آیا برای پرداخت مبلغ معامله، چک رمزدار امنتر است یا چک تضمین شده؟ پاسخ کوتاه این است که تفاوت چک رمزدار و چک تضمین شده بیشتر در شیوه صدور، نحوه شناسایی گیرنده، امکان انتقال و کاربرد بانکی آنهاست؛ هر دو معمولاً با دخالت بانک صادر میشوند، اما آثار حقوقی و عملی یکسانی ندارند. انتخاب نادرست ممکن است وصول وجه یا اثبات پرداخت را دشوار کند.
چک رمزدار معمولاً به درخواست مشتری و از سوی بانک، برای پرداخت به شخص یا حساب مشخص صادر میشود. در عرف بانکی، چک رمزدار بینبانکی غالباً برای انتقال وجه از یک بانک به بانک دیگر به کار میرود و بانک صادرکننده، پرداخت آن را در چارچوب مقررات بانکی انجام میدهد. این چک ممکن است در معاملات ملکی، پرداختهای تجاری یا انتقال مبالغ نسبتاً سنگین استفاده شود.
عنوان «رمزدار» به سازوکار بانکی و کنترل پرداخت اشاره دارد، نه اینکه هر برگهای با این نام، بدون بررسی اصالت و شرایط، قابل پذیرش باشد. گیرنده باید مشخصات بانک، شماره چک، مبلغ، نام ذینفع و امکان واریز یا وصول را کنترل کند. گمشدن، سرقت یا ادعای جعل نیز باید فوراً به بانک اعلام و موضوع از مسیر قانونی پیگیری شود.
چک تضمین شده چکی است که بانک به درخواست مشتری صادر میکند و پرداخت وجه آن را بر عهده میگیرد. در مقررات جدید، صدور آن با ثبت اطلاعات هویتی و مشخصات گیرنده در سامانههای بانکی همراه است و پرداخت اصولاً به همان ذینفع انجام میشود. بنابراین، دریافتکننده نباید صرفاً به امضای پشت چک یا وعده انتقال آن اعتماد کند؛ زیرا انتقال چک تضمین شده محدودیتهای قانونی و بانکی دارد.
چک تضمین شده با چک عادی تفاوت اساسی دارد؛ در چک عادی، صادرکننده صاحب حساب است و کافی نبودن موجودی میتواند موجب برگشت شود، اما در چک تضمین شده، بانک صادرکننده پرداخت را تضمین میکند. با این حال، تضمین بانکی به معنای بینیازی از احراز هویت، بررسی اصالت یا رعایت تشریفات پرداخت نیست.
فرض کنید علی برای خرید آپارتمان، چکی بانکی به نام فروشنده دریافت میکند، اما فروشنده به تصور اینکه تفاوت چک رمزدار و چک تضمین شده اهمیتی ندارد، چک را به شخص دیگری واگذار میکند. اگر سند از نوع چک تضمین شده و پرداخت آن فقط به ذینفع ثبتشده مجاز باشد، انتقال ممکن است در بانک پذیرفته نشود. در مقابل، اگر چک رمزدار برای حساب یا بانک مشخص صادر شده باشد، شخص جدید نیز لزوماً امکان وصول مستقیم ندارد. در این وضعیت، قرارداد فروش، رسید تحویل چک و پاسخ کتبی بانک برای تعیین مسئولیت اهمیت دارد و نتیجه دعوا بدون بررسی اسناد قطعی نیست.
درک تفاوت چک رمزدار و چک تضمین شده برای معاملات مهم ضروری است. چک رمزدار بیشتر ابزار پرداخت بانکی کنترلشده است، در حالی که چک تضمین شده با تعهد پرداخت بانک و شناسایی دقیق ذینفع همراه میشود. پیش از امضا یا تحویل، نوع چک را از بانک بپرسید و آثار آن را در قرارداد بهروشنی درج کنید.