آیا خودرویی را به عنوان صفر کیلومتر خریدهاید اما پس از معامله متوجه تعمیرشدگی یا خرابی جدی آن شدهاید؟ در این وضعیت، شکایت بابت فروش خودرو خراب به جای صفر میتواند هم جنبه حقوقی و هم، در صورت وجود فریب عمدی، جنبه کیفری داشته باشد. خریدار باید با جمعآوری اسناد، کارشناسی رسمی و اثبات تفاوت میان خودروی وعدهدادهشده و خودروی واقعی، برای فسخ معامله، مطالبه خسارت یا مجازات فروشنده اقدام کند.
اگر فروشنده عیب خودرو، سابقه تصادف، تعویض قطعات اصلی، رنگشدگی گسترده یا دستکاری کارکرد را پنهان کرده باشد، موضوع میتواند از مصادیق تدلیس و تخلف از وصف مورد توافق باشد. «صفر» بودن خودرو فقط به ظاهر تمیز محدود نیست و معمولاً درباره خودرویی به کار میرود که سابقه استفاده یا تعمیر مؤثر نداشته باشد. تشخیص نهایی بر اساس قرارداد، آگهی، پیامها، اظهارات فروشنده و نظر کارشناس انجام میشود.
در مسیر حقوقی، خریدار ممکن است فسخ قرارداد و بازگرداندن ثمن را بخواهد یا در شرایط قانونی، خودرو را نگه دارد و ارش، یعنی تفاوت ارزش خودروی سالم و معیوب، مطالبه کند. مطالبه هزینه کارشناسی، تعمیرات ضروری و خسارتهای مستقیم نیز به اثبات رابطه آنها با تخلف فروشنده بستگی دارد. صرف پشیمانی از خرید یا کاهش معمول قیمت بازار، بهتنهایی دلیل کافی برای فسخ نیست.
بهتر است پیش از تعمیر یا تغییر اساسی خودرو، وضعیت آن مستند شود؛ زیرا تعمیرات ممکن است امکان بررسی عیب اولیه را دشوار کند. کارشناسی شخصی برای مذاکره مفید است، اما برای استناد قضایی، ارجاع به کارشناس رسمی یا کارشناسی تعیینشده از سوی مرجع رسیدگی اهمیت بیشتری دارد.
در صورت وجود دلایلی مانند آگاهی فروشنده از خرابی و ارائه اطلاعات خلاف واقع، میتوان شکایت کیفری با موضوع فریب و فروش مال با وصف خلاف واقع را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کرد. عنوان دقیق اتهام را مرجع قضایی بر اساس مدارک تعیین میکند و صرف وجود عیب، بدون اثبات علم و رفتار فریبکارانه، الزاماً جرم محسوب نمیشود.
همزمان یا در مسیر جداگانه، خریدار میتواند خواستههایی مانند اعلام فسخ، استرداد وجه، ارش یا خسارت را مطرح کند. مرجع صالح و شیوه ثبت دادخواست به نوع خواسته، مبلغ آن، محل اقامت طرفین و محل انعقاد یا اجرای قرارداد بستگی دارد. ارسال اظهارنامه برای اعلام عیب، مطالبه وجه یا اعلام اراده فسخ، معمولاً برای ثبت موضع خریدار مفید است؛ اما جایگزین طرح دعوا و رعایت مهلتهای قانونی مربوط به عیب یا تدلیس نیست.
فرض کنید سارا خودرویی را با درج عبارت «کاملاً صفر و بدون رنگ» خریداری کند و پس از چند روز، کارشناس رسمی تعویض گلگیر، رنگشدگی سقف و دستکاری کیلومتر را احراز کند. در این مثال، شکایت بابت فروش خودرو خراب به جای صفر با قرارداد، آگهی و گزارش کارشناسی تقویت میشود؛ اما نتیجه نهایی به اثبات اطلاع فروشنده، مفاد توافق و ارزش ادله بستگی دارد. اگر فروشنده ثابت کند عیب را اعلام کرده یا خریدار با علم به وضعیت خودرو معامله کرده است، ادعاهای خریدار ممکن است محدود شود.
برای شکایت بابت فروش خودرو خراب به جای صفر، ابتدا خودرو را کارشناسی و همه مدارک را حفظ کنید، سپس در صورت امکان اظهارنامه بفرستید و مسیر حقوقی یا کیفری متناسب را انتخاب کنید. عبارتهای قرارداد، زمان آگاهی از عیب و رفتار آگاهانه فروشنده نقش تعیینکننده دارند؛ بنابراین پیش از امضای هر سازشنامه یا صرفنظر از حقوق، متن آن را با دقت بررسی کنید.