آیا وقتی دو نفر در حق سرقفلی یک مغازه شریک هستند، هرکدام میتواند مستقلاً آن را بفروشد یا تصمیم بگیرد؟ پاسخ کوتاه این است که در وضعیت یک باب مغازه سرقفلی 2نفر شریکیم، هر شریک فقط نسبت به سهم خود حق دارد و برای فروش، انتقال یا تغییر اساسی در تمام سرقفلی، هماهنگی با شریک دیگر و بررسی قرارداد اجاره و مقررات حاکم ضروری است. سرقفلی، مالکیت خود مغازه نیست؛ بلکه حقی مالی نسبت به منافع و موقعیت تجاری ملک است.
اگر حق سرقفلی به صورت مشاع به دو نفر منتقل شده باشد، هر شریک مالک سهم مشخصی از این حق است؛ برای نمونه، سهمها ممکن است مساوی یا مطابق سند، مبایعهنامه و میزان پرداخت هر شخص باشد. هیچیک از شرکا نمیتواند بدون رضایت دیگری کل سرقفلی را منتقل کند، مغازه را به شخص ثالث واگذار نماید یا شرایط بهرهبرداری را بهطور یکجانبه تغییر دهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی را ببینید.
با این حال، انتقال سهم مشاع یک شریک، در اصل با انتقال کل حق تفاوت دارد. امکان چنین انتقالی به متن قرارداد، رضایت مالک، نوع رابطه استیجاری، تاریخ انعقاد قرارداد و قوانین مربوط به روابط موجر و مستأجر وابسته است. بنابراین در پروندهای که افراد میگویند یک باب مغازه سرقفلی 2نفر شریکیم، ابتدا باید معلوم شود سند درباره «سرقفلی»، «حق کسب و پیشه» یا صرفاً منافع اجارهای صحبت میکند.
دادگاه معمولاً مجموعه مدارک و قرائن را بررسی میکند، نه فقط ادعای شفاهی اشخاص. مدارک مهم عبارتاند از:
جواز کسب بهتنهایی دلیل قطعی مالکیت سرقفلی نیست و ممکن است فقط تصدیقکننده فعالیت صنفی باشد. همچنین پرداخت هزینهها میتواند قرینه شراکت باشد، اما میزان سهم را باید با اسناد و توافقهای موجود سنجید.
در حالت عادی، سود و هزینههای مرتبط با مغازه به نسبت سهم شرکا محاسبه میشود؛ مگر آنکه قرارداد، ترتیب دیگری تعیین کرده باشد. هزینههای ضروری مانند تعمیرات اساسی، بدهیهای مشترک و هزینههای مربوط به حفظ حق، اصولاً باید با اطلاع و مشارکت شرکا پرداخت شود. اگر یکی از شرکا بهتنهایی از مغازه استفاده کند و مانع استفاده دیگری شود، شریک محرومشده ممکن است بتواند اجرتالمثل یا خسارت متناسب با شرایط را مطالبه کند.
فرض کنید در قرارداد آمده است که یک باب مغازه سرقفلی 2نفر شریکیم و سهم هر شخص نصف است. یکی از شرکا بدون اجازه دیگری کل مغازه را به فردی واگذار میکند. شریک دوم میتواند با ارائه قرارداد و مدارک پرداخت، مخالفت خود را اعلام و حسب مفاد قرارداد، دعوای مناسب مانند جلوگیری از انتقال غیرمجاز، مطالبه حقوق مالی یا تعیین تکلیف شراکت را پیگیری کند. نتیجه دعوا به رضایت مالک، نحوه تنظیم سند و قانون حاکم بر رابطه استیجاری بستگی دارد.
شرکا میتوانند با توافق کتبی، یکی سهم دیگری را خریداری کند، مغازه و حق مربوط به آن به شخص ثالث منتقل شود یا منافع برای مدت معین تقسیم گردد. در صورت نبود توافق، مراجعه به وکیل و بررسی امکان افراز، فروش یا تعیین تکلیف قضایی ضروری است؛ زیرا سرقفلی الزاماً مانند یک ملک مستقل قابل تفکیک فیزیکی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملکی را ببینید.
در وضعیت یک باب مغازه سرقفلی 2نفر شریکیم، مهمترین اقدام، تعیین دقیق سهم، بررسی قرارداد اصلی و مشخصکردن حدود اختیار هر شریک است. پیش از امضا یا انتقال، رضایت مالک و آثار حقوقی سند را بررسی کنید و برای جلوگیری از اختلاف، توافق درباره مدیریت، هزینهها، تقسیم درآمد و شیوه خروج هر شریک را مکتوب نمایید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل حکیمیه تهران را ببینید.