اگر پس از پرداخت وجه، فروشنده کالا را ارسال نکرده است، برای شکایت بابت عدم ارسال کالا ابتدا باید رسید پرداخت، سفارش، پیام‌ها و مشخصات فروشنده را جمع‌آوری و یک مطالبه رسمی برای ارسال کالا یا بازگرداندن وجه ارسال کنید. برای شکایت بابت عدم ارسال کالا، در صورتی که فروشنده از ابتدا با فریب و قصد بردن مال اقدام کرده باشد، مسیر کیفری نیز قابل بررسی است؛ اما در بسیاری از موارد، موضوع صرفاً نقض تعهد قراردادی است و باید از طریق دادخواست حقوقی پیگیری شود. برای نمونه، شخصی کالایی را از یک صفحه فروش اینترنتی خریداری کرده، تمام مبلغ را واریز کرده و فروشنده پس از چند روز نه کالا را ارسال می‌کند و نه پاسخ روشنی می‌دهد. در چنین وضعی، سکوت و وعده‌های شفاهی کافی نیست و باید مستند و مرحله‌به‌مرحله اقدام کرد.
نخستین اقدام، حفظ تمام مدارک مربوط به معامله است. صفحه محصول، نام کاربری فروشنده، شماره تماس، رسید بانکی، شماره پیگیری سفارش، پیام‌های ردوبدل‌شده و هرگونه اعلام زمان ارسال باید ذخیره شود. اگر فروشنده صفحه خود را حذف کند یا پیام‌ها را پاک کند، تهیه تصویر از محتوا و نگهداری فایل اصلی می‌تواند در اثبات موضوع مؤثر باشد.
پس از آن، بهتر است از فروشنده به صورت مکتوب بخواهید ظرف مهلت متعارف، کالا را ارسال یا وجه را مسترد کند. ارسال اظهارنامه رسمی، در مواردی که نشانی فروشنده در دسترس است، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان می‌دهد خریدار پیش از طرح دعوا، انجام تعهد را مطالبه کرده است. در متن مطالبه باید تاریخ خرید، مشخصات کالا، مبلغ پرداختی، مهلت مقرر برای ارسال و نتیجه مورد انتظار به روشنی نوشته شود.
عدم ارسال کالا به خودی خود همیشه جرم نیست. اگر خریدار و فروشنده قراردادی منعقد کرده‌اند و فروشنده به دلیل تأخیر، بی‌نظمی یا اختلاف در اجرای قرارداد کالا را تحویل نداده است، معمولاً موضوع در قالب دعوای حقوقی مطرح می‌شود. در این حالت، خریدار می‌تواند حسب شرایط قرارداد، ارسال کالا، فسخ معامله، استرداد وجه و جبران خسارت قابل مطالبه را درخواست کند.
اما اگر شواهد نشان دهد فروشنده از ابتدا کالایی برای ارسال نداشته یا با اطلاعات دروغین، هویت جعلی، تبلیغ غیرواقعی و وعده ساختگی، وجه را دریافت کرده و قصد او بردن مال بوده است، امکان بررسی عنوان کیفری مانند کلاهبرداری وجود دارد. تشخیص عنوان اتهام با مرجع قضایی است و صرف پاسخ ندادن یا تأخیر، به تنهایی برای اثبات کلاهبرداری کافی نیست. برای طرح شکایت کیفری باید رابطه میان فریب، پرداخت وجه و قصد مجرمانه قابل توضیح و تا حد امکان مستند باشد.
در پرونده‌های اینترنتی، ثبت گزارش در پلیس فتا می‌تواند برای اعلام اولیه و ارائه اطلاعات فنی مفید باشد، اما این اقدام جایگزین ثبت شکایت در مرجع قضایی نیست. چنانچه هدف اصلی، بازگرداندن وجه یا الزام فروشنده به اجرای تعهد باشد، انتخاب مسیر حقوقی اهمیت بیشتری دارد. در مقابل، زمانی که قرائن جدی بر فریب اولیه وجود دارد، می‌توان موضوع را از مسیر کیفری نیز پیگیری کرد.
برای شکایت بابت عدم ارسال کالا، داشتن اسناد منظم باعث می‌شود مرجع رسیدگی تصویر دقیق‌تری از معامله داشته باشد. مدارک را بهتر است به ترتیب زمانی مرتب کنید تا مشخص باشد خرید چگونه انجام شده، وجه چه زمانی پرداخت شده و فروشنده پس از دریافت پول چه واکنشی نشان داده است.
اگر پرداخت از طریق درگاه اینترنتی انجام شده، شماره مرجع و جزئیات تراکنش را از بانک یا سامانه پرداخت دریافت کنید. اگر پرداخت کارت‌به‌کارت بوده، تصویر رسید به تنهایی کافی نیست و باید اطلاعات دارنده حساب، شماره کارت مقصد و پیام‌های مرتبط نیز ارائه شود. همچنین بهتر است از ویرایش یا برش دادن تصاویر خودداری کنید تا اصالت و پیوستگی آن‌ها قابل بررسی باشد.
برای مطالبه وجه یا اجرای تعهد، معمولاً باید دادخواست حقوقی از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود. در دادخواست باید خواسته دقیق انتخاب شود؛ برای مثال، الزام به انجام تعهد، فسخ قرارداد و استرداد وجه یا مطالبه خسارت، بسته به وضعیت معامله. مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته، مبلغ آن، محل اقامت خوانده و مقررات صلاحیت جاری تعیین می‌شود. چون صلاحیت مراجع ممکن است با تغییر قوانین و مبلغ خواسته متفاوت باشد، دفتر خدمات قضایی یا مشاور حقوقی می‌تواند مرجع درست را بر مبنای اطلاعات پرونده مشخص کند.
اگر فروشنده شرکت، فروشگاه دارای مجوز یا کسب‌وکار شناخته‌شده‌ای است، مشخصات ثبتی و نشانی رسمی او را پیدا کنید. طرح دعوا علیه نام کاربری یا شماره تلفن به تنهایی ممکن است باعث نقص پرونده شود. در امور کیفری، شکواییه معمولاً از طریق دفاتر خدمات قضایی ثبت و برای تحقیق به دادسرا یا مرجع دارای صلاحیت ارسال می‌شود. ارائه اطلاعات حساب دریافت‌کننده وجه، یکی از مهم‌ترین سرنخ‌ها برای شناسایی فرد است.
هزینه ثبت دادخواست، شکواییه و خدمات قضایی تابع تعرفه‌های قانونی است. در دعوای مالی، هزینه دادرسی با توجه به مبلغ خواسته محاسبه می‌شود و در برخی شرایط، هزینه کارشناسی یا ابلاغ نیز ممکن است ایجاد شود. اگر توان پرداخت هزینه دادرسی را ندارید، می‌توانید شرایط اعسار از هزینه دادرسی را بررسی کنید؛ پذیرش آن نیازمند ارائه دلایل و مدارک مربوط به وضعیت مالی است.
در ادامه، نمونه‌ای برای شکایت بابت عدم ارسال کالا ارائه می‌شود که باید با اطلاعات واقعی معامله، نوع کالا، مبلغ و مشخصات طرف مقابل تکمیل شود. انتخاب عنوان نهایی دعوا یا اتهام به شرایط پرونده بستگی دارد.
نمونه متن دادخواست حقوقی:
ریاست محترم مرجع قضایی صالح
با سلام؛ اینجانب به موجب سفارش ثبت‌شده در تاریخ ... یک دستگاه یا کالای ... را از خوانده خریداری کردم و مبلغ ... ریال از طریق ... به حساب یا درگاه اعلام‌شده پرداخت نمودم. مطابق توافق، خوانده متعهد بود کالا را حداکثر تا تاریخ ... ارسال کند، اما با وجود پرداخت کامل وجه و پیگیری‌های متعدد، از ارسال کالا یا بازگرداندن وجه خودداری کرده است. تصویر رسید پرداخت، سفارش، مکاتبات و مطالبه کتبی پیوست است. با توجه به تخلف خوانده از تعهد، صدور حکم بر الزام وی به انجام تعهد و ارسال کالا، یا حسب مورد فسخ معامله و استرداد وجه پرداختی به همراه خسارات قانونی مورد تقاضاست.
نمونه متن شکواییه:
مشتکی‌عنه با معرفی کالا در بستر اینترنت و ارائه اطلاعاتی که موجب اعتماد اینجانب شد، مبلغ ... ریال بابت خرید ... دریافت کرده است. پس از واریز وجه، کالا ارسال نشده و نامبرده با وجود مطالبه‌های مکرر، از پاسخ‌گویی یا استرداد وجه خودداری می‌کند. با توجه به قرائن موجود از جمله آگهی، گفت‌وگوها، رسید پرداخت، مشخصات حساب مقصد و نحوه رفتار پس از دریافت وجه، تقاضای بررسی موضوع، شناسایی مشتکی‌عنه، انجام تحقیقات لازم و اتخاذ تصمیم قانونی را دارم. کلیه مستندات به پیوست ارائه می‌شود.
در شکواییه نباید با قطعیت عنوانی را مطرح کرد که هنوز ارکان آن اثبات نشده است. بهتر است شرح واقعه دقیق، زمان‌بندی‌شده و بدون اغراق نوشته شود و تشخیص عنوان کیفری به مقام قضایی واگذار شود.
برای اقدام حقوقی نباید منتظر طولانی شدن اختلاف ماند. گذشت زمان ممکن است دسترسی به پیام‌ها، اطلاعات حساب، آگهی و نشانی فروشنده را دشوار کند. در امور کیفری نیز برخی جرایم دارای قواعد خاص درباره مهلت شکایت یا آثار گذشت زمان هستند؛ بنابراین در صورت وجود نشانه‌های فریب، ثبت سریع شکایت اهمیت دارد.
خسارت قابل مطالبه باید مستند و قابل انتساب به تخلف فروشنده باشد. هزینه ارسال، تفاوت قیمت در شرایط خاص، خسارت ناشی از تأخیر یا سایر زیان‌ها ممکن است با توجه به قرارداد، عرف، مدارک و تشخیص مرجع رسیدگی بررسی شود. مطالبه مبلغی بدون ارائه دلیل، لزوماً پذیرفته نمی‌شود. اگر در قرارداد وجه التزام برای تأخیر یا عدم انجام تعهد تعیین شده باشد، همان شرط می‌تواند مبنای مطالبه قرار گیرد؛ مگر آنکه با مقررات آمره یا شرایط پرونده تعارض داشته باشد.
رسید بانکی دلیل مهمی است، اما بهتر است همراه با پیام‌ها، اطلاعات آگهی، شماره تماس و هر مدرکی که نشان دهد پرداخت بابت خرید کالا انجام شده ارائه شود. مجموعه مدارک، رابطه میان پرداخت و تعهد فروشنده را بهتر اثبات می‌کند.
در این وضعیت، تصاویر بسته، برچسب مرسوله، فاکتور، فیلم باز کردن بسته و مکاتبات با فروشنده را نگه دارید. سپس می‌توان حسب شرایط، تعویض کالا، اجرای تعهد، فسخ معامله یا مطالبه وجه و خسارت را پیگیری کرد.
خیر. گزارش فنی می‌تواند به شناسایی و بررسی رفتار اینترنتی کمک کند، اما برای مطالبه رسمی وجه یا رسیدگی قضایی باید شکایت یا دادخواست از مسیر قانونی ثبت شود.
شماره حساب، شماره تلفن، شناسه کاربری، اطلاعات درگاه و مشخصات ثبت‌شده در سفارش را ارائه کنید. مراجع قانونی می‌توانند در حدود صلاحیت خود برای شناسایی فرد و تکمیل نشانی اقدام کنند.
در صورت وجود شرایط هر دو مسیر، امکان پیگیری جداگانه وجود دارد؛ اما انتخاب هم‌زمان آن‌ها باید با توجه به هدف، ادله و ماهیت رفتار فروشنده انجام شود. طرح بی‌دلیل شکایت کیفری ممکن است روند پرونده را پیچیده کند.
برای شکایت بابت عدم ارسال کالا، ابتدا مدارک خرید و پرداخت را حفظ کنید، مطالبه کتبی و در صورت امکان اظهارنامه بفرستید و سپس با توجه به رفتار فروشنده، مسیر حقوقی یا کیفری مناسب را انتخاب کنید. اگر صرفاً تعهد اجرا نشده باشد، دادخواست الزام به انجام تعهد، فسخ یا استرداد وجه می‌تواند راهکار اصلی باشد؛ اما در صورت وجود فریب اولیه و قصد بردن مال، بررسی شکایت کیفری نیز اهمیت دارد. ثبت دقیق اطلاعات، انتخاب خواسته درست و اقدام سریع، شانس وصول وجه یا دریافت کالا را افزایش می‌دهد.