آیا زن میتواند با نپرداختن مهریه، طلاق بگیرد؟ پاسخ کوتاه این است که استفاده از حق حبس برای طلاق بهتنهایی موجب صدور حکم طلاق نمیشود؛ حق حبس اصولاً به زن اجازه میدهد تا پیش از دریافت مهریه حال، از ایفای برخی وظایف زناشویی خودداری کند، اما برای طلاق باید دلیل و مسیر قانونی جداگانهای وجود داشته باشد.
بر اساس مقررات قانون مدنی، اگر مهریه حال باشد و زن پیش از دریافت آن بهطور داوطلبانه وظایف زناشویی را انجام نداده باشد، میتواند تا زمان دریافت مهر از تمکین خاص خودداری کند. این امتناع، در صورت احراز شرایط، لزوماً موجب محرومیت او از نفقه نیست. بااینحال، حق حبس با ترک زندگی مشترک، عدم تمکین بدون دلیل یا درخواست مستقیم طلاق تفاوت دارد.
نکته مهم آن است که حق حبس معمولاً زمانی قابل استناد است که زن قبلاً با اختیار خود رابطه زناشویی برقرار نکرده باشد. اگر رابطه زناشویی با رضایت زن انجام شده باشد، استناد به این حق ممکن است با ایراد جدی مواجه شود. همچنین تقسیط مهریه بهتنهایی همیشه به معنای از بین رفتن حق حبس نیست و نتیجه، به وضعیت مهریه، تصمیم دادگاه و نحوه پرداخت بستگی دارد.
خیر. استفاده از حق حبس برای طلاق از نظر حقوقی، عنوان دقیقی برای یک دعوای مستقل طلاق نیست. زن برای پایان دادن به ازدواج باید از یکی از راههای قانونی مانند طلاق توافقی، جلب رضایت شوهر، اثبات عسر و حرج یا استفاده از شروط ضمن عقد، در صورت وجود شرایط، اقدام کند.
باوجوداین، امتناع قانونی از تمکین میتواند در ارزیابی وضعیت زندگی مشترک اهمیت داشته باشد. برای نمونه، اگر شوهر توان پرداخت مهریه یا نفقه را نداشته باشد و رفتار او موجب دشواری شدید و غیرقابلتحمل زندگی شود، زن میتواند دلایل خود را در پرونده طلاق مطرح کند؛ اما پذیرش این ادعا قطعی نیست و به مدارک و تشخیص مرجع رسیدگی بستگی دارد.
صرف ارسال اظهارنامه یا ثبت دادخواست، نتیجه پرونده را تضمین نمیکند. همچنین زن نباید بدون بررسی وضعیت حقوقی خود، منزل مشترک را ترک کند؛ زیرا ممکن است موضوع ترک منزل، جدا از حق حبس، در پرونده تمکین یا نفقه مطرح شود.
ناهید با مهریه ۱۱۰ سکه، پس از عقد و پیش از برقراری رابطه زناشویی، مهریه را مطالبه میکند و به دلیل نپرداختن آن از تمکین خاص خودداری میکند. امیر دادخواست الزام به تمکین میدهد. در این وضعیت، استفاده از حق حبس برای طلاق به ناهید اجازه میدهد در برابر دعوای تمکین از حق خود دفاع کند، اما بهخودیخود حکم طلاق صادر نمیشود. اگر ناهید همزمان طلاق بخواهد، باید دلیل مستقل مانند توافق، تحقق شرط ضمن عقد یا عسر و حرج را نیز اثبات کند.
استفاده از حق حبس برای طلاق بیشتر یک ابزار دفاعی در برابر الزام به تمکین است، نه روش مستقیم پایان دادن به نکاح. پیش از اقدام باید وضعیت رابطه زناشویی، حال یا موجل بودن مهریه، پرداختهای انجامشده و مدارک عسر و حرج بررسی شود. تنظیم دادخواست مناسب و تفکیک دعوای مهریه، تمکین، نفقه و طلاق، برای جلوگیری از رد درخواست یا از دست رفتن حقوق مالی اهمیت زیادی دارد.