آیا ملکی از داراییهای متوفی بدون رضایت همه وراث منتقل یا تصرف شده است؟ در چنین شرایطی، پس گرفتن ملک توسط وراث معمولاً از طریق اثبات مالکیت مورث، احراز سمت وراث و طرح دعوای مناسب در دادگاه محل وقوع ملک انجام میشود. نوع اقدام به این بستگی دارد که ملک در تصرف شخصی دیگر باشد، با سند عادی منتقل شده باشد یا سند رسمی آن به نام فرد دیگری ثبت شده باشد.
پس از فوت مالک، داراییهای او اصولاً به ترکه تبدیل میشود و وراث، پس از مشخص شدن سهمالارث، در آن ذیحق هستند. اگر شخصی ملک را بدون مجوز قانونی تصرف کرده باشد، وراث میتوانند متناسب با وضعیت پرونده، دعوای خلع ید، رفع تصرف، مطالبه اجرتالمثل یا تحویل ملک را مطرح کنند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
چنانچه ملک در زمان حیات متوفی بهطور معتبر فروخته یا هبه شده باشد، صرف فوت مالک باعث بازگشت آن به وراث نمیشود. همچنین اگر یکی از وراث پس از فوت، کل ملک را بدون اجازه سایرین منتقل کند، بررسی اعتبار معامله، میزان اختیار او و وضعیت ثبتی ملک ضروری است. ممکن است معامله فقط نسبت به سهم همان وارث معتبر باشد و نسبت به سهم دیگران قابل اعتراض یا بیاثر تلقی شود.
گواهی انحصار وراثت بهتنهایی مالکیت ملک را ثابت نمیکند؛ این گواهی فقط اشخاص دارای سمت در ترکه و نسبت آنان را مشخص میکند. اصل مالکیت باید با سند، قرارداد معتبر یا سایر ادله قابل قبول اثبات شود.
خواسته باید با وضعیت واقعی ملک هماهنگ باشد. برای مثال، در تصرف بدون مجوز ممکن است خلع ید مناسب باشد؛ اما اگر سند رسمی به نام دیگری صادر شده باشد، معمولاً بررسی امکان طرح دعوای ابطال معامله و ابطال سند رسمی نیز ضرورت پیدا میکند. در املاک مشاع، ذکر همه مالکان و وراث ذینفع اهمیت دارد و اشتباه در طرف دعوا میتواند موجب طولانی شدن رسیدگی شود.
دعاوی مربوط به مالکیت و حقوق عینی املاک معمولاً در دادگاه محل قرار گرفتن ملک مطرح میشوند. پس از ثبت دادخواست، دادگاه ممکن است برای بررسی اصالت اسناد، حدود ملک، ارزش معاملاتی یا نحوه تصرف، موضوع را به کارشناس ارجاع دهد. تا پیش از صدور حکم قطعی، از انتقال یا تخریب ملک خودداری کنید و در صورت وجود خطر فوری، درباره دستور موقت با وکیل مشورت شود.
فرض کنید پدر خانواده فوت کرده و خانهای به نام او باقی مانده است. یکی از فرزندان، بدون رضایت سایر وراث، کل خانه را با مبایعهنامه عادی به شخص دیگری میفروشد. در این وضعیت، پس گرفتن ملک توسط وراث بهصورت خودکار اتفاق نمیافتد؛ وراث باید مالکیت مورث، سهم خود و حدود اختیار فروشنده را اثبات کنند. دادگاه با بررسی قرارداد، زمان معامله، وضعیت تصرف و اسناد ثبتی تصمیم میگیرد که چه بخشی از معامله قابل ترتیب اثر است و آیا ابطال یا بیاعتباری آن نسبت به سهم سایر وراث امکان دارد یا خیر. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل رایگان مشاوره حقوقی را ببینید.
اقدام بدون بررسی سوابق ثبتی، طرح دعوای نادرست، نادیده گرفتن خریدار یا وارث منتقلکننده، اعتماد به قول شفاهی و تأخیر در جمعآوری مدارک از اشتباهات رایج است. همچنین پیش از هر اقدام برای پس گرفتن ملک توسط وراث باید مشخص شود که موضوع، تصرف عدوانی، اختلاف مالکیت، تقسیم ترکه یا اعتراض به معامله است؛ زیرا هرکدام ادله و مسیر متفاوتی دارند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جواد آباد را ببینید.