آیا خواهان میتواند مخارجی را که برای طرح و پیگیری دعوا پرداخته است از طرف مقابل بگیرد؟ بله، گرفتن هزینه های دادرسی در صورت پیروزی در دعوا و اثبات ضرورت هزینهها امکانپذیر است و دادگاه میتواند محکومعلیه را به پرداخت هزینههای قابل مطالبه محکوم کند. این هزینهها معمولاً شامل هزینه ثبت و رسیدگی قضایی، هزینه کارشناسی، تحقیقات محلی، ابلاغ و در حدود مقرر، حقالوکاله وکیل است؛ اما هر مبلغی که شخص در جریان پرونده خرج کرده، خودبهخود قابل مطالبه نیست.
مبنای مطالبه، هزینههایی است که برای اثبات حق یا دفاع در برابر دعوای بیاساس، ضرورت داشته و رابطه مستقیم با پرونده داشته باشند. بنابراین، هزینه دادرسی پرداختشده هنگام ثبت دادخواست، دستمزد کارشناس رسمی، هزینه اجرای قرار تحقیقات یا معاینه محل و هزینههای ضروری مشابه، در صورت وجود مدارک، قابلیت بررسی دارند.
هزینههایی مانند رفتوآمد شخصی، از دست دادن درآمد یا خسارتهای روحی، اصولاً در قالب هزینه دادرسی قابل دریافت نیستند و ممکن است عنوان و شرایط حقوقی جداگانهای داشته باشند.
خواهان باید مطالبه خسارت و هزینههای دادرسی را در دادخواست، لایحه یا در جریان رسیدگی بهطور روشن مطرح کند. بهتر است نوع هزینه، مبلغ پرداختی و ارتباط آن با پرونده مشخص شود. دادگاه معمولاً بر اساس نتیجه دعوا، ضرورت هزینه و اسناد ارائهشده تصمیم میگیرد. صرف پیروزی در یک بخش از دعوا، همیشه به معنای پذیرش تمام هزینههای اعلامشده نیست. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده در پیروزی را ببینید.
برای گرفتن هزینه های دادرسی، ارائه تصویر رسید پرداخت هزینه دادرسی، قبض کارشناسی، گواهی یا صورتجلسه انجام تحقیقات و قرارداد یا وکالتنامه مرتبط اهمیت دارد. اگر هزینهای در پرونده ثبت شده باشد، ممکن است بررسی آن از طریق محتویات همان پرونده انجام شود؛ بااینحال، نگهداری اصل یا تصویر معتبر اسناد، از اختلاف بعدی جلوگیری میکند.
مسئولیت محکومعلیه به میزان شکست او در دعوا و تشخیص دادگاه بستگی دارد. اگر خواهان فقط در بخشی از خواسته موفق شود، هزینهها نیز ممکن است به همان نسبت یا با توجه به اوضاع پرونده تعیین شوند. همچنین، در دعاوی قابل تجزیه، وضعیت هر بخش جداگانه بررسی میشود. چنانچه خوانده پیش از طرح دعوا حق را پرداخت کرده باشد یا خواهان بدون دلیل کافی هزینهای ایجاد کرده باشد، نتیجه میتواند متفاوت باشد.
در مواردی که شخص توان پرداخت هزینه دادرسی را ندارد، موضوع اعسار از هزینه دادرسی با مطالبه هزینههای پرداختشده پس از پیروزی تفاوت دارد. اعسار راهی برای تعویق یا معافیت موقت از پرداخت است و بهتنهایی به معنای محکومیت طرف مقابل به پرداخت همه مخارج پرونده نیست.
فرض کنید سارا بابت مطالبه وجه یک قرارداد، دادخواست طرح میکند و مبلغی بابت هزینه دادرسی و کارشناسی میپردازد. دادگاه پس از بررسی قرارداد، فقط بخشی از مبلغ ادعایی را ثابتشده میداند و خوانده را به پرداخت همان بخش محکوم میکند. در این وضعیت، سارا میتواند گرفتن هزینه های دادرسی را نیز درخواست کند؛ اما دادگاه ممکن است هزینهها را متناسب با میزان موفقیت او تعیین کند و فقط مبالغ ضروری و مستند را بپذیرد.
اگر حکم درباره هزینه دادرسی و سایر خسارتهای قابل مطالبه صادر شود، محکومله میتواند پس از فراهم شدن شرایط اجرای حکم، وصول آن را از مسیر اجرای احکام پیگیری کند. پرداخت اختیاری محکومعلیه سریعتر است؛ در غیر این صورت، اجرای حکم مطابق مقررات و با شناسایی اموال یا اقدامات قانونی ممکن انجام میشود. گرفتن هزینه های دادرسی بدون درج آن در خواسته یا حکم، معمولاً با دشواری بیشتری همراه است؛ بنابراین مطالبه صریح و ارائه اسناد از ابتدا اهمیت دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل متخصص اجرای احکام را ببینید.
برای گرفتن هزینه های دادرسی باید هزینه ضروری، مبلغ پرداختی و ارتباط آن با دعوا اثبات شود. درخواست روشن، اسناد معتبر و تعیین دقیق بخشهای مورد مطالبه، احتمال پذیرش را افزایش میدهد. در پروندههای پیچیده، بررسی نوع دعوا و نحوه تنظیم خواسته با مشاوره حقوقی میتواند از حذف هزینههای قابل مطالبه جلوگیری کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل آنلاین رایگان تلفنی را ببینید.