پیگیری سهم الارث دختر از ملک پدر پس از گذشت ۲۷ سال
درود . احتراما موضوع راجع به دعوای ارثی میباشد . شاکی خانمی ۵۱ ساله است که پدر خود را ۲۷ سال پیش ازدست داده است و ایشان مالک یک باب منزل ویلایی در تهران بوده است . ایشان تنها دختر بازمانده از مرحوم از ازدواج اول میباشد و مرحوم از ازدواج دوم نیز یک فرزند پسر دارد که هردو یعنی مادر و پسر در قید حیاتند .
دختر بعد از حدود۱۴ سال پس از فوت پدر بدلیل حجب و حیا از نامادری راجع به وصیت و میراث سوال میکند که با برخورد تند آنها روبرو میشود و بدلیل نداشتن اطلاعات و حامی و همچنین ترسیدن ، آنها را با ناراحتی ترک میکند و به شهرستان خودبازمیگردد .
آنها حدود ۱۰ سال پیش ملک قدیم را تبدیل به ۴ طبقه آپارتمان و دو دهنه مغازه میکنند.
امروز این خانم متوجه تضییع حقوق خود شده و درخواست دادخواهی دارد .
با توجه به نداشتن مدرکی به جز رابطه فرزندی با آن مرحوم ایشان باید چه کار کند ؟
با سپاس از شما
پاسخ وکیل :
سلام و وقت بخیر.
با توضیحاتی که ارائه کرده اید، موضوع از نظر حقوقی قابل پیگیری است و گذشت ۲۷ سال از فوت پدر، به خودی خود باعث از بین رفتن حق ارث دختر نمیشود. حق هر وارث نسبت به ترکه متوفی از زمان فوت ایجاد میشود و اگر سهم او پرداخت یا منتقل نشده باشد، همچنان امکان مطالبه آن وجود دارد.
در این پرونده، نکته مهم این است که خانم مورد نظر فرزند نسبی متوفی است و همین رابطه فرزندی، مبنای اصلی اثبات وراثت اوست. برای شروع لازم نیست حتما سندی از ملک یا وصیت در اختیار داشته باشد؛ زیرا اسناد مربوط به اموال متوفی و وضعیت مالکیت، از طریق مراجع قانونی قابل بررسی و استعلام است.
مطابق ماده ۸۶۱ قانون مدنی، موجب ارث دو امر است:
۱- نسب
۲- سبب
و فرزند، به موجب رابطه نسبی، از وراث طبقه اول محسوب میشود.
همچنین مطابق ماده ۸۶۲ قانون مدنی، اولاد و اولاد اولاد در طبقه اول وراث قرار دارند و تا زمانی که افراد طبقه اول وجود داشته باشند، نوبت به طبقات بعدی نمیرسد.
در فرض مطرح شده، اگر پدر در زمان فوت:
یک دختر از ازدواج اول،
یک پسر از ازدواج دوم،
و همسر دوم (در صورت زنده بودن هنگام فوت)
داشته باشد، سهم هر کدام باید مطابق مقررات ارث تعیین شود. وجود نامادری یا برادر ناتنی باعث حذف حق دختر نمیشود.
اقدامات قانونی پیشنهادی
اولین اقدام این خانم باید دریافت گواهی انحصار وراثت پدر باشد. اگر تاکنون انحصار وراثت انجام نشده، میتواند از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی درخواست صدور گواهی انحصار وراثت کند. در این مرحله، وراث قانونی و سهم هر یک مشخص میشود.
پس از آن باید وضعیت ملک مشخص شود. چون ملک در تهران بوده و بعدا تبدیل به آپارتمان و مغازه شده است، باید بررسی شود:
سند ملک در زمان فوت پدر به نام چه کسی بوده است.
آیا ملک بعد از فوت به نام مادر یا پسر منتقل شده است.
آیا انتقالی با رضایت همه وراث انجام شده یا خیر.
آیا ساخت و ساز جدید روی ملک مشاع بدون اجازه سایر وراث انجام شده است یا خیر.
برای این منظور میتوان از طریق دادگاه درخواست استعلام ثبتی ملک کرد. همچنین در صورت تصرف یا انتقال بدون اجازه، امکان طرح دعاوی مانند:
تقسیم ترکه
مطالبه سهم الارث
ابطال اسناد یا معاملات غیرقانونی (در صورت وجود شرایط)
اجرت المثل ایام تصرف در سهم مشاع
قابل بررسی خواهد بود.
آیا نداشتن مدرک باعث از بین رفتن حق او میشود؟
خیر. مدارک اصلی او شامل:
شناسنامه و مدارک هویتی که رابطه فرزندی را ثابت کند،
گواهی فوت پدر،
مدارک انحصار وراثت،
برای شروع کافی است. دادگاه میتواند از اداره ثبت اسناد و املاک، سوابق مالکیت ملک را استعلام کند.
البته درباره ادعای وصیت، اگر وصیت نامهای وجود داشته باشد باید ارائه شود؛ اما حتی اگر وصیتی در کار نباشد، حق قانونی ارث او همچنان پابرجاست.
راه حل حقوقی
بهتر است این خانم ابتدا بدون درگیری با سایر وراث، از طریق دفتر خدمات قضایی اقدام به گرفتن گواهی انحصار وراثت کند. سپس با اطلاعات ملک، دادخواست تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث را مطرح کند تا دادگاه میزان سهم او را مشخص و وضعیت ملک و منافع سالهای گذشته را بررسی کند.
با توجه به اینکه حدود ۲۷ سال گذشته و ملک تبدیل به چند واحد آپارتمان و مغازه شده، توصیه میشود قبل از هر اقدامی متن سند مالکیت فعلی و وضعیت ثبتی ملک بررسی شود.