آیا شکستگی مهرههای کمر یا گردن همیشه دیه کامل دارد؟ خیر؛ دیه شکستگی ستون فقرات به نتیجه درمان، باقیماندن نقص، و از بین رفتن توانایی راه رفتن یا نشستن بستگی دارد. در حالت درمان کامل و بدون عیب، معیار قانونی معمولاً یکدهم دیه کامل است؛ اما اگر ستون فقرات بهصورت خمیده باقی بماند یا آسیب، تواناییهای حرکتی مهم را از بین ببرد، میزان دیه میتواند به یک دیه کامل یا بخشی از آن برسد.
مبلغ نهایی با توجه به نرخ دیه کامل انسان در همان سال محاسبه میشود؛ بنابراین بدون تعیین سال رسیدگی نمیتوان رقم ریالی ثابتی اعلام کرد. برای شکستگیای که بدون عیب درمان شده باشد، یکدهم دیه کامل ملاک است. باقیماندن حالت خمیده در ستون فقرات، مطابق وضعیت قانونی آسیب، میتواند موجب دیه کامل شود. همچنین اگر آسیب، توانایی راه رفتن و نشستن را از بین ببرد، دیه کامل و در صورت از بین رفتن یکی از این تواناییها، میزان مقرر قانونی قابل مطالبه خواهد بود.
تشخیص اینکه شکستگی «بدون عیب» درمان شده یا با نقص باقی مانده، صرفاً با مشاهده ظاهری یا گزارش پزشک معالج تعیین نمیشود. پزشکی قانونی، تصاویر رادیولوژی، امآرآی، شرح عمل جراحی و معاینه تخصصی را بررسی میکند. اگر آسیبهای عصبی، بیاختیاری، ضعف اندام یا محدودیت حرکتی جداگانه ایجاد شده باشد، امکان بررسی دیه یا ارش آن عوارض نیز وجود دارد؛ البته برای یک صدمه واحد، مطالبه مضاعف جایز نیست.
معمولاً بهتر است پیش از پایان دوره درمان، درخواست تعیین قطعی آسیب ارائه نشود؛ زیرا برخی عوارض عصبی یا محدودیت حرکتی پس از گذشت زمان آشکار میشوند. در صورت اعتراض به نظریه پزشکی قانونی، باید در مهلت اعلامشده در ابلاغیه اقدام کرد و دلایل پزشکی و مستندات جدید را ارائه داد.
نخست حادثه باید در مرجع صالح ثبت و رابطه میان حادثه و آسیب ستون فقرات اثبات شود. سپس مصدوم برای معاینه به پزشکی قانونی معرفی میشود و پس از صدور نظریه، مرجع رسیدگیکننده درباره مسئولیت و میزان دیه تصمیم میگیرد. در تصادفات رانندگی، شرکت بیمه مسئول یا صندوق مربوط ممکن است طبق مقررات، پرداخت خسارت بدنی را بر عهده بگیرد. بیمه، مسئولیت کیفری مرتکب را از بین نمیبرد؛ بلکه مسیر جبران مالی را تسهیل میکند.
فرض کنید «رضا» در تصادف دچار شکستگی مهره کمری شود و پس از درمان، ستون فقرات او بدون انحراف و نقص پایدار بهبود یابد. در این حالت، دیه شکستگی ستون فقرات بر مبنای یکدهم دیه کامل سال مربوط بررسی میشود. اگر پزشکی قانونی باقیماندن خمیدگی مؤثر یا از بین رفتن توانایی نشستن را تأیید کند، عنوان آسیب و میزان قابل مطالبه تغییر میکند. ادعای شخص بهتنهایی کافی نیست و نتیجه به مدارک و نظر تخصصی وابسته است.
برای محاسبه دیه شکستگی ستون فقرات باید نوع شکستگی، نتیجه نهایی درمان و عوارض حرکتی دقیقاً مشخص شود. مراجعه زودهنگام برای ثبت حادثه، نگهداری همه مدارک پزشکی و بررسی نظریه پزشکی قانونی، از اشتباه در مطالبه جلوگیری میکند. مبلغ ریالی نیز باید با نرخ دیه کامل همان سال و بر اساس رأی یا نظریه معتبر محاسبه شود.