آیا برای رسمی کردن قولنامه یا مبایعهنامه، مبلغ مشخصی باید پرداخت شود؟ پاسخ کوتاه این است که هزینه تبدیل سند عادی به رسمی چقدر است، رقم ثابتی ندارد و با توجه به ارزش معاملاتی ملک، شهر، نوع معامله، بدهیهای ملک و نیاز به طرح دعوا تعیین میشود؛ با این حال، در حالت عادی باید هزینههای دفترخانه، مالیات نقلوانتقال، عوارض شهرداری و بدهیهای احتمالی را جداگانه در نظر گرفت. اگر فروشنده همکاری نکند، هزینه دادرسی، کارشناسی و وکیل نیز به این مبالغ اضافه میشود.
مهمترین نکته این است که هزینهها معمولاً بر اساس ارزش معاملاتی یا مبنای قانونی ملک محاسبه میشوند، نه لزوماً مبلغی که در قولنامه نوشته شده است. مبلغ نهایی میتواند به عوامل زیر وابسته باشد:
بنابراین بدون دانستن شهر، نوع ملک، ارزش معاملاتی و وضعیت ثبتی آن، اعلام عدد قطعی درست نیست. دفترخانه پس از بررسی مدارک و استعلامها، مبلغ هر بخش را جداگانه مشخص میکند.
اگر فروشنده و خریدار هر دو حاضر باشند، معمولاً مسیر کمهزینهتر، مراجعه به دفترخانه و تهیه مدارک لازم برای انتقال است. در این حالت، سند عادی مبنای توافق طرفین است و دفترخانه پس از احراز هویت، مالکیت و نبود مانع قانونی، سند رسمی را تنظیم میکند. در چنین وضعی، هزینه تبدیل سند عادی به رسمی بیشتر شامل هزینههای ثبتی، مالیاتی و دفترخانهای است.
اما اگر فروشنده از حضور در دفترخانه خودداری کند، خریدار ممکن است ناچار به طرح دعوای الزام به تنظیم سند رسمی شود. در این حالت، هزینه دادرسی بر مبنای ارزش خواسته، هزینه احتمالی کارشناسی، ابلاغ، استعلام و حقالوکاله نیز مطرح میشود. نتیجه دعوا به اعتبار قولنامه، مالکیت فروشنده، پرداخت ثمن، قابلیت انتقال ملک و نبودن معارض بستگی دارد.
ناقص بودن مدارک یا تفاوت مشخصات ملک در قرارداد و سوابق ثبتی میتواند روند کار را طولانی و هزینه را بیشتر کند. همچنین باید بررسی شود که ملک در رهن، بازداشت یا متعلق به شخص دیگری نباشد.
فرض کنید مریم یک آپارتمان را با مبایعهنامه عادی خریداری کرده و بیشتر مبلغ را پرداخته است، اما فروشنده برای انتقال رسمی حاضر نمیشود. در این وضعیت، هزینه تبدیل سند عادی به رسمی چقدر است فقط با محاسبه دفترخانه مشخص نمیشود؛ زیرا مریم باید هزینه دادرسی و احتمالاً کارشناسی و وکالت را نیز بررسی کند. اگر دادگاه قرارداد و مالکیت فروشنده را معتبر بداند و مانع ثبتی وجود نداشته باشد، ممکن است حکم الزام به تنظیم سند صادر شود؛ اما نتیجه قطعی بدون دیدن مدارک قابل تضمین نیست.
پیش از امضای قرارداد، استعلام وضعیت ثبتی، بررسی بدهیهای شهرداری، تعیین مسئول پرداخت مالیات و عوارض و درج تعهد فروشنده برای حضور در دفترخانه ضروری است. همچنین بهتر است تاریخ و دفترخانه مشخص، ضمانت اجرای عدم حضور و تکلیف هزینهها در قرارداد نوشته شود. در نهایت، هزینه تبدیل سند عادی به رسمی پس از بررسی پرونده توسط دفترخانه یا وکیل قابل برآورد دقیق است و ارائه یک مبلغ واحد برای همه املاک، گمراهکننده خواهد بود.