آیا فرزندِ متولد ایران از پدر خارجی میتواند شناسنامه ایرانی بگیرد؟ بله، گرفتن شناسنامه از طریق بند 5 در اصل به احراز تابعیت ایران بر اساس بند 5 ماده 976 قانون مدنی مربوط است؛ اما صدور شناسنامه معمولاً پس از پذیرش تابعیت و تکمیل بررسیهای قانونی انجام میشود. این مسیر با صدور شناسنامه برای فرزندِ مادر ایرانی و پدر خارجی بر اساس مقررات خاص آن موضوع تفاوت دارد و شرایط مستقلی دارد.
بر اساس این بند، شخص باید در ایران متولد شده باشد و پدر او تابعیت خارجی داشته باشد. همچنین پس از رسیدن به 18 سال تمام، باید دستکم یک سال دیگر در ایران اقامت کرده باشد. بنابراین صرف تولد در ایران یا داشتن اقامت والدین، بهتنهایی برای دریافت شناسنامه ایرانی کافی نیست. بررسی تابعیت پدر، محل تولد، سن متقاضی و سابقه اقامت، در نتیجه پرونده اثر مستقیم دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
مدارک باید هویت، تولد در ایران، تابعیت پدر و اقامت متقاضی را اثبات کنند. در عمل، ممکن است اداره مربوط مدارک تکمیلی یا ترجمه رسمی اسناد خارجی را نیز مطالبه کند. مدارک رایج عبارتاند از:
نبود شناسنامه ایرانی به معنای نبود امکان اثبات هویت نیست؛ بااینحال، مدارک ناقص، اختلاف در نامها یا تفاوت تاریخ تولد میتواند رسیدگی را طولانی کند. اسناد خارجی معمولاً باید ترجمه رسمی و در صورت لزوم تأییدهای مقرر را داشته باشند.
درخواستکننده باید ابتدا مدارک خود را برای بررسی تابعیت و احراز شرایط ارائه کند. پس از بررسی هویت، سوابق اقامت، وضعیت پدر و سایر استعلامها، درباره پذیرش یا رد درخواست تصمیمگیری میشود. در صورت احراز تابعیت، موضوع برای ثبت مشخصات و صدور شناسنامه به مرجع ثبت احوال ارجاع خواهد شد. مدت انجام کار عدد ثابتی ندارد و به کامل بودن مدارک، پاسخ استعلامها، محل اقامت و وجود اختلاف در اسناد وابسته است. هزینه نیز تابع خدمات اداری، ترجمه و تأیید اسناد است و بدون بررسی پرونده نمیتوان مبلغ قطعی اعلام کرد.
فرض کنید «سارا» در ایران متولد شده، پدرش تبعه کشور دیگری است و پس از 18 سالگی، بیش از یک سال بهطور قابل اثبات در ایران اقامت داشته است. اگر گواهی تولد، مدارک تابعیت پدر و سوابق اقامت او با یکدیگر سازگار باشند، سارا میتواند برای گرفتن شناسنامه از طریق بند 5 اقدام کند. بااینحال، نتیجه قطعی نیست و مرجع رسیدگی باید اصالت مدارک و تحقق همه شرایط را احراز کند. اگر اقامت یکساله پس از 18 سالگی ثابت نشود، این مسیر با مانع جدی روبهرو خواهد شد.
ثبت درخواست با عنوان نادرست، بیتوجهی به شرط اقامت پس از 18 سالگی، ارائه ترجمه ناقص، اعلام اطلاعات متفاوت در اسناد و تصور اینکه تولد در ایران بهتنهایی تابعیت ایجاد میکند، از خطاهای رایج است. در صورت رد درخواست، باید علت تصمیم بهدقت بررسی شود؛ زیرا اعتراض یا طرح دعوا، به نوع تصمیم و مرجع صادرکننده آن بستگی دارد. گرفتن شناسنامه از طریق بند 5 نیازمند تفکیک مرحله احراز تابعیت از مرحله ثبت احوال است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی تلفنی 24 ساعته رایگان را ببینید.
گرفتن شناسنامه از طریق بند 5 برای شخصی امکانپذیر است که در ایران از پدر خارجی متولد شده، پس از 18 سالگی حداقل یک سال در ایران اقامت داشته و بتواند هویت و شرایط خود را با مدارک معتبر ثابت کند. پیش از اقدام، تطبیق اسناد و بررسی سابقه اقامت اهمیت زیادی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در صادقیه را ببینید.