آیا میتوان برای اطمینان از پرداخت بدهی، چک در اختیار فروشنده یا طلبکار گذاشت؟ بله، چک بابت ضمانت پرداخت اقساط اصولاً برای تضمین اجرای تعهد صادر میشود، نه پرداخت فوری بدهی؛ بنابراین آثار آن به متن قرارداد، نحوه تنظیم چک و اثبات تخلف صادرکننده بستگی دارد. چنین چکی ممکن است از نظر حقوقی قابل مطالبه باشد، اما در بسیاری از موارد وصف کیفری ندارد و دارنده باید مسیر مناسب حقوقی یا ثبتی را انتخاب کند.
در چک پرداختی، صادرکننده معمولاً قصد دارد مبلغ مندرج را در تاریخ سررسید بپردازد؛ اما در چک بابت ضمانت پرداخت اقساط، وصول چک به نقض تعهد وابسته است. برای نمونه، ممکن است توافق شده باشد چک فقط زمانی قابل استفاده باشد که دو یا چند قسط پرداخت نشود. درج عبارتهایی مانند «بابت ضمانت قرارداد اقساط» روی چک، بهتنهایی کافی نیست و باید با قرارداد و سایر مدارک هماهنگ باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای چک را ببینید.
اگر ثابت شود چک صرفاً برای تضمین صادر شده، شکایت کیفری صدور چک بلامحل معمولاً قابل استناد نخواهد بود؛ با این حال، این موضوع مانع طرح دعوای حقوقی یا درخواست وصول از مسیرهای قانونی نمیشود. دادگاه به مفاد قرارداد، رسید تحویل چک، سررسید اقساط و میزان بدهی واقعی توجه میکند.
مهمترین دلیل، قرارداد مکتوبی است که در آن شماره چک، مبلغ، علت صدور، شرایط وصول و تکلیف چک پس از پرداخت کامل اقساط مشخص شده باشد. عبارت ضمانت باید روشن باشد و بهتر است دارنده متعهد شود پیش از اقدام، تخلف بدهکار را مطابق قرارداد احراز کند.
چک سفیدامضا، چک بدون درج علت و چکی که برای تکمیل آن توافق شفافی وجود ندارد، ریسک اختلاف را افزایش میدهد. همچنین نباید مبلغ چک بهطور نامحدود و بدون ارتباط با بدهی واقعی تعیین شود؛ زیرا صادرکننده میتواند درباره سوءاستفاده از سند یا عدم تحقق شرط ضمانت دفاع کند.
ابتدا باید وضعیت اقساط و تخلف بدهکار مستند شود. سپس دارنده میتواند، با توجه به شرایط سند و قرارداد، از بانک گواهی عدم پرداخت بگیرد و از طریق دادگاه یا اجرای ثبت اقدام کند. در دعوای حقوقی، خواسته ممکن است مطالبه وجه چک یا مطالبه خسارت و بدهی قراردادی باشد؛ اما انتخاب خواسته به متن توافق و دفاع احتمالی صادرکننده بستگی دارد.
چنانچه هنوز شرط وصول محقق نشده باشد، اقدام زودهنگام میتواند با ایراد جدی روبهرو شود. در مقابل، پرداخت نشدن قسط بهتنهایی همیشه به معنای امکان وصول کل مبلغ چک نیست؛ باید دید قرارداد، حال شدن تمام بدهی را پیشبینی کرده است یا خیر. مهلتها و تشریفات اعتراض، مطالبه و طرح دعوا نیز باید با توجه به نوع اقدام و زمان صدور گواهی بانک بررسی شود.
فرض کنید علی برای خرید کالا، دوازده قسط تعهد کرده و یک چک بابت ضمانت پرداخت اقساط به فروشنده داده است. در قرارداد نوشته شده چک فقط پس از عدم پرداخت دو قسط متوالی قابل وصول است. علی یک قسط را با تأخیر، اما پیش از مطالبه رسمی پرداخت میکند و فروشنده کل مبلغ چک را به بانک ارائه میدهد. در این وضعیت، علی میتواند با ارائه قرارداد و رسید پرداخت، تحقق شرط وصول را انکار کند؛ در حالی که اگر دو قسط مقرر پرداخت نشده باشد، موقعیت فروشنده برای مطالبه وجه چک بابت ضمانت پرداخت اقساط قویتر خواهد بود. نتیجه نهایی به اسناد، تاریخ پرداختها و برداشت مرجع رسیدگی از قرارداد بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان چک را ببینید.
چک بابت ضمانت پرداخت اقساط جایگزین قرارداد دقیق نیست و بدون تعیین شرط وصول، مبلغ بدهی و تکلیف سند پس از تسویه، زمینه اختلاف ایجاد میکند. صادرکننده باید نسخه قرارداد و رسید تحویل چک را نگه دارد و دارنده نیز فقط در حدود تخلف اثباتشده اقدام کند. پیش از امضا یا وصول، بررسی متن قرارداد توسط وکیل میتواند از مسئولیتهای ناخواسته و هزینههای دادرسی جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در دیلمان را ببینید.