آیا مدیرعامل شرکت با برداشت غیرمجاز از اموال، ارائه اطلاعات خلاف واقع یا انجام ندادن تعهدات خود به شرکت یا اشخاص دیگر زیان زده است؟ شکایت از مدیر عامل شرکت بسته به نوع تخلف، ممکن است از طریق دادسرا، دادگاه حقوقی یا مراجع ثبتی پیگیری شود و انتخاب مسیر درست به اسناد و سمت قانونی مدیرعامل بستگی دارد.
مدیرعامل صرفاً به دلیل داشتن این عنوان، مسئول همه زیانهای شرکت نیست. مسئولیت او زمانی قابل طرح است که تخلف، تقصیر، تجاوز از حدود اختیار یا نقض قوانین و اساسنامه بهطور قابل اثبات وجود داشته باشد. اگر اقدام مدیرعامل در حدود اختیارات و برای منافع شرکت انجام شده باشد، صرف زیانده شدن تصمیم لزوماً جرم یا مسئولیت شخصی ایجاد نمیکند.
در شرکتهای تجاری باید میان مسئولیت خود شرکت و مسئولیت شخص مدیرعامل تفاوت گذاشت. قرارداد معمولاً با شرکت منعقد میشود و مطالبه خسارت از مدیرعامل زمانی موجهتر است که وی شخصاً مرتکب تقلب، خیانت در امانت، تصرف غیرمجاز، صدور دستور خلاف قانون یا اقدامی خارج از اختیار شده باشد.
در مسیر کیفری، صرف ادعا کافی نیست و شاکی باید وقوع رفتار مجرمانه و انتساب آن به مدیرعامل را نشان دهد. عنوان اتهام نیز باید با واقعیت پرونده منطبق باشد؛ برای نمونه، اختلاف قراردادی ساده الزاماً کلاهبرداری یا خیانت در امانت محسوب نمیشود.
در شکایت از مدیر عامل شرکت بهتر است زمان، مبلغ، نحوه وقوع عمل و زیان واردشده دقیق نوشته شود. کلیگویی، استفاده از عناوین کیفری بدون دلیل و ارائه اسناد ناقص میتواند رسیدگی را طولانی یا ادعا را تضعیف کند.
شکایت کیفری معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و برای رسیدگی مقدماتی به دادسرای صالح ارسال میشود. صلاحیت محلی غالباً با محل وقوع جرم، محل اقامت متهم یا محل مرتبط با موضوع تعیین میشود و تشخیص نهایی با مرجع قضایی است. اگر هدف، مطالبه وجه، الزام به انجام تعهد یا جبران خسارت باشد، دعوای حقوقی نیز ممکن است لازم شود.
فرض کنید مدیرعامل یک شرکت، بدون مجوز هیئتمدیره، بخشی از وجوه شرکت را به حساب شخصی خود منتقل و آن را به مصرف شخصی رسانده است. در این وضعیت، شکایت از مدیر عامل شرکت میتواند با ارائه صورتحساب بانکی، صورتجلسههای شرکت و گزارش حسابرس مطرح شود. با این حال، نتیجه پرونده به اثبات مالکیت شرکت بر وجوه، نبود مجوز و احراز قصد یا تقصیر مدیرعامل بستگی دارد. همزمان ممکن است شرکت برای مطالبه وجه و خسارت، دعوای حقوقی جداگانه مطرح کند.
طرح شکایت صرفاً به علت اختلاف سهامداران، نارضایتی از تصمیم تجاری یا کاهش سود شرکت، بدون اثبات رفتار غیرقانونی، معمولاً کافی نیست. همچنین باید مشخص شود شاکی شخصاً زیان دیده یا از طرف شرکت اختیار قانونی برای اقدام دارد. در برخی موارد، تصمیم مجمع یا هیئتمدیره و بررسی دفاتر مالی برای روشن شدن موضوع ضروری است.
پیش از ثبت شکایت از مدیر عامل شرکت، بررسی اسناد توسط وکیل یا کارشناس حقوق شرکتها میتواند از انتخاب عنوان نادرست، طرح دعوای تکراری و از بین رفتن فرصت ارائه دلیل جلوگیری کند. مهلتهای اعتراض یا طرح برخی دعاوی نیز با توجه به نوع تصمیم و ابلاغ قضایی متفاوت است و باید از متن ابلاغیه و مقررات مربوط احراز شود.
مسئولیت مدیرعامل خودکار نیست و به سمت، حدود اختیار، نوع رفتار و ادله قابل ارائه بستگی دارد. برای موفقیت در شکایت از مدیر عامل شرکت باید میان دعوای کیفری و حقوقی تفکیک کرد، اسناد مالی و ثبتی را حفظ نمود و خواستهای متناسب با زیان و رفتار اثباتشده مطرح کرد.