آیا میتوان سهمی را که از ششدانگ ملک بهصورت امانی واگذار شده، دوباره مطالبه کرد؟ بله، پس گرفتن 1 دانگ امانی از 6 دانگ واگذار شده در صورتی امکانپذیر است که امانی بودن انتقال و تعهد گیرنده به بازگرداندن آن با سند، قرارداد، پیامها، شهادت یا سایر دلایل قابل قبول اثبات شود. صرف پشیمانی از انتقال یا ادعای شفاهی، بهتنهایی برای بیاعتبار کردن سند رسمی کافی نیست و نتیجه پرونده به نوع سند، مفاد توافق و نحوه تنظیم انتقال بستگی دارد.
در حقوق ایران، مالکیت رسمی ملک معمولاً بر اساس سند ثبتشده شناخته میشود؛ بنابراین اگر هر ششدانگ به نام شخص دیگری منتقل شده باشد، مدعی باید توضیح دهد که انتقال ظاهری بوده یا بخشی از ملک برای هدف مشخص و با تعهد به استرداد در اختیار گیرنده قرار گرفته است. قرارداد امانی، رسید، اقرارنامه، وکالتنامه، مکاتبات، فایل صوتی قابل استناد و شهادت اشخاصی که از توافق اطلاع مستقیم دارند، میتوانند در کنار هم ارزش اثباتی داشته باشند.
باید میان مالکیت مشاع، وکالت و امانت تفاوت گذاشت. وکالت بهخودیخود مالکیت ایجاد نمیکند، اما انتقال رسمی مالکیت ممکن است ظاهر متفاوتی بسازد. اگر در قرارداد تصریح شده باشد که یک دانگ فقط برای تضمین، نگهداری، انجام معامله یا استفاده موقت منتقل شده است، تحلیل حقوقی با حالتی که انتقال قطعی و بدون شرط انجام شده، یکسان نخواهد بود.
نبودن قرارداد کتبی الزاماً ادعا را غیرممکن نمیکند، اما اثبات آن را دشوارتر میسازد. در چنین وضعی، مجموعه قرائن اهمیت زیادی دارد و باید از نسبت دادن عنوانهایی مانند خیانت در امانت بدون بررسی دقیق رابطه طرفین خودداری کرد؛ زیرا اختلاف قراردادی همیشه جرم محسوب نمیشود.
ابتدا باید اسناد بررسی و در صورت امکان، اظهارنامهای رسمی برای اعلام مطالبه و تعیین خواسته ارسال شود. سپس با توجه به وضعیت سند، ممکن است دعوای الزام به انتقال رسمی یک دانگ، ابطال یا اصلاح سند، اعلام بطلان معامله، استرداد مال یا مطالبه خسارت مطرح شود. عنوان دقیق خواسته را نمیتوان بدون دیدن قرارداد و سند قطعی تعیین کرد. دعاوی مربوط به ملک معمولاً در مرجع قضایی محل وقوع ملک رسیدگی میشوند و ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میگیرد.
فرض کنید علی برای دریافت تسهیلات، هر ششدانگ آپارتمان را به نام شریک خود منتقل میکند، اما در یک نوشته عادی توافق میشود که پس از تسویه، یک دانگ به علی بازگردانده شود. اگر پیامهای طرفین، رسید پرداخت اقساط و اقرار شریک این توافق را تأیید کند، پس گرفتن 1 دانگ امانی از 6 دانگ واگذار شده میتواند از طریق دعوای متناسب با مفاد توافق پیگیری شود. با این حال، اگر سند رسمی انتقال قطعی و بدون هیچ قرینه مخالفی باشد، دفاع طرف مقابل جدیتر خواهد بود و موفقیت دعوا قطعی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی حضوری را ببینید.
امضای اسناد جدید، دریافت وجه در برابر انتقال قطعی، تأخیر طولانی بدون توضیح، طرح دعوای نادرست و ارائه تصویر ناقص از توافق، از اشتباهات مهم هستند. همچنین نباید پیش از تأمین دلیل، پیامها یا مدارک دیجیتال حذف شوند. برای پس گرفتن 1 دانگ امانی از 6 دانگ واگذار شده بهتر است پیش از هر اقدام، متن قرارداد، سوابق ثبتی و زنجیره پرداختها توسط وکیل یا کارشناس حقوقی بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقي رايگان ٢٤ ساعته را ببینید.
بازگرداندن سهم امانی، بیش از آنکه به ادعا وابسته باشد، به قابلیت اثبات توافق و سازگاری خواسته با سند رسمی بستگی دارد. پس گرفتن 1 دانگ امانی از 6 دانگ واگذار شده ممکن است، اما باید بر پایه مدارک منسجم، خواسته حقوقی درست و اقدام در مرجع صالح پیگیری شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل کیفری در پاکدشت را ببینید.