آیا میتوان سهمی از خانه را که به نام همسر شده دوباره گرفت؟ بله، پس گرفتن سه دانگ خانه از همسر فقط در شرایط مشخص قانونی امکانپذیر است و به علت انتقال، نوع سند و مدارک موجود بستگی دارد؛ اگر انتقال در قالب هبه انجام شده باشد، معمولاً بحث رجوع از هبه مطرح میشود، اما در بیع، صلح یا انتقال قطعی، بازگرداندن ملک بدون اثبات سبب قانونی امکانپذیر نیست.
نخست باید مشخص شود سه دانگ چگونه به همسر انتقال یافته است. اگر مالک، سهم خود را هبه کرده و ملک نیز به قبض همسر رسیده باشد، در اصل امکان رجوع از هبه وجود دارد؛ مگر اینکه یکی از موانع قانونی رجوع وجود داشته باشد. از جمله این موانع میتوان به انتقال ملک به شخص دیگر، ایجاد تغییر اساسی در مال، فوت یکی از طرفین، هبه به پدر، مادر یا فرزند، و هبه معوضی اشاره کرد که عوض آن پرداخت شده است.
اگر سه دانگ در برابر دریافت پول فروخته شده، یا در قالب صلح قطعی منتقل شده باشد، عنوان رجوع از هبه قابل استفاده نیست. در چنین مواردی باید ادعایی مانند بطلان معامله، فسخ به علت وجود شرط، اکراه، فقدان قصد یا سایر جهات قانونی، با دلیل معتبر مطرح شود. صرف پشیمانی، اختلاف خانوادگی یا پرداخت هزینههای خانه، مالکیت رسمی همسر را از بین نمیبرد.
در دعوای پس گرفتن سه دانگ خانه از همسر، سند رسمی ملک مهمترین مدرک است؛ با این حال، محتوای قرارداد و علت انتقال نیز اهمیت زیادی دارد. مدارک قابل استفاده عبارتاند از:
شهادت بهتنهایی همیشه برای بیاثر کردن یک سند رسمی کافی نیست و ارزش هر دلیل را دادگاه با توجه به مجموعه مدارک ارزیابی میکند. همچنین باید میان «ادعای مالکیت» و «اثبات سبب قانونی بازگشت ملک» تفاوت گذاشت.
دعاوی مربوط به حقوق مالکیت و اموال غیرمنقول معمولاً در دادگاه محل وقوع ملک مطرح میشوند. خواهان باید پس از بررسی سند، عنوان دعوا را درست انتخاب کند؛ برای نمونه، در فرض هبه ممکن است درخواست تأیید رجوع از هبه و آثار ثبتی آن مطرح شود، اما در فرض معامله معیوب، خواستههایی مانند ابطال یا فسخ، حسب مورد، مطرح خواهد بود.
پس از ثبت دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی، پرونده به شعبه صالح ارجاع میشود. در صورت صدور رأی قطعی به نفع خواهان، اصلاح وضعیت ثبتی و انتقال رسمی معمولاً از طریق اداره ثبت یا دفترخانه پیگیری خواهد شد. توقیف ملک یا منع نقلوانتقال نیز شرایط جداگانه دارد و خودکار ایجاد نمیشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملکی رایگان را ببینید.
فرض کنید علی سه دانگ آپارتمان خود را با سند رسمی و بدون دریافت عوض، به همسرش هبه کرده است. اگر همسر او ملک را به دیگری منتقل نکرده، در آن تغییر اساسی ایجاد نشده و مانع قانونی دیگری وجود نداشته باشد، علی میتواند برای پس گرفتن سه دانگ خانه از همسر، موضوع رجوع از هبه و بازگشت آثار ثبتی آن را پیگیری کند. اما اگر همان سه دانگ در برابر پرداخت مبلغ مشخصی فروخته شده باشد، نتیجه متفاوت است و علی باید وجود دلیل قانونی برای فسخ یا بیاعتباری معامله را اثبات کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل متخصص ملکی را ببینید.
پس گرفتن سه دانگ خانه از همسر به نام دعوا وابسته نیست، بلکه علت انتقال و مفاد سند تعیینکننده است. پیش از هر اقدامی، سند رسمی، قرارداد، نحوه پرداخت و وجود موانع رجوع بررسی شود. طرح دعوای نادرست میتواند موجب رد درخواست و تحمیل هزینه شود؛ بنابراین تنظیم خواسته بر اساس اسناد و مشورت با وکیل امور ملکی یا خانواده اهمیت زیادی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل محدوده پیروزی را ببینید.