آیا مادر میتواند شناسنامه فرزند را که نزد پدر است پس بگیرد؟ بله، پس گرفتن شناسنامه فرزند از پدرش در صورت وجود دلیل موجه و اثبات نیاز کودک امکانپذیر است؛ اما حضانت بهتنهایی همیشه به معنای انتقال ولایت یا اختیار قانونی اسناد هویتی نیست. مادر میتواند ابتدا بهصورت کتبی تحویل شناسنامه را مطالبه کند و در صورت امتناع، از دادگاه خانواده یا حسب مورد اداره ثبت احوال برای تعیین راهکار قانونی کمک بگیرد.
حضانت به معنای نگهداری و مراقبت روزمره از کودک است، در حالی که ولایت قهری و نمایندگی قانونی، آثار گستردهتری دارد. بنابراین ممکن است مادر حضانت فرزند را بر عهده داشته باشد، ولی برای برخی اقدامات اداری همچنان به همکاری پدر یا دستور مرجع قضایی نیاز پیدا کند. با این حال، نگهداری شناسنامه نباید وسیلهای برای جلوگیری از تحصیل، درمان، ثبتنام، سفر یا دریافت خدمات ضروری کودک باشد.
اگر پدر بدون دلیل قابل قبول از تحویل مدرک خودداری کند و این رفتار به زیان کودک باشد، مادر میتواند موضوع را بهعنوان اختلاف مرتبط با امور حضانت و مصلحت طفل مطرح کند. دادگاه با توجه به مصلحت کودک، مدارک موجود و علت امتناع پدر تصمیم میگیرد.
اگر شناسنامه مفقود شده باشد، موضوع با امتناع پدر متفاوت است. در این حالت باید از مسیر اعلام فقدان و درخواست صدور شناسنامه المثنی در ثبت احوال اقدام شود. ارائه اطلاعات نادرست درباره مفقودی، در حالی که سند نزد شخص دیگری است، میتواند مشکلات حقوقی و اداری ایجاد کند.
بهتر است مادر ابتدا درخواست خود را با ذکر علت، مهلت تحویل و آثار خودداری، از طریق اظهارنامه رسمی ارسال کند. اگر پاسخ داده نشد، میتوان با مدارک لازم، درخواست مرتبط با تحویل سند و حمایت از مصلحت کودک را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کرد. انتخاب عنوان دقیق درخواست به وضعیت پرونده بستگی دارد و ممکن است دادگاه خانواده، دستور موقت یا تصمیم دیگری را مناسب بداند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل مشاوره رایگان خانواده را ببینید.
در موارد فوری، باید فوریت بهطور روشن توضیح داده شود؛ مثلاً کودک به دلیل نداشتن شناسنامه از ثبتنام یا درمان محروم شده است. مراجعه مستقیم به کلانتری برای گرفتن سند، معمولاً جایگزین تصمیم قضایی نیست؛ مگر اینکه رفتار پدر همراه با تهدید، اجبار یا جرم مستقل دیگری باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای تهدید را ببینید.
فرض کنید مادر پس از صدور حکم حضانت، برای ثبتنام فرزند در مدرسه به شناسنامه نیاز دارد. پدر با وجود چند درخواست، سند را تحویل نمیدهد و اعلام میکند فقط در صورت صرفنظر کردن مادر از حضانت آن را بازمیگرداند. در چنین وضعی، پس گرفتن شناسنامه فرزند از پدرش میتواند با ارائه حکم حضانت، گواهی مدرسه و پیامهای رد درخواست پیگیری شود. دادگاه الزاماً صرف ادعای مادر را کافی نمیداند، اما این مدارک میتواند امتناع و ضرورت استفاده از سند را نشان دهد.
تلاش برای برداشتن شناسنامه بدون اجازه، تهدید پدر، طرح ادعای مفقودی خلاف واقع یا حذف نام و مشخصات والد از سند، اقدامهای پرخطر و بیاثر هستند. همچنین نباید حضانت، ولایت، قیمومت و حق ملاقات با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. اگر کودک تحت سرپرستی قانونی شخص دیگری باشد، مدارک و مسیر اقدام متفاوت خواهد بود.
پس گرفتن شناسنامه فرزند از پدرش معمولاً با مطالبه رسمی، اثبات نیاز کودک و در صورت لزوم مراجعه به دادگاه خانواده انجام میشود. نگهداری سند نباید ابزار فشار در اختلافات خانوادگی باشد، اما نتیجه پرونده به حکم حضانت، علت امتناع، فوریت موضوع و مدارک ارائهشده بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی پونک را ببینید.