اگر کارت امایش شما گم شده است، باید در اولین فرصت موضوع را به نزدیک‌ترین کلانتری یا مرجع انتظامی اعلام کنید و سپس برای ثبت درخواست صدور کارت یا برگه جایگزین به اداره امور اتباع و مهاجرین خارجی یا دفتر خدمات مربوط در محل سکونت خود مراجعه کنید. در موضوع مفقودی کارت امایش اتباع، مهم‌ترین اقدام، جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی و دریافت رسید رسمی از اعلام فقدان است. برای مثال، اگر فردی کارت خود را در مسیر رفت‌وآمد گم کرده باشد، بهتر است همان روز گزارش فقدان بگیرد، مدارک هویتی موجود را آماده کند و تا مشخص شدن تکلیف، رسید گزارش و هر مدرک جایگزین را همراه داشته باشد.
کارت آمایش یکی از اسناد مهم شناسایی و ثبت وضعیت اتباع خارجی مشمول طرح‌های مربوط به اقامت در ایران است. گم شدن این کارت به معنای از بین رفتن خودکار سابقه اقامت یا هویت فرد نیست، اما ممکن است انجام امور اداری، دریافت خدمات، تمدید اعتبار یا احراز هویت را دشوار کند. به همین دلیل، تأخیر در اعلام فقدان می‌تواند احتمال استفاده نادرست از کارت را افزایش دهد.
در موضوع مفقودی کارت امایش اتباع، روند معمول از اعلام فقدان در مرجع انتظامی آغاز می‌شود. پس از آن، متقاضی باید به مرجع تعیین‌شده برای امور اتباع در شهرستان یا استان محل اقامت خود مراجعه کند. مرجع نهایی ممکن است بر اساس نوع مدرک، وضعیت خانوادگی، استان محل سکونت و دستورالعمل‌های دوره‌ای متفاوت باشد؛ بنابراین مراجعه به محل ثبت پرونده یا دفتر معرفی‌شده از سوی اداره اتباع اهمیت زیادی دارد.
اداره مربوط ممکن است به جای کارت اصلی، رسید موقت یا مدرک دیگری برای پیگیری پرونده صادر کند. اعتبار چنین برگه‌ای محدود به همان مدت و همان کاربردی است که در آن درج شده است. بنابراین نباید تصور کرد هر رسیدی جایگزین کامل کارت آمایش در همه امور خواهد بود.
مدارک لازم ممکن است با توجه به پرونده شخصی و دستورالعمل‌های جاری تغییر کند، اما معمولاً آماده کردن موارد زیر روند مراجعه را آسان‌تر می‌کند:
اگر هیچ مدرکی در اختیار ندارید، مراجعه را به تأخیر نیندازید. اطلاعات فرد ممکن است در سوابق اداری ثبت شده باشد و مرجع مربوط بتواند از طریق مشخصات خانوادگی، شماره پرونده، سابقه ثبت‌نام یا تطبیق بیومتریک، هویت شما را بررسی کند. البته نتیجه این بررسی به کامل بودن سوابق و امکان احراز هویت بستگی دارد.
برای صدور مدرک جایگزین، مبلغ و زمان ثابتی که در همه شهرها و برای همه پرونده‌ها یکسان باشد، نمی‌توان اعلام کرد. هزینه ممکن است بر اساس نوع خدمت، سال اجرای طرح، استان، وضعیت پرونده و تصمیم مرجع اداری تغییر کند. قبل از پرداخت، مبلغ، عنوان خدمت و شماره حساب یا درگاه رسمی را بررسی کنید و از پرداخت وجه به افراد واسطه خودداری کنید.
مدت رسیدگی نیز به عواملی مانند کامل بودن مدارک، امکان دسترسی به سوابق، نیاز به استعلام، شلوغی اداره و وضعیت پرونده خانوادگی بستگی دارد. اگر برای دریافت مدرک جایگزین زمان مشخصی اعلام شد، رسید و شماره پیگیری را تا زمان تحویل نزد خود نگه دارید. در صورت طولانی شدن غیرمتعارف روند، ابتدا از همان واحد ثبت‌کننده درخواست، وضعیت پرونده را پیگیری کنید و در صورت نیاز، شکایت یا درخواست کتبی خود را از مسیر اداری ثبت کنید.
اگر بعد از اعلام فقدان، کارت پیدا شد، بدون هماهنگی از آن استفاده نکنید. ابتدا موضوع را به اداره اتباع یا مرجع صادرکننده اطلاع دهید تا مشخص شود کارت هنوز معتبر است یا به دلیل اعلام فقدان از درجه اعتبار خارج شده است. استفاده از کارتی که رسماً مفقود اعلام شده، ممکن است در زمان کنترل یا انجام خدمات اداری باعث ایجاد ابهام شود.
چنانچه متوجه شدید فرد دیگری با کارت شما برای دریافت خدمات، عبور از مرز، اجاره محل یا امور دیگر اقدام کرده است، مدارک و نشانه‌های موجود را جمع‌آوری کنید و موضوع را هم‌زمان به مرجع انتظامی و اداره اتباع اطلاع دهید. از بین بردن پیام‌ها، رسیدها یا تصاویر مرتبط می‌تواند پیگیری را دشوار کند. در صورت وجود خسارت، جعل، استفاده از سند دیگری یا انتساب عمل مجرمانه به شما، مشورت با وکیل دادگستری نیز می‌تواند برای تنظیم دفاع و پیگیری مؤثر مفید باشد.
گم شدن زمانی است که دارنده، کارت را بدون اطلاع از محل دقیق از دست داده باشد. سرقت زمانی مطرح است که کارت توسط شخص دیگری ربوده شده باشد. در هر دو حالت باید موضوع سریعاً گزارش شود، اما شرح دقیق واقعه در گزارش اهمیت دارد. اگر کارت منقضی شده باشد، اعلام فقدان به تنهایی مشکل اعتبار آن را حل نمی‌کند و ممکن است لازم باشد هم‌زمان برای تمدید، به‌روزرسانی اطلاعات یا تعیین تکلیف اقامت اقدام شود.
همچنین کارت آمایش با گذرنامه، برگه سرشماری، برگه خروج یا سایر مدارک اقامتی یکسان نیست. اگر چند مدرک شما هم‌زمان مفقود شده است، فقدان هر مدرک را جداگانه و دقیق اعلام کنید. ارائه اطلاعات نادرست درباره نوع مدرک یا نحوه از بین رفتن آن می‌تواند روند بررسی را طولانی کند.
در بسیاری از موارد برای احراز هویت، ثبت اثر انگشت یا تطبیق مشخصات، حضور دارنده کارت لازم است. با این حال، در پرونده‌های خانوادگی، بیماری، ناتوانی یا شرایط خاص ممکن است مرجع مربوط نماینده قانونی یا سرپرست را با مدارک معتبر بپذیرد. قبل از مراجعه، درباره امکان اقدام توسط نماینده پرس‌وجو کنید.
به همان مرجع انتظامی که گزارش اولیه را ثبت کرده مراجعه کنید و با ارائه مشخصات هویتی و زمان تقریبی ثبت گزارش، درخواست بررسی سابقه یا صدور گواهی جدید بدهید. اگر شماره پیگیری، تصویر رسید یا پیامک ثبت درخواست را دارید، همراه خود ببرید.
صرف گم شدن کارت، به خودی خود دلیل اخراج یا مجازات کیفری نیست؛ اما فرد باید وضعیت اقامتی و هویتی خود را بتواند از طریق سوابق و مدارک دیگر اثبات کند. بی‌توجهی به اعلام فقدان، استفاده از مدارک جعلی یا ارائه اطلاعات خلاف واقع می‌تواند مشکلات جداگانه‌ای ایجاد کند.
برای اعلام اولیه، معمولاً مراجعه به مرجع انتظامی محل وقوع فقدان امکان‌پذیر است. برای صدور مدرک جایگزین، ممکن است لازم باشد به اداره اتباع یا دفتر محل ثبت پرونده و اقامت مراجعه کنید. پیش از سفر، از مرجع محلی درباره انتقال درخواست یا امکان پیگیری در شهر دیگر سؤال کنید.
تصویر کارت می‌تواند به شناسایی شماره پرونده و تسریع بررسی کمک کند، اما معمولاً جایگزین قطعی اصل مدرک یا رسید رسمی نیست. پذیرش تصویر به نوع خدمت و نظر مرجع ارائه‌دهنده بستگی دارد. بهتر است تصویر را همراه با گذرنامه، مدارک خانوادگی و رسید اعلام فقدان ارائه کنید.
دلیل نپذیرفتن درخواست را به صورت روشن جویا شوید و در صورت امکان، درخواست کتبی خود را در دبیرخانه یا واحد مربوط ثبت کنید. رسید ثبت درخواست، نام اداره، تاریخ مراجعه و مدارک ارائه‌شده را نگه دارید. اگر مشکل ناشی از تصمیم اداری یا تضییع حق باشد، پس از جمع‌آوری مستندات می‌توان از مسیرهای قانونی و اداری مربوط پیگیری کرد.
در مفقودی کارت امایش اتباع، سرعت عمل و ثبت رسمی موضوع اهمیت زیادی دارد. ابتدا فقدان یا سرقت را به مرجع انتظامی اعلام کنید، سپس با رسید گزارش و هر مدرک هویتی موجود به اداره امور اتباع یا دفتر معرفی‌شده مراجعه نمایید. شماره پرونده، تصاویر مدارک، رسیدهای پرداخت و شماره پیگیری را حفظ کنید و تا مشخص شدن اعتبار مدرک، از ارائه اطلاعات نادرست یا استفاده از کارت پیدا شده بدون هماهنگی خودداری کنید. اگر در پرونده شما سرقت، جعل، استفاده غیرمجاز یا مشکل اقامتی هم وجود دارد، پیگیری تخصصی حقوقی می‌تواند از ایجاد مسئولیت‌های بعدی جلوگیری کند.