اگر در زمان تعیینشده نتوانم به دادگاه بروم، چه اتفاقی میافتد؟ عدم حضور در جلسه دادگاه بهتنهایی همیشه موجب محکومیت یا از بین رفتن حق دفاع نیست، اما ممکن است باعث رسیدگی بدون حضور شخص، صدور رأی غیابی یا از دست رفتن فرصت ارائه توضیح و دلیل شود. نتیجه، به نوع پرونده، سمت فرد، نحوه ابلاغ و علت غیبت بستگی دارد.
در پروندههای حقوقی، اگر خوانده با وجود ابلاغ معتبر در جلسه حاضر نشود و دفاع کتبی نیز ارائه نکند، دادگاه ممکن است رسیدگی را ادامه دهد. چنانچه شرایط قانونی فراهم باشد، رأی صادرشده میتواند غیابی تلقی شود؛ با این حال، صرف غیبت خواهان معمولاً به معنای محکومیت او نیست و ممکن است رسیدگی با توجه به مدارک موجود ادامه پیدا کند یا در مواردی تصمیم شکلی صادر شود.
در پروندههای کیفری، حضور متهم، شاکی، شاهد یا وکیل بر اساس نقش آنان و تصمیم دادگاه اهمیت متفاوتی دارد. غیبت متهم ممکن است موجب ادامه رسیدگی بدون حضور او یا صدور تصمیمهای قانونی برای دسترسی به وی شود. درباره شاهد نیز امکان احضار مجدد و در شرایط خاص، ضمانت اجرای قانونی وجود دارد. بنابراین، عدم حضور در جلسه دادگاه را نباید با بیاعتباری کامل دفاع یا اثبات ادعای طرف مقابل یکی دانست.
پذیرش عذر، خودکار نیست و باید برای مرجع رسیدگی قابل قبول و قابل اثبات باشد. بیماری جدی، بستری شدن، حوادث غیرمترقبه، فوت نزدیکان یا وجود مانع خارج از اختیار، از جمله مواردی هستند که ممکن است بررسی شوند. اشتغال، سفر، فراموشی یا اطلاع شفاهی معمولاً بهتنهایی دلیل کافی محسوب نمیشود.
مدارک لازم به علت غیبت و نوع پرونده بستگی دارد، اما معمولاً تصویر ابلاغیه، شماره پرونده، مدارک هویتی، مستندات عذر و توضیح روشن درباره علت ناتوانی در حضور ضروری است. اگر شخصی به نمایندگی از فرد اقدام میکند، باید سمت و اختیار او نیز احراز شود. ثبت لایحه به معنای پذیرش قطعی درخواست نیست؛ قاضی با توجه به زمان ارائه، اعتبار دلیل و وضعیت پرونده تصمیم میگیرد.
اشتباه رایج این است که فرد تصور کند تماس تلفنی با شعبه یا ارسال پیام برای طرف مقابل، عذر او را رسمی میکند. اقدام مطمئن، ثبت درخواست از مسیر رسمی و نگهداری رسید آن است. همچنین ابلاغ الکترونیکی را باید بهدقت بررسی کرد؛ بیاطلاعی از محتوای ابلاغیه، همیشه معادل نبودن ابلاغ قانونی نیست.
فرض کنید علیه «رضا» بابت طلب، دادخواست مطالبه وجه مطرح شده و ابلاغ جلسه نیز به شکل معتبر انجام گرفته است. رضا به دلیل بستری شدن در بیمارستان در جلسه حاضر نمیشود، اما گواهی بستری را همان روز یا در نخستین فرصت از طریق دفتر خدمات قضایی ارسال میکند. در این وضعیت، دادگاه ممکن است عذر او را بررسی و درباره تجدید وقت تصمیمگیری کند؛ ولی پذیرش عذر قطعی نیست. اگر بدون اقدام مؤثر، عدم حضور در جلسه دادگاه رخ دهد و دفاعی نیز ثبت نشود، رسیدگی بر اساس دادخواست و دلایل خواهان ادامه مییابد و احتمال صدور رأی غیابی وجود دارد.
نخست باید نوع رأی، شیوه ابلاغ و راه اعتراض درجشده در آن بررسی شود. در برخی پروندهها راهکار قانونی اعتراض به رأی غیابی وجود دارد، اما مهلت و شرایط آن با توجه به نوع دعوا، اقامت شخص و نحوه ابلاغ متفاوت است. اگر رأی حضوری باشد، مسیر اعتراض دیگری مطرح میشود. بنابراین، بهجای اتکا به شنیدهها، متن رأی و تاریخ ابلاغ را فوراً بررسی و برای تنظیم دفاع مستند اقدام کنید.