آیا هر شهادتی که به زیان شما بیان شود، مبنایی برای شکایت از شاهد ایجاد میکند؟ در پاسخ باید گفت: ایا میتوان از شاهد شکایت کرد، اما صرف مخالفت اظهارات او با ادعای شما یا صدور رأی نامطلوب، بهتنهایی دلیل کافی برای مسئولیت کیفری شاهد نیست. شکایت زمانی قابل بررسی جدی است که بتوان دروغ بودن شهادت، عمدی بودن آن و بیان شهادت نزد مرجع رسمی رسیدگی را با دلایل معتبر نشان داد. همچنین باید میان اعتراض به اعتبار شهادت و طرح شکایت کیفری علیه شاهد تفاوت گذاشت.
شهادت باید درباره موضوعی مؤثر در پرونده و نزد مقام رسمی مانند دادگاه یا مرجع قضایی ارائه شده باشد. اگر شاهد آگاهانه واقعیت را تحریف کند، مطلبی خلاف واقع بگوید یا موضوعی را که از آن اطلاع ندارد بهعنوان مشاهده شخصی بیان کند، امکان بررسی عنوان شهادت دروغ وجود دارد. با این حال، اشتباه، فراموشی، برداشت نادرست یا اختلاف در جزئیات، لزوماً به معنای دروغگویی مجرمانه نیست.
برای تحقق مسئولیت، معمولاً باید ثابت شود که شاهد از خلاف واقع بودن اظهارات خود آگاه بوده و با قصد اثرگذاری بر تصمیم مرجع رسیدگی شهادت داده است. بنابراین، ایا میتوان از شاهد شکایت کرد، پاسخ مطلق ندارد و نتیجه به محتوای اظهارات، وضعیت پرونده و کیفیت دلایل بستگی دارد.
ادعا بهتنهایی کافی نیست و شاکی باید تناقض یا کذب بودن اظهارات را با قرائن قابل ارزیابی نشان دهد. مدارک احتمالی عبارتاند از:
تناقض باید مؤثر و اساسی باشد؛ اختلاف جزئی در زمان یا نحوه بیان، بدون قرائن دیگر، ممکن است برای اثبات جرم کافی نباشد.
شکایت کیفری معمولاً از طریق ثبت شکواییه در درگاهها و دفاتر خدمات الکترونیک قضایی آغاز میشود و سپس برای تحقیقات به مرجع صالح ارجاع میگردد. در شکواییه باید مشخصات شاهد، زمان و محل ادای شهادت، موضوع دقیق اظهارات خلاف واقع و دلایل اثباتی ذکر شود. بهتر است متن صورتجلسه شهادت و اسناد مرتبط پیوست شود.
پیش از اقدام، بررسی پرونده توسط وکیل یا مشاور حقوقی میتواند از طرح شکایت مبهم یا احساسی جلوگیری کند. اگر هدف شما جلوگیری از اثرگذاری شهادت در همان پرونده است، باید همزمان در پرونده اصلی نیز به شهادت اعتراض کرده و دلایل بیاعتباری آن را ارائه دهید؛ شکایت کیفری جایگزین دفاع ماهوی نیست.
فرض کنید شخصی در دعوای مطالبه وجه ادعا کند هنگام امضای قرارداد در محل حاضر بوده است، اما اسناد سفر، تصاویر دوربین و گواهی محل کار نشان دهد در زمان امضا در شهر دیگری حضور داشته است. در چنین وضعی، ایا میتوان از شاهد شکایت کرد؟ پاسخ وابسته به بررسی اصالت مدارک و احراز عمد اوست؛ این قرائن میتوانند زمینه تحقیق درباره شهادت خلاف واقع را فراهم کنند، اما نتیجه پرونده بدون رسیدگی قضایی قطعی نیست.
شکایت از شاهد زمانی منطقی است که شهادت او آگاهانه، مؤثر و خلاف واقع بوده و برای این ادعا دلیل قابل اتکا وجود داشته باشد. صرف ناراضی بودن از شهادت، اختلاف شخصی یا صدور رأی نامطلوب کافی نیست. بنابراین پیش از اقدام، متن اظهارات، مدارک متناقض و مسیر دفاع در پرونده اصلی را بررسی کنید و ایا میتوان از شاهد شکایت کرد را بر اساس دلایل واقعی، نه صرف حدس، ارزیابی نمایید.