آیا میتوان تصویر شناسنامه شخص دیگری را از طریق اینترنت یا مراجع اداری پیدا کرد؟ پیدا کردن تصویر شناسنامه یک فرد بدون رضایت او یا مجوز قانونی، معمولاً مجاز نیست و سازمان ثبت احوال، دفاتر خدمات یا اشخاص ثالث اصولاً حق تحویل چنین مدرکی را به افراد فاقد سمت قانونی ندارند. شناسنامه حاوی اطلاعات هویتی و شخصی است و استفاده، نگهداری یا انتشار تصویر آن باید با هدف قانونی، رضایت معتبر یا دستور مرجع صالح انجام شود.
اصل بر این است که صاحب شناسنامه یا نماینده قانونی او میتواند برای دریافت رونوشت یا انجام امور هویتی اقدام کند. وکیل دادگستری نیز فقط در حدود وکالتنامه و برای موضوع مشخص، امکان پیگیری خواهد داشت. پدر، مادر، همسر یا سایر بستگان، صرف خویشاوندی، حق دریافت تصویر شناسنامه فرد بالغ را ندارند؛ مگر آنکه رضایتنامه، وکالتنامه یا سمت قانونی قابل اثبات داشته باشند.
در پروندههای قضایی، دادگاه یا دادسرا میتواند در صورت ارتباط مدرک با موضوع دعوا، استعلام یا ارائه سند را از مرجع مربوط درخواست کند. این مسیر با جستوجوی شخصی در شبکههای اجتماعی، کانالها یا پایگاههای غیررسمی تفاوت دارد و اطلاعات به دست آمده از منابع نامعتبر ممکن است جعلی، ناقص یا حاصل دسترسی غیرمجاز باشد.
اگر تصویر شناسنامه برای طرح دعوا، احراز هویت، انحصار وراثت یا موضوع اداری لازم است، بهتر است درخواست به شکل رسمی مطرح شود. مدارک و اقدامات معمول عبارتاند از: برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
در برخی موارد، ارائه اصل شناسنامه یا «تصویر برابر با اصل» کافی است و نیازی به دریافت تصویر کامل سند وجود ندارد. همچنین برای احراز هویت، راهکارهایی مانند استعلام رسمی یا ارائه کد ملی در چارچوب قانونی ممکن است جایگزین تصویر شناسنامه شود.
انتشار یا ارسال تصویر شناسنامه در فضای مجازی، بهویژه همراه با کد ملی، نشانی یا شماره تماس، خطر جعل، سوءاستفاده هویتی و افتتاح حساب یا ثبتنام غیرمجاز را افزایش میدهد. اگر فردی بدون اجازه به دادههای خصوصی دسترسی پیدا کند، آن را منتشر سازد یا برای فریب و ورود ضرر استفاده کند، موضوع میتواند از جنبه کیفری و حقوقی قابل پیگیری باشد. تشخیص عنوان دقیق تخلف یا جرم، به شیوه دسترسی، قصد شخص، میزان انتشار و خسارت واردشده بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل چک را ببینید.
فرض کنید «مینا» برای اثبات رابطه قراردادی، از همکار سابق خود بخواهد تصویر شناسنامه ارائه کند، اما همکار او مخالفت کند. پیدا کردن تصویر شناسنامه یک فرد از طریق حساب کاربری دیگران یا پرداخت پول به واسطهها، دلیل قانونی محسوب نمیشود و ممکن است برای مینا مسئولیت ایجاد کند. راه درست آن است که مینا قرارداد، پیامها و سایر دلایل خود را ارائه دهد و از مرجع رسیدگی بخواهد در صورت ضرورت، استعلام هویتی رسمی انجام دهد. نتیجه نهایی نیز به ارتباط سند با دعوا و تشخیص مرجع رسیدگی وابسته است.
پیدا کردن تصویر شناسنامه یک فرد تنها زمانی قابل اتکا و کمخطر است که با رضایت صاحب سند، نمایندگی معتبر یا دستور مرجع قانونی انجام شود. از خریدوفروش تصاویر هویتی، انتشار آنها و اعتماد به پایگاههای ناشناس خودداری کنید. اگر تصویر برای پرونده لازم است، درخواست استعلام رسمی بدهید و هرگونه سوءاستفاده یا انتشار بدون اجازه را با حفظ پیامها، نشانی صفحات و سایر شواهد از مسیر قانونی پیگیری کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در حکیمیه را ببینید.