آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۲۹ (یکشنبه - ۲۹ شهریور ۱۴۰۵)

اگر یکی از اقساط مهریه را در موعد مقرر پرداخت نکرده‌اید، برای جلوگیری از افزایش مشکلات اجرایی باید وضعیت بدهی را سریعاً مشخص کنید. درخواست پرداخت قسط مهریه معوقه از دادگاه معمولاً زمانی مطرح می‌شود که محکوم‌علیه قصد پرداخت بدهی عقب‌افتاده یا تقسیط مجدد آن را دارد؛ با این حال، صرف ثبت درخواست موجب توقف اقدامات اجرایی نمی‌شود. برای مثال، اگر شخصی طبق حکم دادگاه ماهانه یک سکه بپردازد اما چند قسط را از دست بدهد، باید با مراجعه به اجرای احکام، پرداخت بدهی یا درخواست تعدیل اقساط را پیگیری کند. در چنین شرایطی، درخواست پرداخت قسط مهریه معوقه از دادگاه باید با مدارک مالی و توضیح روشن درباره علت تأخیر همراه باشد.

قسط معوقه مهریه، قسطی است که بر اساس حکم قطعی دادگاه یا توافق معتبر، زمان پرداخت آن فرارسیده اما در موعد مقرر پرداخت نشده است. این قسط ممکن است یک سکه، مبلغی وجه نقد یا هر مقدار دیگری باشد که در رأی دادگاه تعیین شده است. اگر چند قسط پرداخت نشده باشد، مجموع آن‌ها به عنوان بدهی سررسیدشده قابل مطالبه خواهد بود.

باید میان «قسط معوقه» و «اقساط آینده» تفاوت گذاشت. قسط آینده هنوز سررسید نشده و اصولاً نمی‌توان آن را مانند بدهی قطعی‌شده مطالبه کرد؛ اما قسطی که موعد آن گذشته است، می‌تواند از طریق اجرای احکام دادگستری پیگیری شود. همچنین اگر دادگاه در حکم خود ترتیب خاصی برای پرداخت تعیین کرده باشد، رعایت همان ترتیب اهمیت دارد و پرداخت‌های پراکنده بدون ثبت رسمی ممکن است بعداً باعث اختلاف شود.

در همه موارد، نخستین اقدام ثبت دادخواست نیست. اگر هدف شما پرداخت فوری قسط یا اقساط عقب‌افتاده است، ابتدا باید به واحد اجرای احکام مدنی پرونده مراجعه کنید و مبلغ دقیق بدهی، شماره حساب یا شناسه پرداخت و نحوه ثبت واریز را دریافت کنید. پرداخت باید به شکلی انجام شود که در پرونده قضایی قابل شناسایی باشد. واریز مستقیم به حساب شخص طلبکار، بدون دریافت رسید روشن، ممکن است در روند اجرایی اختلاف ایجاد کند.

اگر توان پرداخت یکجای اقساط معوقه را ندارید، نوع اقدام به وضعیت پرونده بستگی دارد. چنانچه هنوز درباره توانایی مالی شما تصمیمی گرفته نشده باشد، معمولاً موضوع از طریق دادخواست اعسار از پرداخت محکوم‌به دنبال می‌شود. اگر قبلاً حکم تقسیط صادر شده ولی درآمد، هزینه‌های ضروری یا شرایط اقتصادی شما به شکل قابل توجهی تغییر کرده است، ممکن است طرح دادخواست تعدیل اقساط مناسب‌تر باشد.

در صورتی که هدف، فقط اعلام آمادگی برای پرداخت یا درخواست مهلت کوتاه باشد، می‌توان درخواست کتبی خود را به اجرای احکام ارائه کرد؛ اما پذیرش مهلت یا توقف عملیات اجرایی، در اختیار مرجع مربوط و تابع شرایط پرونده است. بنابراین نباید تصور کرد که ارائه یک نامه عادی، خودبه‌خود مانع مطالبه طلب یا اقدامات قانونی زوجه می‌شود.

برای اینکه اقدام شما نتیجه عملی داشته باشد، مراحل زیر را با دقت انجام دهید:

• بررسی رأی و اجراییه: تعداد اقساط تعیین‌شده، مبلغ یا تعداد سکه هر قسط، تاریخ سررسید و ضمانت اجرای عدم پرداخت را از متن رأی و اجراییه بررسی کنید.
• مراجعه به اجرای احکام: از واحد اجرای احکام مدنی، مانده بدهی و وضعیت اقدامات انجام‌شده را استعلام کنید. ممکن است پیش از مراجعه شما، اخطار اجرایی یا درخواست اعمال ضمانت اجرا ثبت شده باشد.
• پرداخت رسمی: مبلغ قابل پرداخت را از مسیر اعلام‌شده و با شناسه مربوط واریز کنید و رسید آن را در پرونده ثبت نمایید.
• ارائه درخواست کتبی: اگر تمام بدهی قابل پرداخت نیست، مقدار توانایی فعلی، زمان پیشنهادی برای پرداخت و علت ناتوانی را دقیق بنویسید.
• انتخاب دادخواست مناسب: در صورت ناتوانی واقعی، اعسار یا تعدیل اقساط را با توجه به شرایط پرونده مطرح کنید و مدارک مالی را ضمیمه نمایید.
• حضور در جلسه: ابلاغیه‌های سامانه قضایی را پیگیری کنید و در جلسه رسیدگی، درباره درآمد، هزینه‌های زندگی، دارایی‌ها و علت تأخیر توضیح مستند بدهید.

اگر بخشی از بدهی را پرداخت کرده‌اید، رسیدها، فیش‌های بانکی و هر مدرکی را که نشان می‌دهد پرداخت به حساب یا برای موضوع مهریه انجام شده است نگهداری کنید. همچنین بهتر است پرداخت‌های بعدی دقیقاً با ذکر شماره پرونده و موضوع بدهی انجام شود تا امکان محاسبه اشتباه کاهش یابد.

مدارک مورد نیاز بسته به نوع اقدام و رویه شعبه ممکن است متفاوت باشد، اما معمولاً اسناد زیر اهمیت دارد:

• تصویر کارت ملی و شناسنامه؛
• تصویر رأی قطعی، اجراییه و تصمیم قبلی دادگاه درباره تقسیط؛
• گواهی یا مدارک مربوط به درآمد، فیش حقوقی، قرارداد کار یا سوابق بیمه؛
• اسناد هزینه‌های ضروری مانند اجاره‌نامه، هزینه درمان یا مخارج افراد تحت تکفل؛
• رسید پرداخت اقساط قبلی و اقساط معوقه؛
• مدارک مربوط به بدهی‌های دیگر، وام‌ها یا تعهدات مالی مؤثر؛
• استشهادیه و مشخصات شاهدان، در مواردی که برای اثبات وضعیت مالی لازم باشد؛
• مدارک مربوط به تغییر شرایط اقتصادی، در صورت درخواست تعدیل اقساط.

در اعسار، دادگاه وضعیت واقعی مالی شخص را بررسی می‌کند و صرف ادعای نداشتن پول کافی نیست. پنهان کردن دارایی، ارائه اطلاعات خلاف واقع یا انتقال صوری اموال می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد. به همین دلیل، اطلاعات مالی باید کامل و قابل دفاع ارائه شود.

در ادامه، نمونه متن درخواست پرداخت قسط مهریه معوقه از دادگاه ارائه می‌شود. این متن باید با توجه به شماره پرونده، تعداد اقساط، وضعیت درآمد و تصمیم قبلی دادگاه تکمیل شود و در صورت نیاز همراه دادخواست رسمی اعسار یا تعدیل اقساط ثبت گردد.

ریاست محترم اجرای احکام مدنی دادگستری شهرستان ...

با سلام؛

احتراماً، اینجانب ... فرزند ... به شماره ملی ...، محکوم‌علیه پرونده کلاسه ...، به موجب دادنامه شماره ... مکلف به پرداخت مهریه به صورت اقساطی شده‌ام. به علت ... از جمله کاهش درآمد، بیکاری، هزینه‌های ضروری زندگی یا بیماری، پرداخت تعداد ... قسط در سررسید مقرر برای اینجانب امکان‌پذیر نشده است.

با توجه به اینکه قصد امتناع از اجرای حکم را ندارم، آمادگی دارم مبلغ ... ریال یا تعداد ... سکه را در تاریخ ... پرداخت کنم و باقی‌مانده بدهی نیز مطابق برنامه پیشنهادی ... پرداخت شود. خواهشمند است دستور فرمایید مبلغ دقیق اقساط معوقه و نحوه واریز آن اعلام و پس از پرداخت، رسید آن در پرونده ثبت شود. همچنین در صورت موافقت و با توجه به مدارک پیوست، تقاضای اعطای مهلت مناسب یا ارجاع موضوع به مرجع صالح برای رسیدگی به تعدیل اقساط را دارم.

پیوست‌ها: تصویر دادنامه، تصویر اجراییه، رسید پرداخت‌های قبلی، مدارک درآمد و هزینه‌ها، اجاره‌نامه، مدارک درمانی یا سایر اسناد مرتبط.

نام و نام خانوادگی، امضا، تاریخ و شماره تماس

اعسار: زمانی مطرح می‌شود که شخص توان پرداخت یکجای محکوم‌به را ندارد و می‌خواهد دادگاه شیوه پرداخت را متناسب با وضعیت مالی او تعیین کند. در این دعوا، توانایی مالی و دارایی‌های شخص بررسی می‌شود.

تقسیط: نتیجه‌ای است که ممکن است پس از پذیرش ناتوانی از پرداخت یکجا، با تعیین مبلغ یا تعداد اقساط و فاصله زمانی آن‌ها ایجاد شود. تقسیط به معنای بخشش مهریه نیست و اصل بدهی از بین نمی‌رود.

تعدیل اقساط: وقتی مطرح می‌شود که پس از صدور حکم تقسیط، وضعیت مالی یکی از طرفین تغییر کرده باشد. افزایش یا کاهش درآمد، تغییر قیمت سکه، بیماری، از دست دادن شغل یا افزایش هزینه‌های ضروری می‌تواند حسب مورد در ارزیابی دادگاه مؤثر باشد؛ البته تشخیص نهایی با دادگاه است.

در صورت عدم پرداخت قسط سررسیدشده، طلبکار می‌تواند از اجرای احکام، وصول آن را درخواست کند. بسته به وضعیت پرونده، ممکن است توقیف حساب بانکی، شناسایی و توقیف اموال یا سایر اقدامات قانونی برای اجرای حکم دنبال شود. اگر محکوم‌علیه بدون عذر قابل اثبات از اجرای حکم مالی خودداری کند، امکان درخواست اعمال ضمانت اجرای مقرر در قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی نیز وجود دارد.

این موضوع به معنی بازداشت قطعی در هر پرونده نیست. توانایی مالی، وجود مال قابل توقیف، سابقه رسیدگی به اعسار، نحوه ابلاغ و سایر شرایط پرونده بررسی می‌شود. شخصی که واقعاً توان پرداخت ندارد باید به جای بی‌توجهی به ابلاغیه‌ها، در زمان مناسب دادخواست اعسار یا تعدیل اقساط را ثبت و مدارک خود را ارائه کند.

آیا با پرداخت بخشی از قسط معوقه، پرونده اجرایی متوقف می‌شود؟

خیر، پرداخت بخشی از بدهی فقط به همان میزان از مبلغ قابل مطالبه کم می‌کند و لزوماً موجب توقف عملیات اجرایی یا لغو درخواست طلبکار نمی‌شود. برای توقف یا محدود شدن اقدامات، باید وضعیت پرونده با دستور مرجع اجرا یا تصمیم قضایی مشخص شود.

آیا می‌توان مستقیماً به همسر سابق پرداخت کرد؟

پرداخت مستقیم ممکن است معتبر باشد، اما باید رسید دقیق و قابل استناد دریافت شود. بهترین روش، پرداخت از مسیر اعلام‌شده در اجرای احکام و ثبت آن در پرونده است؛ به‌خصوص زمانی که درباره مبلغ، تعداد سکه یا بابت پرداخت اختلاف وجود دارد.

اگر هیچ مالی به نام من نباشد، آیا اقساط معوقه از بین می‌رود؟

نداشتن مال، اصل بدهی را از بین نمی‌برد. ممکن است اجرای حکم در حال حاضر به نتیجه نرسد، اما بدهی باقی می‌ماند. در چنین وضعی، طرح اعسار و ارائه مدارک واقعی برای اثبات شرایط مالی اهمیت دارد.

آیا درخواست پرداخت قسط مهریه معوقه از دادگاه باعث بخشش اقساط می‌شود؟

خیر. این درخواست معمولاً برای پرداخت، تعیین مهلت یا تنظیم شیوه اجرای بدهی است و به خودی خود موجب بخشش مهریه یا حذف اقساط نمی‌شود. بخشش فقط با رضایت معتبر طلبکار یا تصمیم قانونی در حدود مقررات امکان‌پذیر است.

برای تعدیل اقساط چه زمانی اقدام کنیم؟

بهتر است به محض ایجاد تغییر مهم در وضعیت مالی و پیش از انباشته شدن چند قسط، اقدام شود. تأخیر طولانی می‌تواند باعث افزایش بدهی سررسیدشده و شروع اقدامات اجرایی شود؛ با این حال، پذیرش تعدیل به اثبات تغییر شرایط و تصمیم دادگاه بستگی دارد.

آیا مراجعه به وکیل الزامی است؟

الزامی نیست، اما در پرونده‌هایی که چند قسط پرداخت نشده، درخواست بازداشت مطرح شده، دارایی‌ها محل اختلاف است یا هم‌زمان اعسار و تعدیل مطرح می‌شود، استفاده از مشاوره حقوقی می‌تواند از انتخاب نادرست عنوان دادخواست و نقص مدارک جلوگیری کند.

برای پرداخت بدهی عقب‌افتاده مهریه، ابتدا باید از اجرای احکام مدنی درباره مبلغ دقیق و روش پرداخت استعلام بگیرید و هر مبلغی را به شکل رسمی در پرونده ثبت کنید. اگر امکان پرداخت کامل وجود ندارد، ثبت دادخواست اعسار یا تعدیل اقساط همراه با مدارک مالی واقعی، راهکار مناسب‌تری از بی‌توجهی به ابلاغیه‌هاست. درخواست پرداخت قسط مهریه معوقه از دادگاه زمانی نتیجه بهتری دارد که با توضیح روشن، پیشنهاد عملی برای پرداخت، رسیدهای قبلی و اسناد مربوط به درآمد و هزینه‌ها همراه باشد. همچنین تا زمان صدور تصمیم جدید، مفاد حکم قبلی و اقدامات اجرای احکام را جدی بگیرید.