی، مسیر مطمئنتری باشد. میزان خسارت و زمان آغاز محاسبه آن به شرایط پرونده و تشخیص مرجع رسیدگی وابسته است.
فرض کنید فروشگاهی کالا را با فاکتور رسمی به مشتری تحویل داده و مشتری یک چک صیادی بابت بهای معامله صادر کرده است. پس از سررسید، بانک به علت کسری موجودی گواهی عدم پرداخت صادر میکند. فروشگاه باید اصل چک، فاکتور و گواهی را نگهداری و سپس با بررسی وصف چک، برای مطالبه وجه یا صدور اجراییه اقدام کند. در این نمونه، پاس نشدن چک های مشتری بهتنهایی اثباتکننده همه جزئیات معامله نیست؛ فاکتور و رسید تحویل کالا نیز برای اثبات منشأ بدهی اهمیت دارند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان چک را ببینید.
تحویل اصل چک به صادرکننده بدون رسید، تأخیر طولانی در مراجعه به بانک، مخدوش کردن نوشتههای چک، توافق شفاهی درباره تمدید مهلت و ثبت نکردن پرداختهای جزئی از اشتباهات رایج است. پیش از هر اقدام، تاریخ سررسید، هویت امضاکنندگان، وضعیت ثبت صیادی و اسناد معامله بررسی شود. مشاوره با وکیل یا کارشناس، بهویژه در مبالغ بالا یا وجود ضامن و ظهرنویس، از انتخاب مسیر نادرست جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده در شهرک غرب را ببینید.