آیا فرزندی که ملکی را به مادرش هبه کرده است میتواند آن را پس بگیرد؟ در حالت معمول، پس گرفتن ملک هبه از مادر از طریق رجوع از هبه امکانپذیر نیست؛ زیرا قانون مدنی، هبه به مادر را در شمار مواردی قرار داده که واهب حق رجوع از آن را ندارد. با این حال، اگر قرارداد از ابتدا باطل بوده، قبض ملک انجام نشده یا دلایل مستقلی برای بیاعتباری سند وجود داشته باشد، موضوع میتواند از مسیر حقوقی دیگری پیگیری شود.
هبه قراردادی است که به موجب آن، شخصی مالی را بهطور رایگان به دیگری تملیک میکند. پس از قبول و قبض، مالکیت مال به متهب منتقل میشود. اصل بر این است که واهب، در شرایط مشخص، بتواند از هبه رجوع کند؛ اما قانون برای هبه به پدر، مادر یا اولاد استثنا قائل شده است. بنابراین اگر مالک، ملک را به مادر خود هبه کرده و هبه نیز صحیحاً واقع شده باشد، صرف پشیمانی، اختلاف خانوادگی یا نیاز مالی، برای بازگرداندن ملک کافی نیست.
باید میان «رجوع از هبه» و «ادعای بطلان یا بیاعتباری معامله» تفاوت گذاشت. در موارد زیر، ممکن است طرح دعوا قابل بررسی باشد:
اثبات این موارد بر عهده مدعی است و دادگاه صرفاً با ادعا، سند انتقال را بیاعتبار نمیکند. همچنین اگر ملک پس از هبه به مادر فروخته یا به دیگری منتقل شده باشد، دعوا باید با توجه به وضعیت فعلی ملک و اشخاص ذینفع تنظیم شود.
برای بررسی امکان پس گرفتن ملک هبه از مادر، ابتدا باید تصویر سند مالکیت، سند رسمی هبه یا مبایعهنامه، مدارک پرداخت هزینهها، سوابق ثبتی و هر نوشته یا پیام مرتبط با توافق جمعآوری شود. مدارک پزشکی، شهادت شهود و نظریه کارشناسی نیز، در صورت ادعای فقدان اراده یا جعل، میتواند اهمیت داشته باشد. مرجع رسیدگی معمولاً دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک است؛ با این حال، عنوان دقیق خواسته مانند اعلام بطلان، ابطال سند رسمی یا اثبات عدم وقوع هبه، به وضعیت پرونده بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل امضا را ببینید.
فرض کنید علی، آپارتمان خود را با سند رسمی به مادرش منتقل کرده و ملک نیز تحویل او شده است. چند سال بعد، به دلیل اختلاف خانوادگی، علی دادخواست پس گرفتن ملک هبه از مادر را مطرح میکند. اگر تنها دلیل او پشیمانی باشد، احتمال پذیرش رجوع بسیار ضعیف است؛ زیرا مادر، متهبِ مشمول استثنای قانونی است. اما اگر علی ثابت کند امضا در نتیجه جعل یا اکراه شدید انجام شده، دعوا دیگر رجوع از هبه نیست و دادگاه باید اعتبار اصل سند و شرایط انعقاد آن را بررسی کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل پزشکی را ببینید.
پس گرفتن ملک هبه از مادر از راه رجوع عادی، پس از تحقق صحیح هبه و قبض، اصولاً ممکن نیست. راه احتمالی، اثبات بطلان، عدم وقوع هبه یا وجود عیب مؤثر در معامله است. پیش از ثبت دادخواست، باید سند و سوابق ثبتی توسط وکیل یا مشاور حقوقی بررسی شود؛ زیرا انتخاب نادرست عنوان دعوا میتواند موجب رد درخواست و تحمیل هزینههای اضافی شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل رودهن را ببینید.