آیا ممکن است دادخواست پیش از رسیدگی قاضی کنار گذاشته شود؟ بله؛ قرار رد دادخواست توسط مدیر دفتر معمولاً زمانی صادر میشود که دادخواست ناقص باشد و خواهان در مهلت قانونی، نقص اعلامشده را برطرف نکند. این تصمیم درباره ماهیت حق یا درستی ادعای خواهان نیست، بلکه به رعایت نشدن الزامات شکلی مربوط میشود.
مدیر دفتر هنگام دریافت دادخواست، وجود اطلاعات و پیوستهای ضروری، پرداخت هزینه دادرسی و رعایت الزامات شکلی را بررسی میکند. اگر نقصی وجود داشته باشد، باید مراتب بهصورت کتبی به خواهان ابلاغ شود. از مهمترین موارد میتوان به ناقص بودن مشخصات اصحاب دعوا، روشن نبودن خواسته یا بهای آن، ارائه نکردن برخی نسخهها و پیوستهای لازم و پرداخت نشدن یا ناقص بودن هزینه دادرسی اشاره کرد.
در این مرحله، قرار رد دادخواست توسط مدیر دفتر نباید با رد دعوا از سوی دادگاه اشتباه گرفته شود. رد دعوا پس از بررسی قضایی و معمولاً با توجه به ایرادهای ماهوی یا شکلی دعوا انجام میشود؛ اما تصمیم مدیر دفتر پیش از ورود دادگاه به ماهیت اختلاف صادر میگردد.
پس از ابلاغ اخطار رفع نقص، خواهان اصولاً ده روز فرصت دارد نقص اعلامشده را برطرف کند. آغاز این مهلت، تاریخ ابلاغ معتبر است، نه لزوماً روزی که شخص بهصورت اتفاقی از اخطار مطلع میشود. اگر نقص در این بازه برطرف نشود، مدیر دفتر میتواند قرار رد دادخواست صادر کند. این قرار نیز ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، در همان دادگاه قابل اعتراض است و دادگاه درباره اعتراض تصمیم میگیرد.
در محاسبه مهلت، باید به نحوه ابلاغ، تعطیلات، ثبت الکترونیکی اقدام و نوع نقص توجه کرد. صرف ارسال ناقص مدارک یا پرداخت اشتباه هزینه، همیشه به معنای رفع نقص نیست؛ بنابراین رسید ثبت، نسخه اصلاحشده دادخواست و مدارک پرداخت باید نگهداری شود.
فرض کنید سارا برای مطالبه وجه، دادخواست ثبت میکند؛ اما نشانی خوانده ناقص است و تصویر قرارداد نیز به تعداد لازم ارائه نشده است. دفتر دادگاه اخطار رفع نقص صادر میکند و سارا فقط تصویر قرارداد را ارسال میکند، ولی نشانی را اصلاح نمیکند. پس از پایان مهلت، قرار رد دادخواست توسط مدیر دفتر صادر میشود. سارا میتواند در مهلت دهروزه، با ارائه مدرک اصلاح نشانی و توضیح درباره اقدام انجامشده، به قرار اعتراض کند؛ بااینحال نتیجه اعتراض به محتوای اخطار، شیوه ابلاغ و مدارک موجود بستگی دارد.
این تصمیم معمولاً مانع طرح مجدد دعوا با دادخواست کامل نیست؛ زیرا درباره اصل حق اظهارنظر ماهوی نشده است. بااینوجود، در دعاوی دارای مرور زمان، مواعد خاص، مهلت اعتراض یا احتمال تغییر وضعیت مالی و ادله، تأخیر میتواند زیانبار باشد. همچنین اگر خواهان معتقد است نقص را در مهلت رفع کرده، باید مستندات ثبت و ابلاغ را ضمیمه اعتراض کند. در چنین وضعی، قرار رد دادخواست توسط مدیر دفتر قابل بررسی از نظر رعایت تشریفات، مهلت و صحت اخطار است.