آیا مستأجر پس از پایان قرارداد ملک را تحویل نمیدهد؟ در صورت وجود شرایط قانونی، گرفتن حکم تخلیه فوری از طریق «دستور تخلیه» امکانپذیر است؛ اما این راهکار فقط زمانی کاربرد دارد که مدت اجاره تمام شده و قرارداد از نظر شکلی معتبر باشد. در اجارهنامه رسمی، درخواست معمولا از مسیر اجرای ثبت و در اجارهنامه عادی از طریق مرجع قضایی صالح پیگیری میشود. سرعت عملی کار به کامل بودن مدارک، پرداخت ودیعه و روند اجرای مرجع مربوط بستگی دارد.
دستور تخلیه با حکم تخلیه تفاوت دارد. دستور تخلیه معمولا زمانی صادر میشود که رابطه استیجاری و پایان مدت، روشن و قابل احراز باشد و قرارداد عادی نیز به امضای موجر و مستأجر رسیده و دو شاهد آن را امضا کرده باشند. اگر قرارداد رسمی باشد، مسیر اجرای ثبت مطرح میشود. در قراردادهای مشمول قانون روابط موجر و مستأجر، پس از انقضای مدت، قانون برای رسیدگی و اجرای تخلیه روند کوتاهتری پیشبینی کرده است.
اگر مستأجر ادعا کند قرارداد تمدید شده، امضا را انکار کند، مدت اجاره هنوز باقی باشد یا اختلاف جدی درباره حق سرقفلی و حق کسب و پیشه وجود داشته باشد، ممکن است موضوع از قالب دستور تخلیه خارج شود. در چنین وضعی، موجر احتمالا باید دعوای عادی تخلیه یا مطالبه حقوق مربوط را مطرح کند و نتیجه به مدارک و دفاع طرفین بستگی خواهد داشت.
برای گرفتن حکم تخلیه فوری، مالک یا نماینده قانونی او باید مدارک رابطه مالکیت و اجاره را ارائه کند. مدارک معمول عبارتاند از:
موجر باید آمادگی خود را برای بازگرداندن مبلغ ودیعه اعلام و در صورت مطالبه، آن را به روش قابل اثبات تأمین کند. کسر خسارت یا اجارهبهای معوق از ودیعه بدون مبنای قابل اثبات، میتواند موجب اختلاف و تأخیر در اجرا شود.
درخواست معمولا از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود. پس از بررسی قرارداد و مدارک، مرجع صالح تصمیم میگیرد که شرایط صدور دستور وجود دارد یا خیر. پس از صدور، دستور به مستأجر ابلاغ و برای اجرا به واحد مربوط ارسال میشود. مهلتهای قانونی با زمان واقعی اجرا یکی نیستند؛ بنابراین نقص مدارک، نشانی نادرست، اعتراض مؤثر، شلوغی واحد اجرا یا مشکل در تأمین ودیعه میتواند زمان کار را افزایش دهد.
درخواستکننده نباید شخصا قفل ملک را عوض کند، وسایل مستأجر را بیرون بگذارد یا از ورود او جلوگیری کند. تخلیه باید با رعایت تشریفات قانونی و توسط مأمور اجرا انجام شود؛ در غیر این صورت، احتمال مسئولیت مدنی یا کیفری وجود دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
فرض کنید مالک یک واحد مسکونی، قرارداد یکسالهای دارد که به امضای دو طرف و دو شاهد رسیده و مدت آن پایان یافته است. مستأجر با وجود دریافت اظهارنامه، ملک را تحویل نمیدهد. مالک با ارائه سند، قرارداد و مدرک تأمین ودیعه، برای گرفتن حکم تخلیه فوری اقدام میکند. اگر مستأجر تمدید قرارداد یا دلیل قانونی دیگری ارائه نکند، صدور دستور تخلیه محتمل است؛ اما اگر رسید تمدید یا اختلاف مؤثر درباره اصالت قرارداد مطرح شود، ممکن است رسیدگی عادی لازم شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
گرفتن حکم تخلیه فوری در اصطلاح رایج، بیشتر به معنای درخواست دستور تخلیه پس از پایان مدت اجاره است، نه مجوز تخلیه خودسرانه یا دستور موقت. بررسی نوع قرارداد، امضای شاهدان، پایان مدت، وضعیت ودیعه و وجود یا نبود سرقفلی پیش از اقدام اهمیت اساسی دارد. برای جلوگیری از رد درخواست، مدارک باید کامل باشد و مسیر اجرای ثبت یا مرجع قضایی صالح بر اساس نوع اجارهنامه انتخاب شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل حقوقی در پردیس را ببینید.