اگر محکومعلیه یکی از اقساط مقرر در حکم اعسار را نپردازد، چه اتفاقی میافتد؟ در پرداخت نشدن اقساط اعسار، طلبکار میتواند از اجرای احکام یا دادگاه صادرکننده رأی، وصول قسط، اعمال ضمانتاجراهای قانونی و در شرایطی درخواست حبس محکومعلیه را پیگیری کند؛ مگر اینکه بدهکار بتواند ناتوانی واقعی خود یا تغییر وضعیت مالیاش را اثبات و برای تعدیل اقساط اقدام کند.
حکم اعسار و تقسیط، بدهی را از بین نمیبرد؛ بلکه شیوه و زمان پرداخت آن را مشخص میکند. بنابراین، هر قسط در موعد مقرر قابل مطالبه است. تأخیر یا خودداری از پرداخت ممکن است باعث شود طلبکار تقاضای ادامه عملیات اجرایی، توقیف اموال و حسابهای بانکی یا استفاده از ضمانتاجراهای مقرر در قانون را مطرح کند.
حبس، نتیجه خودکار هر تأخیر نیست و به شرایط پرونده، مفاد حکم، وضعیت مالی بدهکار و درخواست طلبکار بستگی دارد. اگر بدهکار مالی برای پرداخت دارد اما آن را پنهان میکند یا برخلاف واقع خود را معسر معرفی کرده باشد، مسئولیت او شدیدتر خواهد بود. در مقابل، اثبات ناتوانی واقعی میتواند مبنایی برای تقسیط مجدد یا جلوگیری از برخی اقدامات اجرایی باشد.
در صورت بروز مشکل مالی، نباید تا زمان انباشتهشدن اقساط صبر کرد. بدهکار باید با ارائه دادخواست تعدیل اقساط یا درخواست مناسب از دادگاه، تغییر درآمد، بیکاری، بیماری، افزایش هزینههای ضروری یا سایر عوامل مؤثر را توضیح دهد. صرف ادعای نداشتن پول کافی نیست و دادگاه معمولاً مدارک مالی و معیشتی را بررسی میکند.
طلبکار میتواند با مراجعه به شعبه اجرای احکام، پرداختنشدن قسط را اعلام و تقاضای اجرای مفاد حکم کند. بررسی میشود که قسط واقعاً سررسید شده، پرداختی ثبت نشده و آیا مالی از محکومعلیه شناسایی شده است یا نه. پرداخت نشدن اقساط اعسار بهتنهایی مالکیت اموال را اثبات نمیکند؛ توقیف باید نسبت به مال متعلق به بدهکار و با رعایت مستثنیات دین انجام شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل اجرای احکام را ببینید.
چنانچه بدهکار مدعی ناتوانی جدید باشد، بهتر است دفاع خود را با اسناد معتبر مطرح کند. پرداخت بخشی از بدهی نیز الزاماً موجب پایان پرونده نمیشود، اما میتواند در ارزیابی حسننیت و تصمیم قضایی مؤثر باشد. همچنین توافق کتبی با طلبکار باید روشن، قابل اثبات و ترجیحاً در پرونده اجرایی ثبت شود.
رضا به پرداخت بدهی محکوم و اقساط ماهانه برای او تعیین شد. پس از از دستدادن شغل، دو قسط را نپرداخت، اما هیچ درخواست تعدیلی ثبت نکرد. طلبکار موضوع پرداخت نشدن اقساط اعسار را به اجرای احکام اعلام کرد و همزمان حسابها و اموال قابل شناسایی رضا بررسی شد. رضا سپس مدارک بیکاری، اجارهنامه و هزینه درمان را ارائه داد. نتیجه پرونده قطعی نبود و دادگاه پس از بررسی مدارک میتوانست با تعدیل اقساط، مهلت مناسبتری تعیین کند یا در صورت احراز توانایی مالی، اجرای حکم قبلی را ادامه دهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ۲۴ ساعته را ببینید.
پرداخت نشدن اقساط اعسار موضوعی قابل اغماض و بیاثر نیست، اما هر تأخیر نیز بهطور خودکار به حبس منتهی نمیشود. بهترین اقدام بدهکار، ثبت سریع درخواست تعدیل، ارائه اسناد مالی و پرداخت منظم حتی مبالغ ممکن است. طلبکار نیز باید از مسیر اجرای احکام و بر اساس مفاد رأی اقدام کند و نتیجه نهایی به مدارک، توان مالی واقعی و تصمیم مرجع قضایی بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل محدوده تهرانپارس را ببینید.