بله، شکایت از کسی که کد ملی نداریم امکان‌پذیر است و نداشتن کد ملی طرف مقابل، به‌تنهایی مانع ثبت شکایت نمی‌شود. برای شکایت از کسی که کد ملی نداریم، باید هر اطلاعاتی را که از او در اختیار دارید، مانند نام و نام خانوادگی، شماره تلفن، نشانی، شماره حساب، شماره پلاک خودرو، شناسه کاربری، تصویر مدارک یا مشخصات محل کار، در اختیار مرجع قضایی قرار دهید. برای مثال، اگر فردی از طریق یک صفحه مجازی از شما پول گرفته و سپس پاسخ‌گو نیست، می‌توانید با ارائه رسید پرداخت، شماره کارت، شماره تلفن و نشانی احتمالی او، شکایت خود را ثبت کنید؛ حتی اگر کد ملی وی را ندانید.
در پرونده‌های کیفری، شاکی الزام ندارد از ابتدا کد ملی متهم را بداند. معیار اصلی این است که موضوع شکایت، زمان وقوع، شیوه ارتکاب جرم و اطلاعات قابل استفاده برای شناسایی مرتکب به‌طور روشن بیان شود. اگر هویت شخص برای شاکی کاملاً ناشناخته باشد، شکایت می‌تواند علیه فرد ناشناس یا با مشخصات ناقص ثبت شود. پس از ثبت شکایت، بازپرس یا دادیار می‌تواند برای شناسایی شخص، از مراجع مربوط استعلام بگیرد یا دستور بررسی اطلاعات موجود را صادر کند.
البته میان «نداشتن کد ملی» و «نداشتن هیچ اطلاعاتی از طرف مقابل» تفاوت وجود دارد. اگر نام، شماره تماس، شماره حساب، نشانی یا هر نشانه دیگری در اختیار دارید، همان اطلاعات می‌تواند برای آغاز رسیدگی مفید باشد. اما اگر هیچ سرنخی وجود نداشته باشد، احتمال شناسایی مرتکب و پیشبرد پرونده کاهش پیدا می‌کند. در این وضعیت، مدارک فنی مانند سوابق تماس، پیام‌ها، اطلاعات تراکنش و داده‌های حساب کاربری اهمیت بیشتری دارد.
در زمان تنظیم شکواییه، مشخصات متهم را تا حدی که می‌دانید وارد کنید و از درج اطلاعات حدسی یا نادرست خودداری نمایید. اگر نام شخص را می‌دانید اما کد ملی او را ندارید، نام و نام خانوادگی، شماره تماس، محل سکونت یا کار و هر اطلاعات تکمیلی دیگر را بنویسید. اگر فقط شماره تلفن یا شناسه مجازی او را دارید، همان مورد را همراه با توضیح درباره نحوه ارتباط درج کنید.
در چنین شرایطی، عبارت‌هایی مانند «هویت کامل مشتکی‌عنه برای شاکی مشخص نیست و تقاضای شناسایی وی از طریق استعلام شماره تلفن، حساب بانکی یا سایر ادله موجود را دارم» می‌تواند وضعیت پرونده را روشن کند. این توضیح به مرجع رسیدگی نشان می‌دهد که ناقص بودن مشخصات، ناشی از ناتوانی شاکی در دسترسی به اطلاعات است، نه بی‌دقتی در تنظیم شکایت.
مدارک لازم به نوع جرم و موضوع پرونده بستگی دارد، اما معمولاً باید مدارک هویتی خود شاکی، مستندات وقوع جرم و اطلاعات مربوط به طرف مقابل ارائه شود. مدارک را به شکل منظم دسته‌بندی کنید و برای هرکدام توضیح کوتاهی بنویسید تا ارتباط آن با موضوع شکایت مشخص باشد.
از حذف پیام‌ها، ویرایش تصاویر یا ارسال اسکرین‌شات‌های ناقص خودداری کنید. بهتر است اصل اطلاعات در تلفن همراه یا حساب کاربری باقی بماند؛ زیرا ممکن است مرجع قضایی برای بررسی اصالت، از کارشناس فنی یا ضابط دادگستری کمک بگیرد. همچنین در پرونده‌های مالی، رسید پرداخت به‌تنهایی همیشه برای اثبات جرم کافی نیست و باید علت پرداخت، وعده طرف مقابل و رفتار بعدی او نیز توضیح داده شود.
ابتدا مدارک خود را آماده کنید و شرح ماجرا را به ترتیب زمانی بنویسید. سپس از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی، شکواییه را ثبت کنید. ثبت اوراق قضایی معمولاً نیازمند احراز هویت و داشتن حساب کاربری قضایی برای شاکی است، اما این موضوع با داشتن کد ملی متهم تفاوت دارد. اطلاعات طرف مقابل را در همان حدی که در اختیار دارید وارد کنید و در قسمت توضیحات، درخواست شناسایی او را مطرح نمایید.
پس از ثبت، پرونده به مرجع صالح ارجاع می‌شود. در برخی موارد ممکن است ابتدا کلانتری یا واحد تخصصی برای انجام تحقیقات مقدماتی اقدام کند. اگر موضوع به تراکنش بانکی، کلاهبرداری اینترنتی، برداشت غیرمجاز یا فعالیت مجازی مربوط باشد، حفظ سریع ادله و ارائه اطلاعات فنی اهمیت زیادی دارد. شماره پیگیری، کد رهگیری و ابلاغیه‌های صادرشده را نگهداری کنید و نشانی خود را در سامانه قضایی به‌روز نگه دارید.
چنانچه برای تکمیل مشخصات متهم اخطار رفع نقص دریافت کردید، به‌جای انصراف، اطلاعات تکمیلی موجود را ارائه دهید و توضیح دهید که کد ملی یا نشانی دقیق در اختیار شما نیست. در صورت وجود دلایل کافی، می‌توانید از مرجع رسیدگی بخواهید شناسایی شخص از طریق استعلام‌های قانونی انجام شود. تصمیم نهایی درباره امکان ادامه تحقیقات با مقام قضایی است.
اگر رفتار طرف مقابل جرم باشد، مانند تهدید، توهین، کلاهبرداری، خیانت در امانت یا برداشت غیرمجاز، مسیر کیفری و ثبت شکواییه مطرح می‌شود. در این مسیر، امکان شکایت علیه شخص ناشناس یا فردی با مشخصات ناقص بیشتر است؛ زیرا یکی از وظایف تحقیقات مقدماتی، شناسایی مرتکب احتمالی است.
اما در دعوای حقوقی، مانند مطالبه وجه، الزام به انجام تعهد یا مطالبه خسارت، شناسایی خوانده اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا دادخواست باید به شخص معین ابلاغ شود. نداشتن کد ملی ممکن است باعث اخطار برای تکمیل مشخصات یا دشواری در ابلاغ شود، اما اگر نام و نشانی قابل استفاده داشته باشید، می‌توان دادخواست را ثبت کرد و در صورت نیاز اطلاعات را اصلاح یا تکمیل نمود. چنانچه نشانی خوانده مشخص نباشد، موضوع ابلاغ از طریق مقررات مربوط به نشانی مجهول یا سایر روش‌های قانونی بررسی می‌شود.
گاهی یک رفتار هم جنبه کیفری دارد و هم موجب خسارت مالی شده است. در این حالت، باید با دقت مشخص شود که هدف شما مجازات مرتکب، دریافت مال، جبران خسارت یا همه این موارد است. انتخاب عنوان نادرست ممکن است روند رسیدگی را طولانی کند؛ بنابراین در پرونده‌های پیچیده، بررسی متن شکواییه یا دادخواست با فرد متخصص می‌تواند از اشتباه‌های مهم جلوگیری کند.
برای تنظیم متن شکایت از کسی که کد ملی نداریم، می‌توانید از الگوی زیر استفاده کنید و آن را با اطلاعات واقعی پرونده خود تطبیق دهید. عنوان اتهام باید بر اساس رفتار واقعی انتخاب شود و نباید صرفاً برای سنگین‌تر نشان دادن موضوع، عنوانی بدون دلیل در متن درج شود.
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان ........
با سلام؛
اینجانب ........ فرزند ........ به شماره ملی ........، از شخصی که خود را با نام ........ معرفی کرده و اطلاعات کامل هویتی وی برای اینجانب معلوم نیست، اعلام شکایت می‌کنم. اطلاعات موجود درباره نامبرده شامل شماره تلفن ........، شناسه کاربری ........، شماره کارت یا حساب ........، نشانی احتمالی ........ و سایر مشخصات قابل دسترس است.
در تاریخ ........، نامبرده از طریق ........ با اینجانب ارتباط برقرار کرد و اظهار داشت که ........ . بر اساس این اظهارات، اینجانب مبلغ ........ ریال پرداخت کردم یا اقدام ........ را انجام دادم. پس از آن، وی از انجام تعهد خودداری کرد و با وجود پیگیری‌های متعدد، پاسخ روشنی ارائه نداد یا ارتباط خود را قطع کرد. مدارک مربوط به موضوع شامل رسید پرداخت، پیام‌ها، تصاویر و مشخصات شاهدان به پیوست تقدیم می‌شود.
با توجه به مراتب فوق، تقاضای ثبت شکایت، انجام تحقیقات لازم، شناسایی مشتکی‌عنه از طریق استعلام اطلاعات موجود و اتخاذ تصمیم قانونی درباره رفتار ارتکابی و خسارت واردشده را دارم. همچنین در صورت نیاز، آمادگی دارم اصل مدارک و تلفن همراه خود را برای بررسی ارائه کنم.
نام و نام خانوادگی شاکی: ........
امضا و تاریخ: ........
ثبت شکواییه و خدمات دفاتر قضایی هزینه‌هایی دارد که میزان آن بر اساس تعرفه‌های جاری تعیین می‌شود. هزینه دقیق ممکن است با توجه به نوع خدمت، تعداد پیوست‌ها و مرحله رسیدگی متفاوت باشد؛ بنابراین مبلغ نهایی هنگام ثبت در دفتر اعلام می‌شود. در پرونده‌های کیفری، برای شروع شکایت معمولاً پرداخت هزینه دادرسی دعاوی مالی مطرح نیست، اما خدمات ثبت و ابلاغ ممکن است هزینه داشته باشد.
برای اقدام کیفری نباید بدون بررسی، رسیدگی را به تأخیر انداخت. برخی جرایم دارای مهلت‌های قانونی خاص هستند و در بعضی موارد، گذشت زمان می‌تواند اثبات موضوع یا جمع‌آوری ادله را دشوار کند. اگر جرم از جرایم قابل گذشت باشد، مهلت شکایت و آثار گذشت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. چون مهلت به نوع جرم و شرایط پرونده وابسته است، باید همان عنوان دقیق و تاریخ اطلاع از وقوع جرم بررسی شود.
شماره تلفن به‌تنهایی تضمین‌کننده شناسایی شخص نیست، اما می‌تواند سرنخ مهمی برای تحقیقات باشد. شماره را همراه با پیام‌ها، سوابق تماس، رسید پرداخت و توضیح نحوه آشنایی با فرد ارائه کنید.
نام مستعار، شناسه کاربری، شماره حساب، تصویر پروفایل، نشانی صفحه مجازی و هر اطلاعات دیگری را درج کنید. در متن شکایت، ناشناس بودن هویت را صریح بنویسید و درخواست شناسایی مطرح کنید.
در پرونده کیفری، نداشتن نشانی معمولاً مانع ثبت اولیه شکایت نیست، به‌خصوص اگر اطلاعات دیگری برای شناسایی وجود داشته باشد. با این حال، پیدا کردن متهم و ابلاغ تصمیم‌ها ممکن است دشوارتر شود.
از درج کد ملی حدسی یا متعلق به شخص دیگر خودداری کنید. مشخصات نادرست می‌تواند باعث اشتباه در شناسایی و ایجاد مشکل در پرونده شود. بهتر است بنویسید کد ملی در اختیار شما نیست.
این موضوع به ماهیت رابطه و مدارک بستگی دارد. صرف پرداخت نشدن بدهی همیشه جرم نیست و ممکن است فقط دعوای حقوقی باشد. اگر از ابتدا فریب یا رفتار مجرمانه قابل اثبات وجود داشته باشد، مسیر کیفری نیز قابل بررسی است.
مرجع قضایی با توجه به ادله و نتیجه تحقیقات تصمیم می‌گیرد. نبود اطلاعات کافی ممکن است موجب توقف یا صدور تصمیم مقتضی شود، اما اگر بعداً اطلاعات جدیدی مانند نشانی، شماره حساب یا هویت واقعی به دست آید، می‌توان آن را به پرونده ارائه کرد.
برای شکایت از کسی که کد ملی نداریم، لازم نیست تا زمان پیدا کردن کد ملی منتظر بمانید. مهم‌ترین اقدام، ثبت دقیق واقعه و ارائه همه سرنخ‌های قابل بررسی است. نام، شماره تلفن، حساب بانکی، نشانی، شناسه مجازی، پیام‌ها و رسیدهای پرداخت می‌توانند مسیر شناسایی را باز کنند. در شکایت کیفری، امکان طرح موضوع علیه شخص ناشناس وجود دارد؛ اما در دعوای حقوقی، مشخصات و نشانی خوانده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. از درج اطلاعات حدسی خودداری کنید، اصل مدارک را نگه دارید، ابلاغیه‌ها را پیگیری کنید و در صورت پیچیدگی موضوع، پیش از ثبت نهایی متن شکایت یا دادخواست را با دقت بررسی نمایید.