برای شکایت بابت اثبات فحاشی پیامکی باید پیامها، شماره فرستنده، زمان دریافت و سایر قرائن را حفظ و از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی، شکواییه توهین را ثبت کنید؛ شکایت بابت اثبات فحاشی پیامکی زمانی نتیجه بهتری دارد که اصالت پیامها قابل بررسی باشد و محتوای آن عرفاً متضمن ناسزا، الفاظ رکیک یا تحقیر مستقیم مخاطب شناخته شود. برای مثال، اگر شخصی پس از اختلاف مالی چند پیام حاوی الفاظ توهینآمیز ارسال کرده است، نباید پیامها را حذف یا فقط به تصویر بریدهشده صفحه اکتفا کند؛ بلکه باید اصل گوشی، سیمکارت و سوابق دریافت پیام را نگه دارد.
فحاشی پیامکی، در صورت وجود الفاظ توهینآمیز و انتساب آن به شخص معین، میتواند مصداق جرم توهین باشد. برای تحقق توهین، معمولاً لازم است رفتار یا عبارت بهگونهای باشد که عرفاً موجب تحقیر و هتک حرمت مخاطب شود. صرف عصبانیت یا استفاده از کلمات ناخوشایند همیشه برای محکومیت کافی نیست و قاضی به مضمون کامل پیام، رابطه طرفین، شرایط ارسال و برداشت عرفی از عبارت توجه میکند.
اگر پیام علاوه بر ناسزا شامل تهدید به قتل، آسیب بدنی، افشای اطلاعات خصوصی یا نسبت دادن یک جرم مشخص باشد، ممکن است عناوین کیفری دیگری نیز مطرح شود. بنابراین نباید همه پیامهای نامناسب را فقط با عنوان توهین پیگیری کرد. تشخیص عنوان صحیح، به محتوای دقیق پیامها و شرایط پرونده بستگی دارد.
در شکایت بابت اثبات فحاشی پیامکی، مهمترین موضوع این است که دادگاه بتواند هم محتوای توهینآمیز و هم ارتباط پیام با متهم را احراز کند. تصویر صفحه تلفن همراه میتواند قرینه اولیه باشد، اما ممکن است بهتنهایی برای اثبات قطعی کافی نباشد؛ زیرا امکان ویرایش یا انتساب نادرست تصاویر وجود دارد.
بهتر است از پیامها بهصورت کامل و بدون برش تصویر تهیه کنید و از صفحه اطلاعات گوشی نیز عکس بگیرید. با این حال، از انتشار پیامهای خصوصی در شبکههای اجتماعی یا ارسال آن برای اشخاص متعدد خودداری کنید؛ زیرا انتشار بدون مجوز میتواند برای خود فرد نیز مشکل حقوقی ایجاد کند.
نخست باید مدارک هویتی و مستندات پیامکی را آماده کنید و به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نمایید. در شکواییه باید مشخصات شاکی، مشخصات احتمالی مشتکیعنه، شماره تلفن مورد استفاده، تاریخ و ساعت تقریبی پیام، متن یا مضمون توهین و دلایل اثباتی نوشته شود. اگر هویت صاحب شماره را نمیدانید، موضوع را صریحاً بیان کنید تا امکان انجام استعلام فراهم باشد.
پس از ثبت شکواییه، پرونده به مرجع صالح ارجاع میشود. در بسیاری از موارد، تحقیقات مقدماتی در دادسرا انجام میگیرد و ممکن است از شاکی برای ارائه اصل گوشی، توضیح درباره نحوه دریافت پیام یا معرفی شهود دعوت شود. پس از تحقیقات، در صورت احراز دلایل کافی، پرونده برای رسیدگی به دادگاه کیفری ارسال خواهد شد.
مرجع صالح معمولاً بر اساس محل وقوع جرم تعیین میشود. در پروندههای مربوط به پیامک، محل اقامت شاکی یا محل دریافت پیام ممکن است در تعیین مرجع رسیدگی اهمیت داشته باشد، اما تشخیص نهایی با مرجع قضایی و مقررات مربوط به صلاحیت است. اگر پیام از شماره ناشناس یا سیمکارت متعلق به شخص دیگری ارسال شده باشد، احتمال انجام تحقیقات فنی و احضار دارنده خط وجود دارد.
در ادامه نمونهای از متن شکواییه ارائه میشود که باید بر اساس محتوای واقعی پیام، مشخصات طرفین و مدارک موجود تکمیل شود. از نوشتن مطالب مبالغهآمیز یا نسبت دادن جرایمی که در پیام وجود ندارد خودداری کنید.
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان محل وقوع جرم
با سلام؛
اینجانب ... فرزند ... به شماره ملی ...، از آقای/خانم ... به شماره تلفن ... شکایت دارم. نامبرده در تاریخ ... از طریق ارسال پیامک به شماره تلفن اینجانب، عبارتها و الفاظ توهینآمیزی به کار برده و موجب هتک حرمت و ناراحتی شدید اینجانب شده است. پیامهای مذکور در تلفن همراه اینجانب موجود است و تصویر کامل آنها نیز به پیوست تقدیم میشود.
با توجه به محتوای پیامها، زمان ارسال، شماره فرستنده و سایر قرائن موجود، تقاضای تعقیب کیفری مشتکیعنه بابت توهین، انجام استعلام لازم از اپراتور، بررسی اصالت پیامها و ارجاع موضوع به کارشناسی ادله الکترونیکی در صورت نیاز را دارم.
دلایل و مستندات: اصل تلفن همراه، تصاویر کامل پیامکها، پرینت یا مستندات موجود، شهادت شهود در صورت وجود، تقاضای استعلام مالکیت شماره و سایر ادله قابل ارائه.
با احترام
نام و نام خانوادگی
امضا و تاریخ
ثبت شکواییه کیفری در دفتر خدمات الکترونیک قضایی معمولاً مستلزم پرداخت هزینههای قانونی ثبت و خدمات مربوط است. اگر پرونده به کارشناسی ارجاع شود، ممکن است هزینه کارشناسی نیز مطالبه شود. مبلغ این هزینهها ثابت نیست و بر اساس تعرفههای جاری و نوع خدمت تعیین میشود؛ بنابراین رقم دقیق را باید هنگام ثبت پرونده از دفتر خدمات قضایی دریافت کرد.
توهین از جرایمی است که در بسیاری از حالتها با شکایت شخص زیاندیده پیگیری میشود و گذشت شاکی میتواند در سرنوشت پرونده اثر داشته باشد. درباره مهلت طرح شکایت نیز نباید تأخیر کرد؛ زیرا در جرایم قابل گذشت، مقررات مربوط به مهلت شکایت اهمیت دارد و محاسبه آن به زمان اطلاع بزهدیده از وقوع جرم و هویت مرتکب وابسته است. اگر درباره شروع مهلت تردید دارید، شکایت را هرچه زودتر ثبت کنید.
همچنین پاسخ دادن با الفاظ توهینآمیز، تهدید یا انتشار محتوای خصوصی طرف مقابل میتواند موجب طرح شکایت متقابل شود. بهترین اقدام این است که فقط پاسخ کوتاه و محترمانه بدهید یا از ادامه مکالمه خودداری کنید. اگر پیامها در یک گروه یا شبکه اجتماعی ارسال شدهاند، علاوه بر حفظ دادهها، نام گروه، شناسه کاربری، تاریخ و فهرست اعضای قابل مشاهده را نیز مستندسازی کنید.
تصویر پیامک میتواند دلیل اولیه باشد، اما کفایت آن به شرایط پرونده و تشخیص مقام قضایی بستگی دارد. اصل گوشی، امکان کارشناسی، استعلام شماره و قرائن دیگر، ارزش اثباتی مستندات را افزایش میدهد.
در شکواییه، شماره مورد استفاده و نحوه آشنایی خود با فرستنده را توضیح دهید و تقاضای استعلام و تحقیقات فنی کنید. مالک سیمکارت الزاماً همان شخصی نیست که پیام را ارسال کرده است، بنابراین انتساب پیام باید با مجموعهای از دلایل بررسی شود.
بله، پاسخ دادن به پیام یا وجود اختلاف قبلی، بهخودیخود مجوز توهین نیست. با این حال، محتوای کامل گفتوگو بررسی میشود و اگر هر دو طرف از الفاظ توهینآمیز استفاده کرده باشند، احتمال طرح ادعا از سوی طرف مقابل نیز وجود دارد.
اگر پیام افزون بر توهین، تهدید روشن و قابل انتساب داشته باشد، موضوع تهدید نیز باید در شکواییه ذکر شود. متن دقیق تهدید، موضوع تهدید و شرایطی که موجب ترس یا نگرانی شده است، اهمیت زیادی دارد.
در جرایمی که قابل گذشت هستند، رضایت شاکی میتواند موجب توقف یا پایان تعقیب در حدود مقررات شود. رضایت باید آگاهانه و از طریق مرجع رسمی ثبت شود و بهتر است پیش از امضا، آثار آن را بهدقت بررسی کنید.
برای شکایت بابت اثبات فحاشی پیامکی، اصل پیامها و تلفن همراه را حفظ کنید، از انتشار عمومی محتوا بپرهیزید و شکواییه را با شرح دقیق زمان، شماره و عبارتهای توهینآمیز در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت نمایید. تصویر پیامک بهتنهایی همیشه کافی نیست و در صورت اختلاف، استعلام و کارشناسی ادله الکترونیکی اهمیت پیدا میکند. اگر پیامها حاوی تهدید، نسبت دادن جرم یا انتشار اطلاعات خصوصی نیز هستند، این موارد را جداگانه و دقیق در شرح شکایت بنویسید.