آیا میتوان مانع تقسیط مهریه توسط شوهر شد؟ بله، برای جلوگیری از قسطی کردن مهریه باید توان مالی واقعی زوج را با مدارک معتبر اثبات و به ادعای اعسار او بهموقع اعتراض کرد؛ بااینحال، صرف مخالفت زوجه برای رد تقسیط کافی نیست و تصمیم نهایی با توجه به وضعیت مالی، درآمد، دارایی و بدهیهای واقعی زوج اتخاذ میشود.
تقسیط معمولاً زمانی مطرح میشود که زوج مدعی باشد توان پرداخت یکجای محکومبه را ندارد و دادخواست اعسار ارائه کند. دادگاه باید میان ادعای ناتوانی مالی و شواهد موجود تعادل برقرار کند. میزان درآمد، اموال منقول و غیرمنقول، حسابهای بانکی، هزینههای ضروری زندگی، شغل، معاملات اخیر و تعداد افراد تحت تکفل از عوامل مؤثر هستند. پذیرفته شدن اعسار نیز الزاماً به معنای تعیین اقساط ناچیز یا ثابت برای همه پروندهها نیست.
زوجه باید در مهلت و شیوهای که به او ابلاغ میشود، لایحه اعتراض و دلایل خود را به مرجع رسیدگی ارائه کند. ادعاهای کلی مانند «همسرم پولدار است» اثر محدودی دارد؛ اما نشانی ملک، خودرو، محل کار، شرکت، حساب تجاری، درآمد مستمر یا معاملات مشکوک میتواند مسیر رسیدگی را تغییر دهد. درخواست استعلام از مراجع مربوط نیز باید با اطلاعات مشخص و قابل بررسی همراه باشد.
مدارک بانکی، اسناد مالکیت، سوابق بیمه، فیش حقوقی، اطلاعات شرکت، پروانه کسب، قراردادهای کاری و مستندات سفر یا خریدهای قابل توجه میتوانند قرینه توانایی مالی باشند. البته هر قرینه باید به زمان رسیدگی و میزان واقعی درآمد مرتبط باشد. داشتن یک ملک لزوماً به معنای امکان پرداخت فوری کل مهریه نیست؛ زیرا ارزش، قابلیت فروش، وجود رهن و سهم مالک باید بررسی شود. همچنین، اثبات دارایی با اثبات امکان وصول فوری آن تفاوت دارد.
اگر زوج عمداً دارایی خود را مخفی کند، مال را برای فرار از پرداخت منتقل کند یا اطلاعات نادرست ارائه دهد، زوجه میتواند موضوع را با مدارک به دادگاه و واحد اجرای احکام اعلام کند. نتیجه حقوقی به زمان معامله، قصد واقعی، وضعیت مال و ادله موجود بستگی دارد و نمیتوان هر انتقالی را خودکار فرار از دین دانست. پس از صدور حکم تقسیط نیز کشف درآمد یا دارایی جدید، پرداخت نکردن اقساط و تغییر وضعیت مالی میتواند زمینه درخواست اصلاح اقساط یا اقدامات اجرایی بعدی را فراهم کند.
امیر پس از صدور اجراییه مهریه، دادخواست اعسار داد و خود را رانندهای با درآمد محدود معرفی کرد. نسترن با ارائه قرارداد اجاره یک واحد تجاری، تصاویر فعالیت فروشگاهی و مشخصات خودرویی که امیر به نام نزدیکان استفاده میکرد، به ادعای او اعتراض کرد. دادگاه پس از بررسی مدارک و استعلامهای لازم، ممکن است اعسار را نپذیرد یا اقساط را متناسب با توان مالی واقعی تعیین کند. در چنین وضعی، جلوگیری از قسطی کردن مهریه فقط با اعتراض شفاهی ممکن نیست و کیفیت ادله اهمیت اساسی دارد.
برای جلوگیری از قسطی کردن مهریه باید پیش از جلسه رسیدگی، وضعیت مالی زوج را مستند کنید، به دادخواست اعسار پاسخ دقیق بدهید و میان ناتوانی واقعی و پنهانکاری مالی تفاوت بگذارید. تقسیط امری خودکار نیست، اما رد آن نیز بدون دلیل کافی امکانپذیر نیست. جلوگیری از قسطی کردن مهریه با پیگیری منظم ابلاغها، استفاده از مدارک قابل استعلام و تنظیم اعتراض متناسب با شرایط پرونده دنبال میشود.