آیا نوع درج مهریه در عقدنامه میتواند زمان مطالبه و دشواری وصول آن را تغییر دهد؟ بله؛ تفاوت مهريه عندالمطالبه و عندالاستطاعه در این است که در نوع نخست، اصل بر امکان مطالبه فوری زوجه است، اما در نوع دوم، پرداخت مهریه به توانایی مالی زوج وابسته میشود و اثبات استطاعت او اهمیت پیدا میکند.
در مهریه عندالمطالبه، زن از زمان وقوع عقد مالک مهریه است و میتواند هر زمان تمام یا بخشی از آن را مطالبه کند؛ حتی اگر زندگی مشترک ادامه داشته باشد. مطالبه معمولاً از طریق ارسال اظهارنامه، ثبت درخواست در اجرای ثبت یا طرح دعوا در دادگاه خانواده انجام میشود. پس از مطالبه، زوج باید دین را بپردازد یا درباره ناتوانی مالی خود، مطابق شرایط قانونی، دادخواست اعسار ارائه کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای گرفتن مهریه را ببینید.
نکته مهم این است که عندالمطالبه بودن به معنای پرداخت فوری و قطعی در هر شرایطی نیست. اگر زوج توان پرداخت یکجای دین را نداشته باشد، دادگاه با بررسی درآمد، دارایی، هزینههای ضروری و وضعیت خانوادگی او ممکن است با تقسیط موافقت کند. همچنین توقیف اموال، حساب بانکی یا حقوق، در صورت وجود شرایط قانونی، از راههای اجرای مهریه است.
در مهریه عندالاستطاعه، مطالبه مهریه به احراز توانایی مالی زوج ارتباط دارد. بنابراین صرف ارائه عقدنامه، همیشه برای وصول فوری کافی نیست و زوجه باید بتواند وجود مال، درآمد یا استطاعت مالی زوج را نشان دهد؛ برای مثال، سند ملک، خودرو، حساب بانکی، شغل پردرآمد یا اطلاعاتی درباره نقلوانتقال دارایی میتواند در ارزیابی موضوع مؤثر باشد.
این شرط، مالکیت زن بر مهریه را از بین نمیبرد؛ بلکه زمان و شیوه مطالبه را متفاوت میکند. اگر استطاعت زوج اثبات نشود، ممکن است عملیات اجرایی یا حکم پرداخت فوری با دشواری روبهرو شود. در مقابل، اگر دارایی قابل دسترسی شناسایی شود، امکان توقیف آن تا میزان طلب، با رعایت مستثنیات دین و سایر مقررات، وجود دارد.
در تفاوت مهريه عندالمطالبه و عندالاستطاعه، بار اثبات وضعیت مالی نقش اساسی دارد. در نوع عندالمطالبه، زن ابتدا اصل دین و میزان آن را با سند ازدواج نشان میدهد و زوج برای جلوگیری از پرداخت یکجا، معمولاً باید ناتوانی خود را اثبات کند. در نوع عندالاستطاعه، زوجه در عمل باید استطاعت زوج را برای شروع یا ادامه وصول اثبات کند.
مقررات مربوط به سقف حمایت اجرایی مهریه، امکان حبس، تقسیط و توقیف اموال تابع قانون و وضعیت مالی واقعی زوج است و نباید تصور کرد که عدد مندرج در عقدنامه، خودبهخود موجب زندانی شدن شوهر میشود. همچنین انتقال صوری اموال برای فرار از پرداخت دین میتواند پیامد حقوقی و کیفری داشته باشد، اما تشخیص آن به مدارک و شرایط پرونده وابسته است.
فرض کنید سارا در عقدنامه خود ۱۰۰ سکه مهریه عندالمطالبه دارد و همسرش مالک یک آپارتمان است. او میتواند با ارائه عقدنامه، مطالبه را آغاز و در صورت احراز شرایط، توقیف ملک را درخواست کند؛ البته ارزش ملک، مستثنیات دین و حقوق اشخاص دیگر بررسی میشود. اگر همان مهریه عندالاستطاعه تعیین شده بود، سارا باید علاوه بر اثبات طلب، توانایی مالی همسرش یا وجود مال قابل وصول را نشان میداد. این نمونه، تفاوت مهريه عندالمطالبه و عندالاستطاعه را در مرحله اثبات و اجرا روشن میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
تفاوت مهريه عندالمطالبه و عندالاستطاعه فقط در یک واژه نیست؛ این تفاوت بر زمان مطالبه، بار اثبات، شیوه اجرا و دفاع زوج اثر میگذارد. عندالمطالبه معمولاً مسیر مطالبه مستقیمتری دارد، اما عندالاستطاعه نیازمند اثبات توانایی مالی زوج است. نتیجه نهایی هر پرونده به متن سند ازدواج، داراییهای قابل شناسایی و مدارک ارائهشده بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در ظفر را ببینید.