در پاسخ به این پرسش که چند روز طول میکشه دادگاه مهریه رای صادر بشه باید گفت زمان ثابتی برای همه پروندهها وجود ندارد، اما در یک پرونده ساده و بدون اختلاف جدی، صدور رای ممکن است از چند هفته تا چند ماه زمان ببرد. بنابراین، چند روز طول میکشه دادگاه مهریه رای صادر بشه به عواملی مانند کامل بودن مدارک، شلوغی شعبه، نحوه ابلاغ، حضور یا عدم حضور زوج و اعتراض به رای بستگی دارد. اگر پس از برگزاری جلسه، رسیدگی پایانیافته اعلام شود، دادگاه در صورت امکان همان جلسه رای را صادر میکند و در غیر این صورت، صدور رای معمولاً باید در مهلت قانونی پس از ختم دادرسی انجام شود.
برای مثال، زوجهای را تصور کنید که سند رسمی ازدواج، شناسنامه و اطلاعات محل اقامت زوج را در اختیار دارد و دادخواست مطالبه مهریه را بهدرستی ثبت میکند. اگر نشانی زوج صحیح باشد، ابلاغ بدون مشکل انجام شود، زوج دفاع پیچیدهای مطرح نکند و موضوع به کارشناسی یا استعلامهای متعدد نیاز نداشته باشد، پرونده سریعتر از حالتی پیش میرود که زوج نشانی خود را تغییر داده، نسبت به توانایی مالی یا میزان مهریه اختلاف ایجاد شده یا درخواست اعسار و تقسیط مطرح کرده باشد.
رسیدگی به دعوای مهریه از زمان ثبت دادخواست تا صدور رای، یک بازه یکسان و قطعی ندارد. در برخی شعب، تعیین وقت نخستین جلسه ممکن است چند هفته پس از ثبت پرونده انجام شود. در شعب شلوغ یا پروندههایی که ابلاغ دشوار است، این زمان طولانیتر خواهد شد. پس از تشکیل جلسه اول نیز ممکن است دادگاه به اسناد، دفاعیات و درخواستهای طرفین رسیدگی کند و برای تصمیمگیری به جلسه دیگری نیاز داشته باشد.
در پروندههای ساده، چنانچه زوج در جلسه حاضر شود یا ابلاغ قانونی به شکل صحیح صورت گرفته باشد و دفاع مؤثری درباره اصل یا میزان مهریه وجود نداشته باشد، احتمال پایان رسیدگی در یک یا دو جلسه بیشتر است. با این حال، نباید مدت رسیدگی را فقط بر اساس تعداد جلسات تخمین زد؛ زیرا فاصله میان جلسات، زمان ابلاغ، ارجاع پرونده به کارشناس و سرعت انجام استعلامها نیز در زمان نهایی اثر دارد.
پس از اعلام ختم دادرسی، دادگاه باید مطابق مقررات، رای را در همان جلسه یا در مهلت قانونی پس از آن صادر کند. این مهلت مربوط به مرحله پس از پایان رسیدگی است و نباید با کل مدت پرونده از زمان ثبت دادخواست اشتباه گرفته شود. در عمل، مشکل اصلی بسیاری از پروندهها پیش از ختم دادرسی و در مرحله تعیین وقت، ابلاغ و تکمیل تحقیقات ایجاد میشود.
مطالبه مهریه فقط از طریق دادگاه انجام نمیشود. چون عقدنامه رسمی است، زوجه در بسیاری از موارد میتواند ابتدا از دفترخانه ازدواج و سپس اداره اجرای اسناد لازمالاجرا اقدام کند. در این روش، به جای ثبت دادخواست و انتظار برای صدور رای، موضوع از مسیر اجرایی پیگیری میشود و امکان شناسایی و توقیف برخی اموال زوج وجود دارد.
اگر هدف اصلی، توقیف فوری حساب، خودرو یا ملک باشد و مال قابل شناسایی وجود داشته باشد، بررسی مسیر اجرای ثبت میتواند راهکار مناسبی باشد. البته انتخاب این مسیر به وضعیت پرونده، محل اقامت زوج، میزان مهریه، وجود مال و اقدامهای قبلی بستگی دارد. در برخی شرایط، زوجه پس از شروع عملیات اجرایی، برای بخشهایی از موضوع به دادگاه مراجعه میکند یا در صورت بینتیجه بودن اجرا، راهکار دیگری را دنبال میکند.
در مسیر دادگاه، صدور حکم برای اثبات و مطالبه حق اهمیت دارد؛ اما صدور حکم به معنای دریافت فوری وجه نیست. پس از قطعیت رای، باید اجراییه صادر شود و در صورت پرداخت نکردن محکومبه، اموال شناسایی و توقیف یا سایر اقدامات قانونی درخواست شود. به همین دلیل، هنگام برآورد زمان، باید مرحله رسیدگی، مرحله قطعیت رای و مرحله اجرای حکم را جداگانه در نظر گرفت.
نخستین مرحله، آماده کردن مدارک و ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است. در دادخواست باید مشخصات زوج و زوجه، میزان مهریه، خواسته اصلی و نشانی قابل ابلاغ درج شود. اگر مهریه وجه نقد باشد، تعیین دقیق مبلغ و در صورت لزوم مطالبه خسارت تأخیر تأدیه با توجه به شرایط قانونی اهمیت دارد. اگر مهریه سکه یا مال مشخصی باشد، باید موضوع تعهد بهصورت روشن نوشته شود.
پس از ثبت دادخواست، پرونده به شعبه صالح ارجاع میشود و وقت رسیدگی از طریق سامانه ابلاغ به طرفین اطلاع داده خواهد شد. در جلسه، زوجه باید اصل سند ازدواج یا مدرک معتبر مربوط به رابطه زوجیت و مهریه را ارائه کند. زوج نیز میتواند دفاعیات خود را درباره پرداخت، توافق، ابراء، بذل یا ناتوانی مالی مطرح کند. دادگاه پس از بررسی اسناد و اظهارات، در صورت کافی بودن تحقیقات، ختم دادرسی را اعلام میکند.
اگر دادگاه زوجه را محق بداند، حکم به پرداخت مهریه صادر میشود. رای صادرشده ممکن است در مهلت قانونی قابل اعتراض باشد. بنابراین، تاریخی که رای در سامانه قرار میگیرد با تاریخی که رای قطعی میشود یکی نیست. پس از قطعی شدن حکم یا فراهم شدن شرایط اجرای آن، زوجه میتواند صدور اجراییه و اقدامات قانونی برای وصول طلب را پیگیری کند.
مدارک باید خوانا و منطبق با اطلاعات ثبتشده در سامانههای قضایی باشد. درج شماره تلفن همراه معتبر، ثبت نشانی درست و پیگیری منظم ابلاغها نیز اهمیت زیادی دارد. اگر زوجه از داراییهای زوج اطلاع دارد، بهتر است اطلاعات آن را همراه با مستندات قابل ارائه اعلام کند؛ زیرا رای بدون اجرای مؤثر، الزاماً به دریافت سریع مهریه منتهی نمیشود.
ثبت دادخواست مهریه معمولاً مستلزم پرداخت هزینه دادرسی بر اساس ارزش خواسته است. میزان هزینه با توجه به مبلغ یا ارزش مهریه و مقررات جاری تغییر میکند و نمیتوان بدون بررسی پرونده، رقم ثابتی برای همه افراد اعلام کرد. شخصی که توانایی پرداخت هزینه دادرسی را ندارد، در صورت داشتن شرایط لازم میتواند درخواست اعسار از هزینه دادرسی مطرح کند.
درخواست اعسار از هزینه دادرسی ممکن است نیازمند بررسی جداگانه و معرفی شاهد باشد و در نتیجه، بر زمان شروع رسیدگی اصلی اثر بگذارد. همچنین هزینه کارشناسی، هزینه اجرای رای و سایر مخارج قانونی، در صورت ایجاد شدن موضوع آنها، جدا از هزینه ثبت دادخواست بررسی میشوند. پیش از ثبت، باید مشخص شود که هدف، مطالبه کل مهریه، بخشی از آن، تأمین خواسته یا صرفاً توقیف مال مشخص است.
معمولاً جلسه اول برای بررسی ادعاها، ابلاغ و دفاعیات تشکیل میشود و صدور رای همان روز قطعی و همیشگی نیست. اگر اسناد کامل باشد و دادگاه رسیدگی را کافی بداند، ممکن است ختم دادرسی اعلام و رای در همان جلسه یا پس از آن صادر شود؛ اما هیچ تضمینی برای صدور رای در اولین جلسه وجود ندارد.
غیبت زوج بهتنهایی باعث توقف پرونده نمیشود. اگر ابلاغ به شکل قانونی انجام شده باشد و شرایط رسیدگی بدون حضور او فراهم باشد، دادگاه میتواند رسیدگی را ادامه دهد. در مقابل، اگر ابلاغ ناقص باشد یا نشانی اشتباه ارائه شده باشد، ابتدا باید مشکل ابلاغ برطرف شود و همین موضوع ممکن است زمان صدور رای را افزایش دهد.
اعسار معمولاً درباره نحوه پرداخت محکومبه مطرح میشود و با اصل استحقاق زوجه نسبت به مهریه تفاوت دارد. ممکن است دادگاه ابتدا درباره مطالبه مهریه تصمیم بگیرد و سپس به اعسار و تقسیط رسیدگی کند. نتیجه اعسار میتواند پرداخت را قسطبندی کند، اما اصل رای مطالبه مهریه را از بین نمیبرد؛ مگر آنکه دفاع دیگری مانند پرداخت یا ابراء پذیرفته شود.
این موضوع به قطعی شدن رای، صدور اجراییه، پرداخت داوطلبانه زوج و وجود اموال قابل توقیف بستگی دارد. اگر زوج اعتراض کند، رسیدگی در مرحله بالاتر زمان جداگانهای خواهد داشت. اگر مالی شناسایی شود، امکان توقیف و فروش یا برداشت قانونی از آن وجود دارد؛ اما در صورت نبود مال یا پذیرش اعسار، وصول ممکن است به صورت اقساطی انجام شود.
در این حالت، صدور رای بدوی پایان کامل پرونده نیست. پرونده برای بررسی اعتراض به مرجع تجدیدنظر ارسال میشود و زمان آن به تکمیل بودن پرونده، حجم کار شعبه و نوع ایرادهای مطرحشده بستگی دارد. بنابراین بهتر است علاوه بر زمان صدور رای نخستین، زمان ابلاغ، مهلت اعتراض و رسیدگی مرحله تجدیدنظر نیز در برنامهریزی در نظر گرفته شود.
در پاسخ نهایی به اینکه چند روز طول میکشه دادگاه مهریه رای صادر بشه، باید گفت هیچ عدد قطعی و یکسانی برای همه پروندهها وجود ندارد. پرونده ساده ممکن است در مدت کوتاهتری به رای برسد، اما نقص مدارک، ابلاغ دشوار، دفاع زوج، اعسار، کارشناسی و تجدیدنظر میتواند زمان را افزایش دهد. بهترین اقدام، تکمیل دقیق دادخواست، ارائه نشانی صحیح، پیگیری ابلاغها و بررسی همزمان امکان اجرای ثبت یا توقیف اموال است.
مدت صدور رای مهریه از زمان ثبت دادخواست تا پایان رسیدگی، به شرایط پرونده و عملکرد شعبه بستگی دارد و نمیتوان برای آن وعده چند روزه یا مهلت قطعی تعیین کرد. پس از اعلام ختم دادرسی، دادگاه باید در چارچوب مهلت قانونی رای را صادر کند، اما پیش از آن ممکن است مراحل مختلفی مانند ابلاغ، تشکیل جلسه، رفع نقص و کارشناسی انجام شود. همچنین رای صادرشده ممکن است قابل اعتراض باشد و برای دریافت واقعی مهریه، طی شدن مرحله اجرا ضروری است. با آماده کردن مدارک، انتخاب مسیر مناسب و پیگیری منظم، میتوان از تأخیرهای قابل پیشگیری جلوگیری کرد.