آیا در یک پرونده ارث، هم موضوع ثلث مطرح است و هم سهم یکهشتم همسر؟ پاسخ این است که چگونگی تقسیم اموال در مورد ثلث و یک هشتم به ترتیبِ پرداخت دیون، اجرای وصیت و تعیین وراث بستگی دارد؛ ثلث معمولاً اختیار وصیت متوفی است، اما یکهشتم سهم قانونی زوجه در صورت داشتن فرزند یا نوه برای متوفی محسوب میشود.
هر شخص میتواند درباره اموال خود وصیت کند، اما وصیت مالی او اصولاً تا یکسوم دارایی خالص پس از کسر بدهیها و هزینههای ضروری مرتبط با متوفی، بدون نیاز به اجازه وراث قابل اجراست. وصیت نسبت به بیشتر از ثلث، فقط در صورتی معتبر و قابل اجرا خواهد بود که وراث پس از فوت، آن مقدار اضافی را اجازه کنند. اجازه هر وارث فقط نسبت به سهم خودش اثر دارد و یک وارث نمیتواند سهم دیگران را تنفیذ کند.
بنابراین، ثلث الزاماً به یکی از وراث تعلق نمیگیرد و متوفی میتواند آن را برای یک شخص، مؤسسه خیریه یا هدف مشخصی وصیت کند. اگر وصیتنامه عادی مورد اختلاف باشد، ذینفع باید اصالت و اعتبار آن را اثبات کند؛ در وصیتنامه رسمی، وضعیت اثبات معمولاً متفاوت است.
اگر مرد فوت کند و در زمان فوت، همسر دائم داشته باشد و فرزند یا نوهای از او وجود داشته باشد، سهم زوجه از ترکه یکهشتم است. این سهم پس از تعیین دارایی واقعی متوفی و کسر دیون و تعهدات مقدم پرداخت میشود. اگر متوفی فرزند نداشته باشد، سهم زوجه یکچهارم خواهد بود، نه یکهشتم. همچنین اگر چند همسر دائم وجود داشته باشند، همین سهم میان آنان تقسیم میشود.
در مقابل، سهم شوهر از ترکه همسر متوفی یکهشتم نیست؛ در صورت وجود فرزند برای زن، شوهر یکچهارم و در نبود فرزند، یکدوم میبرد. این تفاوت از اشتباهات رایج در محاسبه ارث است. وصیت به ثلث نیز پیش از تقسیم نهایی ارث اجرا میشود و سپس سهم قانونی زوجه و سایر وراث محاسبه خواهد شد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
برای جلوگیری از محاسبه نادرست، مراحل زیر اهمیت دارد:
برای اثبات رابطه وراث، معمولاً شناسنامهها، سند ازدواج، گواهی فوت و گواهی انحصار وراثت لازم است. در اموال غیرمنقول، مالیات و تشریفات ثبتی نیز ممکن است بر روند انتقال اثر بگذارد.
فرض کنید مردی فوت کرده و پس از کسر دیون، ترکه خالص او ۹۰۰ میلیون تومان است. او وصیت کرده ۳۰۰ میلیون تومان به یک مؤسسه خیریه پرداخت شود و همسر و فرزند نیز دارد. در این مثال، وصیت دقیقاً در حدود ثلث است و بدون اجازه وراث قابل اجراست. از ۶۰۰ میلیون تومان باقیمانده، سهم زوجه به عنوان بخشی از چگونگی تقسیم اموال در مورد ثلث و یک هشتم، یکهشتمِ ترکه قابل تقسیم خواهد بود؛ با این حال، تعیین مخرج دقیق و سهم فرزند نیازمند بررسی ترتیب حقوق مالی و وضعیت کامل ترکه است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مشاوره حقوقی رایگان را ببینید.
چگونگی تقسیم اموال در مورد ثلث و یک هشتم با تفکیک وصیت از ارث آغاز میشود. ثلث، حد اجرای مستقل وصیت مالی است و یکهشتم، سهم قانونی زوجه دارای فرزند متوفی محسوب میشود. برای نتیجه دقیق، باید وصیتنامه، بدهیها، نوع اموال و فهرست کامل وراث بررسی شود؛ زیرا هر اختلاف در این موارد میتواند مبلغ نهایی سهمها را تغییر دهد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل کیفری شهرری را ببینید.