آیا زن میتواند برای دریافت مهریه مستقیماً به سراغ پدر، مادر یا سایر بستگان شوهر برود؟ در حالت عادی، گرفتن مهریه از خانواده شوهر امکانپذیر نیست؛ زیرا مسئول اصلی پرداخت مهریه، خود شوهر است و صرف نسبت خانوادگی، برای بستگان او تعهد مالی ایجاد نمیکند. بااینحال، اگر یکی از اعضای خانواده بهطور رسمی پرداخت مهریه را ضمانت کرده، مالی را برای این بدهی منتقل کرده یا پس از فوت شوهر وارث شده باشد، بررسی موضوع میتواند نتیجه متفاوتی داشته باشد.
مهریه به موجب عقد نکاح بر عهده زوج قرار میگیرد و زن برای مطالبه آن باید علیه شوهر اقدام کند. پدر یا مادر شوهر، حتی اگر در زمان ازدواج وعده پرداخت مهریه داده باشند، اصولاً مسئول قانونی نیستند؛ مگر اینکه وعده یا تعهد آنان در قالب سند معتبر، قرارداد ضمانت یا اقرار قابل اثبات تنظیم شده باشد. بنابراین، ادعای شفاهی خانواده یا حضور آنان در مراسم عقد، بهتنهایی برای مطالبه مهریه کافی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای گرفتن مهریه را ببینید.
در نتیجه، گرفتن مهریه از خانواده شوهر تنها زمانی قابل طرح است که یک مبنای حقوقی مستقل وجود داشته باشد. برای نمونه، ممکن است پدر شوهر در سندی رسمی پرداخت دین را ضمانت کرده باشد یا مالی را با هدف فرار از پرداخت بدهی به دیگری منتقل کرده باشد. در حالت دوم، اثبات قصد فرار از دین، زمان انتقال، وضعیت مالی شوهر و آگاهی طرف مقابل اهمیت دارد و نتیجه پرونده صرفاً با ادعا قطعی نمیشود.
اگر مال متعلق به خانواده شوهر باشد، زن نمیتواند فقط به دلیل رابطه خانوادگی آن را توقیف کند. توقیف باید متوجه اموال متعلق به شوهر باشد. بااینحال، موارد زیر نیازمند بررسی دقیق هستند:
پس از فوت زوج، مهریه مانند سایر دیون از دارایی باقیمانده او پرداخت میشود و ورثه اصولاً از اموال شخصی خود بدهکار نیستند. زن باید طلب خود را در فرایند رسیدگی به ترکه مطرح کند. میزان قابل وصول، به ارزش اموال، بدهیهای مقدم و سهم واقعی متوفی بستگی دارد.
مدارک اصلی معمولاً شامل سند ازدواج، شناسنامه و کارت ملی، اطلاعات محل اقامت شوهر و اسناد مربوط به دارایی یا ضمانت بستگان است. زن میتواند با توجه به وضعیت پرونده، از مسیر اجرای ثبت یا دادگاه خانواده اقدام کند. در اجرای ثبت، امکان شناسایی و توقیف اموال شوهر بررسی میشود؛ در دادگاه نیز مطالبه دین، اعسار، تقسیط و اعتراضهای احتمالی رسیدگی خواهد شد.
پیش از اقدام، استعلام دارایی، بررسی انتقالهای اخیر و تشخیص مالک واقعی اموال اهمیت دارد. همچنین نباید خودسرانه وارد منزل بستگان شد یا اموال آنان را برداشت؛ چنین اقدامی ممکن است مسئولیت کیفری یا مدنی ایجاد کند.
فرض کنید مریم مهریه خود را از همسرش مطالبه کرده و شوهر، آپارتمانی را چند ماه پیش به نام پدرش منتقل کرده است. در این وضعیت، گرفتن مهریه از خانواده شوهر بهطور مستقیم ممکن نیست؛ اما مریم میتواند با ارائه اسناد مالی، زمان انتقال، نبود عوض واقعی و ناتوانی مالی زوج، درباره صوری بودن معامله یا فرار از دین اقدام کند. دادگاه پس از بررسی ادله تصمیم میگیرد و صرف خویشاوندی یا ظن شخصی، برای بیاعتبار کردن معامله کافی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
اصل بر این است که مهریه از شوهر مطالبه شود، نه از خانواده او. گرفتن مهریه از خانواده شوهر فقط با اثبات ضمانت مستقل، انتقال غیرواقعی، مالکیت شوهر در مال موردنظر یا وجود دارایی در ترکه امکان بررسی دارد. بنابراین، جمعآوری سند ازدواج، مدارک مالی و شواهد انتقال اموال و دریافت مشاوره تخصصی، پیش از طرح دعوا اهمیت زیادی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل حقوقی در اسلامشهر را ببینید.