اگر سفته در سررسید پرداخت نشده باشد، اولین اقدام عملی چیست؟ پاسخ این است که برای اجرای سفته از کجا شروع کنم را با بررسی سررسید، تکمیل بودن مندرجات و جمعآوری مدارک آغاز کنید؛ سپس در صورت نیاز سفته را واخواست کرده و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دعوای مطالبه وجه و درخواست تأمین خواسته را مطرح کنید. سفته برخلاف چک، معمولاً مستقیماً از اداره ثبت قابل اجرا نیست و برای وصول آن باید مسیر قضایی یا در موارد خاص، توافقی دنبال شود.
واخواست، اعتراض رسمی به پرداخت نشدن سفته در سررسید است. دارندهای که میخواهد از امتیازات اسناد تجاری، از جمله امکان رجوع به ظهرنویسان و برخی تضمینهای قانونی، استفاده کند، باید موضوع را در مهلت قانونی پیگیری کند. تأخیر در واخواست ممکن است حقوق دارنده را در برابر بعضی مسئولان سند محدود کند، هرچند اصل مطالبه از صادرکننده، با توجه به مدارک و وضعیت پرونده، لزوماً از بین نمیرود.
واخواست باید از طریق مرجع صالح انجام شود و صرف ارسال پیام یا اظهارنامه، جایگزین قطعی آن نیست. اگر از سررسید مدت قابل توجهی گذشته است، پیش از اقدام، وضعیت امضاکنندگان، نوع انتقال سفته و مهلتهای مربوط به مسئولیت تجاری بررسی شود.
در پاسخ به این پرسش که برای اجرای سفته از کجا شروع کنم، باید میان «اثبات وجود سفته» و «اثبات استحقاق مطالبه» تفاوت گذاشت. اصل سند، وجود تعهد را نشان میدهد؛ اما قرارداد پایه و قرائن پرداخت نشدن، در تشخیص رابطه طرفین و دفاعهای احتمالی اهمیت دارد.
دادخواست معمولاً از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و مرجع صالح، با توجه به اقامتگاه خوانده، محل انجام تعهد، مبلغ خواسته و قواعد صلاحیت، تعیین میگردد. خواسته اصلی میتواند مطالبه وجه سفته باشد و حسب شرایط، خسارت تأخیر تأدیه و هزینههای قانونی نیز درخواست شود؛ پذیرش هر بخش به احراز شرایط قانونی و نظر دادگاه بستگی دارد.
همزمان میتوان تقاضای تأمین خواسته کرد تا در صورت وجود شرایط، بخشی از اموال خوانده پیش از صدور حکم توقیف شود. در برخی وضعیتها دادگاه برای این درخواست تأمین یا تشریفات دیگری مطالبه میکند. ثبت دادخواست بهتنهایی به معنای توقیف قطعی مال یا پیروزی در دعوا نیست.
فرض کنید مهدی در برابر دریافت کالا، سفتهای با سررسید مشخص صادر کرده و شرکت فروشنده در موعد به بانک یا محل پرداخت مراجعه کرده، اما وجهی دریافت نکرده است. شرکت ابتدا مدارک معامله و اصل سفته را نگهداری و برای حفظ حقوق تجاری خود واخواست میکند. سپس با این مدارک دادخواست مطالبه وجه و، در صورت وجود شرایط، تأمین خواسته ثبت مینماید. در چنین پروندهای پاسخ به اینکه برای اجرای سفته از کجا شروع کنم، بررسی دقیق سررسید، واخواست، هویت صادرکننده و اسناد معامله است؛ نه صرفاً ارسال مطالبه شفاهی.
برای اجرای سفته از کجا شروع کنم؟ از کنترل اصالت و سررسید سند، جمعآوری مدارک، بررسی ضرورت واخواست و سپس ثبت دادخواست در مرجع صالح. چون نتیجه به متن سفته، نحوه انتقال، قرارداد پایه، مهلتها و دفاع خوانده وابسته است، بررسی پرونده توسط وکیل یا مشاور حقوقی پیش از اقدام میتواند از طرح دعوای ناقص و از دست رفتن حقوق احتمالی جلوگیری کند.