آیا روانشناس در جلسه مشاوره به شما یا یکی از نزدیکانتان توهین کرده است؟ شکایت از روانشناس بابت توهین از دو مسیر جداگانه قابل پیگیری است: شکایت کیفری برای رفتار توهینآمیز و شکایت انتظامی نزد مرجع صادرکننده مجوز حرفهای. موفقیت در هر مسیر به محتوای سخنان، نحوه بیان، وجود شاهد و امکان اثبات ماجرا بستگی دارد؛ بنابراین صرف ناراحتکننده بودن یک جمله، همیشه به معنای تحقق جرم توهین نیست.
توهین معمولاً شامل الفاظ یا رفتارهایی است که عرفاً موجب تحقیر و اهانت به شخص معین میشود. انتقاد تند، اعلام نظر تخصصی یا بیان ضرورت درمان، اگر بدون الفاظ تحقیرآمیز و در چارچوب حرفهای باشد، لزوماً توهین محسوب نمیشود. در مقابل، ناسزا، نسبتهای خوارکننده و تحقیر مستقیم میتواند مبنای شکایت کیفری قرار گیرد. اگر روانشناس بهصراحت جرمی را به شما نسبت داده باشد، موضوع ممکن است از توهین فراتر رفته و از نظر حقوقی عنوان دیگری پیدا کند. تهدید، افشای اسرار و انتشار مطالب اهانتآمیز در فضای مجازی نیز باید جداگانه بررسی شود.
در این پرونده، شاکی باید اصل وقوع رفتار و انتساب آن به روانشناس را تا حد امکان نشان دهد. مدارک زیر میتوانند مؤثر باشند:
از انتشار عمومی فایلها یا اطلاعات خصوصی بیمار خودداری کنید؛ زیرا ممکن است خود فرد با ادعای نقض حریم خصوصی یا انتشار محتوای خصوصی روبهرو شود. ضبط پنهانی نیز بهتنهایی تضمینکننده محکومیت نیست و ارزش آن با تشخیص مرجع قضایی ارزیابی میشود.
برای شکایت از روانشناس بابت توهین میتوانید از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی، شکواییه تنظیم و موضوع را به مرجع صالح ارسال کنید. در شکواییه، تاریخ، محل، عین عبارت تا حد امکان، اشخاص حاضر و مدارک باید دقیق نوشته شود. اگر توهین در شبکه اجتماعی یا پیامرسان رخ داده باشد، بررسی ادله دیجیتال و در صورت نیاز پیگیری از مسیر پلیس فتا اهمیت دارد.
شکایت انتظامی مسیر دیگری است و هدف آن بررسی تخلف حرفهای، بیاحترامی، نقض اصول اخلاقی یا سوءاستفاده از موقعیت درمانی است. این شکایت ممکن است به تذکر، اخطار یا اقدامات انتظامی منتهی شود، اما جایگزین مطالبه کیفری یا جبران خسارت نیست. هر دو مسیر را میتوان با توجه به شرایط، همزمان دنبال کرد. مهلتهای قانونی برخی جرایم قابل گذشت را نیز نباید نادیده گرفت؛ اقدام سریع، خطر از دست رفتن فرصت شکایت را کاهش میدهد.
فرض کنید روانشناسی پس از پایان جلسه، در پیامرسان به مراجعهکننده نوشته است: «تو فردی بیارزش و نادان هستی» و این پیام همراه با نام کاربری و تاریخ قابل مشاهده باقی مانده است. در چنین وضعی، شکایت از روانشناس بابت توهین میتواند بر پایه تصویر و اصل پیامها، احراز هویت حساب، سوابق پرداخت و توضیحات شاکی مطرح شود؛ اما نتیجه قطعی نیست و مرجع رسیدگی باید اصالت پیام و انتساب آن را بررسی کند. اگر پیام برای دیگران نیز ارسال شده باشد یا همراه با تهدید باشد، عناوین احتمالی و آثار پرونده تغییر میکند.
از بیان اغراقآمیز، نسبت دادن جرم بدون دلیل و انتشار نام روانشناس در فضای عمومی پرهیز کنید. متن شکایت را بر واقعیتهای قابل اثبات متمرکز کنید و اصل مدارک را نگه دارید. در صورت وجود آسیب روانی یا مالی، رابطه آن با رفتار مورد ادعا باید جداگانه اثبات شود و صرف مراجعه به پزشک، بهتنهایی مسئولیت یا میزان خسارت را قطعی نمیکند.
شکایت از روانشناس بابت توهین زمانی نتیجه بهتری دارد که عبارت مشخص، زمان و مکان وقوع، هویت گوینده و ادله معتبر بهروشنی ارائه شود. مسیر کیفری و انتظامی هدف یکسانی ندارند؛ انتخاب یا پیگیری همزمان آنها باید با توجه به مدارک، نوع رفتار و شرایط پرونده انجام شود.