آیا مستأجر پس از پایان قرارداد یا نقض تعهدات، ملک را تخلیه نمیکند؟ سریعترین راه گرفتن حکم تخلیه از دادگاه، انتخاب مسیر قانونی متناسب با وضعیت قرارداد و آمادهکردن مدارک کامل است؛ در قرارداد اجاره معتبرِ دارای مدت پایانیافته، معمولاً درخواست تخلیه از طرح دعوای طولانیِ تخلیه سریعتر است، اما نتیجه به نوع قرارداد، شرایط تنظیم آن و مرجع صالح بستگی دارد.
باید میان «دستور تخلیه» و «حکم تخلیه» تفاوت گذاشت. دستور تخلیه معمولاً زمانی مطرح است که مدت اجاره پایان یافته و قرارداد شرایط شکلی لازم را داشته باشد. در اجارهنامه عادی، وجود امضای طرفین، تنظیم قرارداد در نسخههای لازم و گواهی شاهدان میتواند در استفاده از این مسیر مؤثر باشد. در اجارهنامه رسمی نیز پیگیری از مرجع اجرای سند ممکن است مسیر متفاوتی داشته باشد.
اگر اختلاف درباره اصالت قرارداد، میزان اجارهبها، تمدید اجاره، حق سرقفلی یا وجود حق ماندن مستأجر باشد، معمولاً موضوع نیازمند رسیدگی ماهوی است و ممکن است به جای دستور، حکم تخلیه صادر شود. همچنین صرف ادعای مالکیت یا پایان رابطه خانوادگی، بدون اثبات رابطه استیجاری و پایان حق تصرف، برای تخلیه کافی نیست.
ثبت درخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و تعیین مرجع رسیدگی به نوع خواسته و مقررات جاری بستگی دارد. در ساختار فعلی، ممکن است موضوع در دادگاه صالح یا مرجع قانونی دیگری که برای رسیدگی به اختلافات مربوط تعیین شده مطرح شود؛ بنابراین عنوان خواسته باید با دقت انتخاب شود.
پایان مدت اجاره، در صورت اثبات و نبود تمدید، مبنای مستقیمی برای مطالبه تخلیه است. اما درباره اجارهبهای پرداختنشده، باید قرارداد، شرط فسخ، تعداد اقساط معوق و نحوه مطالبه بررسی شود. گاهی مالک ابتدا باید پرداخت را مطالبه کند و در صورت تحقق شرایط قراردادی، فسخ را اعلام نماید. مطالبه همزمان اجور معوق، خسارت و تخلیه نیز ممکن است، ولی این خواستهها الزاماً همگی در یک مسیر ساده و فوری رسیدگی نمیشوند.
پس سریعترین راه گرفتن حکم تخلیه از دادگاه در پرونده اجارهبهای معوق، الزاماً ثبت فوری درخواست تخلیه نیست؛ ابتدا باید مشخص شود که تخلف مستأجر، حق فسخ یا تخلیه را ایجاد کرده و مدارک آن قابل اثبات است.
فرض کنید مریم یک واحد مسکونی را برای یک سال اجاره داده و قرارداد عادی با امضای طرفین و گواهی شاهدان تنظیم شده است. مدت قرارداد پایان یافته، تمدید کتبی انجام نشده و مستأجر همچنان ملک را در اختیار دارد. اگر ودیعه آماده استرداد باشد و اصالت قرارداد مورد اختلاف نباشد، سریعترین راه گرفتن حکم تخلیه از دادگاه برای مریم، بررسی امکان درخواست دستور تخلیه و ثبت آن با مدارک کامل است. اما اگر مستأجر رسیدی برای تمدید شفاهی یا توافق جدید ارائه کند، مرجع رسیدگی ممکن است ابتدا درباره این ادعا تحقیق کند و مسیر فوری قابل استفاده نباشد.
سریعترین راه گرفتن حکم تخلیه از دادگاه به جایگاه حقوقی مالک، نوع اجارهنامه، پایان مدت، میزان اختلاف و کاملبودن مدارک بستگی دارد. پیش از اقدام، قرارداد و وضعیت ودیعه بررسی شود، سپس خواسته درست از طریق دفاتر خدمات قضایی ثبت و ابلاغها پیگیری گردد. در پروندههای دارای سرقفلی، تمدید مورد اختلاف یا ادعای حق کسبوپیشه، مشاوره تخصصی پیش از ثبت درخواست اهمیت بیشتری دارد.