آیا فرزندان میتوانند پیش از فوت پدر، سهم خود را از اموال او مطالبه کنند؟ خیر؛ پاسخ روشن به این پرسش که آیا قبل از فوت پدر می توان ارث را گرفت، منفی است، زیرا ارث تنها پس از فوت مورث و تحقق شرایط قانونی آن ایجاد میشود. تا زمانی که پدر زنده است، فرزندان مالک سهمالارث آینده خود نیستند و نمیتوانند با عنوان مطالبه ارث، انتقال ملک، حساب بانکی یا سایر اموال را درخواست کنند.
مالکیت پدر در زمان حیات، مستقل از رابطه خانوادگی او با فرزندان است. بنابراین میتواند در حدود قانون درباره داراییهای خود تصمیم بگیرد. پس از فوت، ابتدا مالکیت ترکه، دیون و تعهدات متوفی، هزینههای ضروری و وصیت معتبر بررسی میشود و سپس باقیمانده اموال میان ورثه تقسیم خواهد شد. به همین دلیل، توافق فرزندان با یکدیگر درباره سهمی که هنوز به وجود نیامده، بهتنهایی مالکیت ایجاد نمیکند.
اگر هدف خانواده، انتقال دارایی در زمان حیات پدر است، موضوع دیگر «ارث» نیست؛ بلکه باید از قالب حقوقی مناسب استفاده شود. مهمترین روشها عبارتاند از:
فرض کنید پدری در زمان سلامت عقل، آپارتمان خود را با سند رسمی به یکی از فرزندان صلح عمری میکند و حق سکونت خود را تا پایان عمر حفظ مینماید. در این وضعیت، فرزند از زمان تحقق صحیح قرارداد، مالکیت قراردادی به دست میآورد و ملک اصولاً مانند ترکه میان ورثه تقسیم نمیشود. بنابراین در چنین پروندهای، پرسش اینکه آیا قبل از فوت پدر می توان ارث را گرفت، پاسخ مثبت ندارد؛ بلکه باید بررسی کرد انتقال در قالب صلح، هبه یا معامله معتبر انجام شده است یا خیر. اگر سایر ورثه ادعای صوری بودن، فقدان اهلیت، اجبار یا تبانی برای فرار از پرداخت بدهی داشته باشند، باید آن را با دلیل در مرجع صالح مطرح کنند.
پیش از هر اقدامی، مالکیت پدر، وضعیت ثبتی ملک، بدهیها و قصد واقعی طرفین باید بررسی شود. سند رسمی معمولاً اختلاف درباره تاریخ و مفاد انتقال را کاهش میدهد، اما بهتنهایی مانع رسیدگی به ادعاهایی مانند جعل، فقدان قصد یا عدم اهلیت نیست.
ارث پیش از فوت پدر قابل مطالبه یا تقسیم نیست، اما پدر میتواند در زمان حیات، با رعایت شرایط قانونی، اموال خود را هبه، صلح یا معامله کند. بنابراین پاسخ نهایی به پرسش آیا قبل از فوت پدر می توان ارث را گرفت، منفی است؛ بااینحال انتقال معتبر دارایی در زمان حیات امکانپذیر است و برای انتخاب روش مناسب، بررسی اسناد و مشاوره حقوقی ضروری خواهد بود.