تکلیف مهریه در فریب در ازدواج به این موضوع بستگی دارد که فریب اثبات شود، عقد نکاح فسخ گردد یا صرفاً مسئولیت کیفری ایجاد شود. به طور کلی، تکلیف مهریه در فریب در ازدواج با زمان نزدیکی، نوع فریب، وجود یا نبودن شرط صفت و نحوه پایان یافتن رابطه زوجیت ارتباط مستقیم دارد. صرف ادعای دروغگویی یا پنهانکاری، خودبهخود باعث سقوط مهریه نمیشود.
فریب مؤثر معمولاً زمانی مطرح است که یکی از طرفین، صفتی اساسی و مؤثر در تصمیم به ازدواج را برخلاف واقع معرفی کند یا عیب مهمی را عمداً پنهان سازد. برای نمونه، معرفی مدرک تحصیلی، شغل، وضعیت تأهل، سلامت یا شرایط خانوادگی خلاف واقع، در صورتی که برای طرف مقابل اهمیت اساسی داشته باشد، میتواند زمینه ادعای تدلیس یا استفاده از حق فسخ را فراهم کند.
با این حال، هر اختلاف یا نارضایتی پس از ازدواج، فریب حقوقی محسوب نمیشود. دادگاه باید بررسی کند که آیا رفتار انجامشده واقعاً موجب اشتباه طرف مقابل در تصمیم به ازدواج شده و آیا این موضوع با دلایل معتبر قابل اثبات است یا خیر.
اگر فریب اثبات و نکاح به طور قانونی فسخ شود، وضعیت مهریه به زمان فسخ و وقوع نزدیکی وابسته است:
بنابراین، تفاوت میان «فسخ نکاح»، «طلاق» و «محکومیت کیفری تدلیس» اهمیت زیادی دارد. آثار مالی هر یک متفاوت است و خواهان باید خواسته مناسب را در مرجع صالح مطرح کند.
اثبات فریب بر عهده شخصی است که آن را ادعا میکند. مدارک میتواند شامل نوشتهها، پیامکها، گفتوگوهای الکترونیکی، آگهی یا معرفینامه خلاف واقع، شهادت شهود، اسناد رسمی، سوابق پزشکی یا تحصیلی و گزارش کارشناسی باشد. ارزش هر دلیل به ارتباط آن با موضوع فریب و نحوه تحصیل و ارائه آن بستگی دارد.
شخص زیاندیده میتواند با تنظیم دادخواست فسخ نکاح در دادگاه خانواده، دلایل خود را ارائه کند. در صورت وجود شرایط قانونی، طرح شکایت کیفری تدلیس در ازدواج نیز ممکن است مطرح باشد؛ اما رسیدگی کیفری و حقوقی دو مسیر مستقلاند. بهتر است پیش از ثبت دادخواست، عقدنامه، اسناد پرداخت مهریه، مدارک مربوط به فریب و تاریخ اطلاع از واقعیت بررسی شود.
در مقابل، طرف دیگر میتواند به نبودن صفت اساسی، اطلاع قبلی همسر، فقدان رابطه سببیت میان ادعا و ازدواج، یا عدم اثبات عمد و فریب استناد کند. اقرار، پیامها و اسناد باید کامل و بدون تقطیع ارائه شوند تا برداشت نادرست از آنها ایجاد نشود.
در فریب در ازدواج، مهریه فقط در صورت تحقق شرایط قانونی فسخ و با توجه به وقوع یا عدم وقوع نزدیکی قابل ارزیابی است. محکومیت کیفری، به تنهایی تکلیف مهریه را تعیین نمیکند. تشخیص نهایی به دلایل، مفاد عقد، زمان آگاهی از فریب و تصمیم دادگاه بستگی دارد؛ بنابراین دریافت مشاوره تخصصی پیش از هر اقدام، از طرح خواسته نادرست یا از دست رفتن حقوق جلوگیری میکند.