شکایت از انجام عمل زیبایی غیرمجاز زمانی قابل پیگیری است که فرد بدون داشتن مجوز لازم، خارج از حدود صلاحیت حرفه‌ای، در محل فاقد مجوز یا با استفاده از روش و مواد غیرمجاز اقدام به درمان یا زیبایی کرده باشد. برای شکایت از انجام عمل زیبایی غیرمجاز باید هم‌زمان مدارک پزشکی و مالی را حفظ کنید، آسیب را در پزشکی قانونی ثبت کنید و موضوع را از طریق مرجع کیفری یا انتظامی صالح پیگیری نمایید.
برای مثال، اگر شخصی در یک منزل یا سالن زیبایی تزریق ژل، بوتاکس، لیفت، کاشت یا اقدام مشابه انجام دهد و پس از آن برای شما عفونت، سوختگی، افتادگی، نکروز، تغییر شکل یا آسیب جدی ایجاد شود، می‌توانید با جمع‌آوری مستندات، ثبت وضعیت جسمی و شناسایی عامل، درخواست رسیدگی کیفری، انتظامی و در صورت وجود خسارت، مطالبه ضرر و زیان کنید.
هر اقدام زیبایی لزوماً غیرمجاز نیست. معیار اصلی، داشتن مجوز قانونی، تخصص و صلاحیت انجام کار، رعایت مقررات بهداشتی، استفاده از مواد تأییدشده و انجام عمل در محل مجاز است. ممکن است فردی مدرک پزشکی داشته باشد، اما برای انجام برخی اقدامات تخصص لازم یا مجوز مربوط به همان فعالیت را نداشته باشد. همچنین فعالیت پزشک یا پیراپزشک در محیطی که مجوز لازم ندارد، می‌تواند تخلف یا جرم مستقل ایجاد کند.
موارد زیر از مهم‌ترین وضعیت‌هایی هستند که می‌توانند مبنای شکایت قرار گیرند:
اولین اقدام، حفظ سلامت و جلوگیری از تشدید آسیب است. اگر عارضه جدی مانند تنگی نفس، اختلال بینایی، خونریزی، عفونت گسترده، تب، درد شدید یا تغییر رنگ پوست ایجاد شده، ابتدا به مرکز درمانی معتبر مراجعه کنید. درمان فوری، هم برای سلامتی ضروری است و هم نشان می‌دهد که برای کاهش خسارت اقدام کرده‌اید.
پس از مراجعه، همه مدارک را نگه دارید؛ از جمله نسخه‌ها، برگه‌های پذیرش، گزارش پزشک، جواب آزمایش، تصاویر رادیولوژی، فاکتور هزینه درمان، گواهی پرداخت و توصیه‌های پزشکی. از محل آسیب در فاصله‌های زمانی مختلف عکس و فیلم تهیه کنید و تاریخ هر تصویر را یادداشت نمایید. پیامک‌ها، گفت‌وگوهای شبکه‌های اجتماعی، فایل‌های صوتی، تبلیغات، رسید کارت‌خوان و شماره تماس مرکز نیز می‌توانند در اثبات رابطه شما با انجام‌دهنده عمل مؤثر باشند.
در پرونده‌های مربوط به شکایت از انجام عمل زیبایی غیرمجاز، مراجعه زودهنگام به پزشکی قانونی اهمیت زیادی دارد. پزشکی قانونی می‌تواند نوع آسیب، میزان صدمه، آثار باقی‌مانده، دوره درمان و رابطه احتمالی آن با اقدام انجام‌شده را بررسی کند. بهتر است پیش از ترمیم آثار، جراحی اصلاحی یا مصرف داروهای متعدد، با پزشک معالج و در صورت امکان پزشکی قانونی درباره نحوه ثبت وضعیت مشورت شود.
انتخاب مرجع به نوع رفتار و نتیجه ایجادشده بستگی دارد. اگر انجام‌دهنده عمل فاقد مجوز بوده، عمل در محیط غیرمجاز انجام شده یا رفتار او با آسیب بدنی، فریب یا استفاده از مواد غیرقانونی همراه است، شکایت کیفری معمولاً در دادسرای محل وقوع عمل یا محل ایجاد نتیجه مطرح می‌شود. پس از ثبت شکایت، ممکن است پرونده برای بررسی تخصصی به پزشکی قانونی، دانشگاه علوم پزشکی، کارشناس یا مرجع تخصصی دیگر ارجاع شود.
اگر فرد انجام‌دهنده پزشک یا عضو یکی از گروه‌های پزشکی باشد، طرح موضوع در سازمان نظام پزشکی نیز می‌تواند مفید باشد. رسیدگی انتظامی ممکن است به تذکر، توبیخ، محدودیت یا محرومیت حرفه‌ای منتهی شود؛ اما این مسیر جای شکایت کیفری و مطالبه خسارت را نمی‌گیرد. بنابراین در موارد جدی، پیگیری انتظامی باید در کنار مسیر قضایی انجام شود، نه به جای آن.
چنانچه تبلیغ یا فروش خدمات از طریق پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی انجام شده باشد، تصاویر تبلیغ، نشانی صفحه، شناسه کاربری، تاریخ انتشار و اطلاعات پرداخت را ذخیره کنید. حذف شدن صفحه یا پیام، پیگیری را دشوار می‌کند؛ بنابراین مستندسازی فوری و در صورت ضرورت، درخواست حفظ یا بررسی ادله الکترونیکی اهمیت دارد.
اگر نام واقعی انجام‌دهنده را نمی‌دانید، شکایت را با اطلاعات موجود مانند شماره تلفن، نشانی محل، شماره کارت، تصویر صفحه مجازی یا مشخصات ظاهری ثبت کنید. مرجع رسیدگی می‌تواند برای شناسایی فرد و بررسی مالکیت محل یا حساب پرداخت اقدام کند.
در متن شکایت باید ماجرا را به ترتیب زمانی و بدون مبالغه بنویسید. تاریخ و محل اقدام، نوع خدمت، مبلغ پرداختی، نام یا مشخصات انجام‌دهنده، توضیحات ارائه‌شده پیش از کار، زمان شروع عارضه، مراجعه‌های درمانی و خسارت‌های واردشده را ذکر کنید. اگر ادعای شما درباره نداشتن مجوز قطعی نیست، به جای بیان قطعی، درخواست بررسی مجوز و صلاحیت حرفه‌ای شخص را مطرح کنید.
در پرونده شکایت از انجام عمل زیبایی غیرمجاز، می‌توان از مرجع رسیدگی درخواست کرد هویت و صلاحیت انجام‌دهنده، مجوز محل، اصالت مواد مصرفی، سوابق تبلیغات، میزان تقصیر و رابطه میان اقدام انجام‌شده و آسیب ایجادشده را بررسی کند. همچنین باید تقاضای ارجاع به پزشکی قانونی و حفظ حق مطالبه ضرر و زیان مادی و معنوی را در نظر داشت.
در ادامه نمونه‌ای کلی ارائه می‌شود که باید با اطلاعات واقعی پرونده، نوع آسیب و مدارک موجود تکمیل شود. استفاده از عنوان مجرمانه قطعی، پیش از بررسی مرجع قضایی، مناسب نیست؛ به همین دلیل متن زیر بر شرح واقعیت و درخواست بررسی تمرکز دارد.
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان ........
با سلام؛
اینجانب ........ فرزند ........ به شماره ملی ........ به نشانی ........ اعلام می‌کنم در تاریخ ........ برای انجام ........ به محل واقع در ........ مراجعه کردم. اقدام مورد نظر توسط شخصی به نام ........ یا فردی با مشخصات ........ انجام شد. مبلغ ........ بابت این خدمت پرداخت کردم و مدارک پرداخت، پیام‌ها و تصاویر مربوط به تبلیغ یا هماهنگی پیوست است.
پس از انجام اقدام مذکور، از تاریخ ........ دچار عوارضی از قبیل ........ شدم و برای درمان به مراکز ........ مراجعه کردم. هزینه‌های درمان تاکنون مبلغ ........ بوده و مدارک پزشکی و تصاویر آسیب نیز ضمیمه شده است. با توجه به احتمال نداشتن مجوز لازم، نبود صلاحیت انجام اقدام، استفاده از مواد نامشخص و ورود آسیب جسمی، تقاضا دارم دستور شناسایی و احضار مشتکی‌عنه، بررسی مجوز شخص و محل، بررسی مواد و تجهیزات مصرف‌شده، ارجاع اینجانب به پزشکی قانونی، تحقیق از شهود و تعقیب قانونی رفتار ارتکابی صادر شود. همچنین حق مطالبه کلیه خسارت‌های قانونی خود را محفوظ می‌دارم.
نام و نام خانوادگی، امضا و تاریخ
مجازات به عوامل مختلفی مانند نداشتن پروانه، نوع فعالیت، میزان آسیب، وجود تقصیر، استفاده از مواد غیرمجاز، سابقه فرد و نتیجه کارشناسی بستگی دارد. ممکن است پرونده از جهت دخالت در امور پزشکی بدون مجوز، تخلف حرفه‌ای، صدمه بدنی ناشی از بی‌احتیاطی یا عناوین قانونی دیگر بررسی شود. بنابراین نمی‌توان بدون مطالعه پرونده، مجازات مشخص یا نتیجه قطعی اعلام کرد.
در صورت اثبات تقصیر و رابطه سببیت، امکان مطالبه دیه یا ارش طبق نظر پزشکی قانونی و تصمیم مرجع قضایی وجود دارد. هزینه‌های متعارف درمان، جراحی اصلاحی و برخی خسارت‌های قابل اثبات نیز ممکن است قابل مطالبه باشد. برای مطالبه خسارت، ارائه فاکتور، مدارک پرداخت و مستندات پزشکی اهمیت زیادی دارد.
بله. قرارداد تنها یکی از ادله است. رسید پرداخت، پیام‌ها، شهادت، تصاویر تبلیغ، سوابق مراجعه و گزارش پزشکی می‌تواند وقوع رابطه و انجام اقدام را اثبات کند.
بله، ظهور دیرهنگام عارضه مانع شکایت نیست؛ اما باید سوابق درمانی و زمان دقیق شروع نشانه‌ها ثبت شود تا بررسی رابطه میان عمل و آسیب آسان‌تر باشد.
خیر. رضایت‌نامه معمولاً برای پذیرش خطرهای متعارف است و به معنای اجازه انجام کار غیرمجاز، استفاده از ماده ناشناخته یا سلب مسئولیت در برابر تقصیر نیست. ارزش آن با توجه به متن و شرایط امضا بررسی می‌شود.
اگر آسیب جدی یا احتمال وقوع جرم وجود دارد، بهتر است موضوع کیفری نیز پیگیری شود. رسیدگی انتظامی بیشتر ناظر بر تخلف حرفه‌ای است و الزاماً درباره جبران کامل خسارت تصمیم نمی‌گیرد.
خیر، ثبت شکایت بدون وکیل ممکن است؛ اما در پرونده‌های دارای عارضه شدید، اختلاف درباره علت آسیب یا خسارت قابل توجه، کمک گرفتن از وکیل آشنا با پرونده‌های پزشکی می‌تواند در تنظیم خواسته، پیگیری کارشناسی و مطالبه خسارت مؤثر باشد.
برای پیگیری مؤثر، ابتدا درمان و ثبت پزشکی آسیب را جدی بگیرید، سپس مدارک پرداخت، تبلیغات، پیام‌ها و تصاویر را حفظ کنید و در اسرع وقت برای بررسی به پزشکی قانونی مراجعه نمایید. بعد از آن، با توجه به وضعیت شخص و محل، موضوع را از مسیر کیفری و در صورت لزوم انتظامی دنبال کنید. شرح دقیق واقعیت، پرهیز از ادعاهای اثبات‌نشده و ارائه مستندات منظم، شانس رسیدگی دقیق و جبران خسارت را افزایش می‌دهد.