برای شکایت بابت کلاهبرداری صیغه یابی باید ابتدا همه مدارک پرداخت، پیام‌ها، شماره تلفن، حساب بانکی و مشخصات فرد یا صفحه اینترنتی را حفظ و سپس موضوع را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا پلیس تخصصی مربوط گزارش کنید. در شکایت بابت کلاهبرداری صیغه یابی صرف ادعای فریب کافی نیست و باید نشان دهید طرف مقابل با هویت، وعده یا اطلاعات خلاف واقع، شما را به پرداخت وجه یا انتقال مال ترغیب کرده است. برای مثال، شخصی در یک کانال یا صفحه مجازی خود را واسطه ازدواج موقت معرفی می‌کند، تصویر و مشخصات ساختگی ارائه می‌دهد، مبلغی بابت معرفی یا ثبت عقد دریافت می‌کند و پس از آن پاسخ‌گو نیست؛ این وضعیت می‌تواند علاوه بر مطالبه وجه، موضوع یک پرونده کیفری باشد.
در این نوع پرونده، مرتکب معمولاً با استفاده از عنوان‌هایی مانند واسطه ازدواج، مدیر سایت معرفی افراد، مشاور خانوادگی یا معرف افراد دارای شرایط خاص فعالیت می‌کند. او ممکن است برای جلب اعتماد، تصاویر اشخاص دیگر، مدارک جعلی، شماره حساب متعلق به فرد ثالث یا وعده‌های قطعی درباره انجام صیغه ارائه دهد. دریافت وجه برای ثبت‌نام، معرفی، تضمین ازدواج، آزمایش، محضر، رضایت خانواده یا آزادسازی پرونده، از شیوه‌های رایج فریب است.
هر دریافت وجه ناموفق، لزوماً کلاهبرداری نیست. برای تحقق عنوان کیفری باید مجموعه‌ای از رفتارهای فریبنده وجود داشته باشد و رابطه میان فریب و پرداخت مال قابل اثبات باشد. اگر فردی واقعاً قصد معرفی داشته اما به دلیل اختلاف، انصراف یا ناتوانی در انجام تعهد موفق نشده باشد، ممکن است موضوع در حوزه مسئولیت قراردادی یا استرداد وجه بررسی شود. تشخیص نهایی عنوان اتهام با مرجع قضایی و بر اساس اسناد و تحقیقات پرونده انجام می‌شود.
در شکایت بابت کلاهبرداری صیغه یابی سرعت عمل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است پیام‌ها حذف شود، حساب کاربری از دسترس خارج گردد یا وجوه به حساب‌های متعدد انتقال پیدا کند. پیش از مسدود کردن یا حذف گفت‌وگو، از تمام صفحات، پیام‌ها، فایل‌های صوتی، شماره‌ها، رسیدهای بانکی و آگهی‌ها تصویر برداری کنید. اگر پیام‌رسان امکان دریافت نسخه کامل گفت‌وگو را دارد، آن را نیز ذخیره کنید.
برای شکایت بابت کلاهبرداری صیغه یابی بهتر است مدارک به شکل منظم و قابل بررسی ارائه شود. اسکرین‌شات به تنهایی ممکن است برای اثبات همه موضوع کافی نباشد، اما در کنار اطلاعات بانکی، شهادت و سایر قرائن ارزش زیادی دارد. مدارک مهم عبارت‌اند از:
اصل گوشی یا وسیله‌ای که پیام‌ها در آن وجود دارد نیز می‌تواند اهمیت داشته باشد. فایل‌ها را ویرایش نکنید و تاریخ و ساعت تصاویر را تا حد امکان حفظ کنید. اگر بخشی از اطلاعات در اختیار شاکی نیست، در متن شکایت درخواست کنید مرجع رسیدگی از بانک، اپراتور، سکو یا سامانه مربوط استعلام کند. تشخیص اصالت ادله الکترونیکی و استخراج اطلاعات فنی ممکن است به بررسی کارشناسی نیاز داشته باشد.
شکایت کیفری معمولاً از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و برای دادسرای صالح ارسال می‌شود. در پرونده‌هایی که ارتباط اصلی با فضای مجازی، درگاه پرداخت، حساب کاربری یا انتقال الکترونیکی وجه دارد، گزارش به پلیس تخصصی جرایم رایانه‌ای نیز می‌تواند برای شناسایی متهم و جمع‌آوری ادله مفید باشد. مراجعه به پلیس، جای ثبت رسمی شکواییه را نمی‌گیرد؛ بنابراین پیگیری قضایی و دریافت کد رهگیری را نیز انجام دهید.
پس از ثبت شکایت، ممکن است از شاکی برای توضیح، ارائه اصل مدارک یا تکمیل مستندات دعوت شود. سپس موضوع درباره هویت صاحب حساب، شماره تلفن، سوابق تراکنش، نشانی اینترنتی و ارتباط میان دریافت وجه و رفتار فریبنده بررسی می‌شود. اگر دلایل کافی وجود داشته باشد، پرونده برای ادامه تحقیقات و در صورت احراز شرایط، صدور تصمیم قضایی دنبال خواهد شد.
در شکواییه باید محل و زمان آشنایی، نحوه معرفی، وعده‌های داده‌شده، مبلغ و شیوه پرداخت، زمان قطع ارتباط و خسارت واردشده را به ترتیب بیان کنید. از نوشتن مطالب احساسی، اتهام‌های اثبات‌نشده یا اطلاعاتی که ارتباطی با اصل ماجرا ندارد خودداری کنید. اگر متهم را نمی‌شناسید، می‌توانید مشخصات ناقص او، شماره حساب، تلفن، شناسه صفحه و هر نشانه قابل شناسایی را درج کنید.
برای شکایت بابت کلاهبرداری صیغه یابی باید میان فریب اولیه و صرفاً انجام نشدن وعده تفاوت گذاشت. اگر فرد از ابتدا با هویت جعلی، عنوان غیرواقعی، مدارک ساختگی یا وعده‌ای که امکان انجام آن را نداشته پول گرفته باشد، عنصر فریب پررنگ‌تر است. اما اگر توافقی واقعی وجود داشته و بعداً یکی از طرفین از انجام تعهد منصرف شده باشد، ممکن است رسیدگی به استرداد وجه یا خسارت، نیازمند طرح دعوای حقوقی نیز باشد.
همچنین اگر فردی فقط مبلغی را قرض گرفته و از بازپرداخت آن خودداری کرده باشد، بدون اینکه فریب مؤثر در زمان دریافت پول ثابت شود، صرف بدهی معمولاً برای اثبات کلاهبرداری کافی نیست. در چنین وضعی، رسید پرداخت، قرارداد، اقرار یا سایر دلایل می‌تواند مبنای مطالبه وجه قرار گیرد. مشورت با وکیل یا کارشناس حقوقی پیش از انتخاب عنوان شکایت، از طرح ادعای نادرست جلوگیری می‌کند.
در ادامه نمونه متن شکایت بابت کلاهبرداری صیغه یابی ارائه می‌شود که باید با اطلاعات واقعی پرونده تکمیل و از درج مطالب غیرقابل اثبات در آن خودداری کنید.
موضوع: شکایت از کلاهبرداری از طریق معرفی صوری و دریافت وجه
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب
با سلام، اینجانب ... فرزند ... به شماره ملی ... اعلام می‌کنم در تاریخ ... از طریق صفحه یا کانال ... با مشتکی‌عنه که خود را ... معرفی می‌کرد، آشنا شدم. نامبرده با ارائه اطلاعات و تصاویر واهی و اعلام اینکه می‌تواند فردی را برای ازدواج موقت معرفی و مقدمات انجام عقد را فراهم کند، اعتماد اینجانب را جلب کرد و مبلغ ... ریال بابت ... مطالبه نمود.
اینجانب در تاریخ ... مبلغ مذکور را از طریق کارت یا حساب شماره ... به حساب یا کارت شماره ... واریز کردم. پس از پرداخت، مشتکی‌عنه با طرح درخواست‌های جدید از جمله ... مبالغ دیگری مطالبه کرد و سپس از انجام وعده خودداری نمود یا ارتباط خود را قطع کرد. با توجه به پیام‌ها، رسیدهای بانکی، مشخصات حساب، شماره تلفن و سایر مدارک پیوست، تقاضای شناسایی و تعقیب کیفری مشتکی‌عنه، بررسی تراکنش‌های مالی، استعلام اطلاعات حساب کاربری و اتخاذ تصمیم قانونی درباره استرداد وجوه و جبران خسارت را دارم.
دلایل و پیوست‌ها: تصویر کارت ملی، رسیدهای پرداخت، پرینت حساب، تصاویر پیام‌ها، فایل‌های صوتی، اطلاعات صفحه یا شماره تلفن، مشخصات شهود و سایر اسناد مرتبط.
در صورت وجود تهدید، اخاذی یا استفاده بدون اجازه از تصویر خصوصی، این موارد را در بخش جداگانه و با ذکر زمان، شیوه تهدید و محتوای پیام‌ها بنویسید. بهتر است مبلغ دقیق هر پرداخت، شماره پیگیری و تاریخ آن جداگانه فهرست شود.
ثبت شکواییه کیفری از مسیر خدمات قضایی مستلزم پرداخت هزینه‌های قانونی همان خدمت است و مبلغ آن ممکن است بر اساس مقررات و تغییرات اداری متفاوت باشد. اگر شاکی علاوه بر مجازات مرتکب، بازگرداندن وجه یا جبران خسارت را می‌خواهد، باید خواسته مالی خود را روشن بیان کند و در صورت نیاز، دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را نیز با رعایت تشریفات مربوط مطرح کند. برای دعاوی مالی، هزینه دادرسی بر مبنای مقررات و ارزش خواسته محاسبه می‌شود.
برای ثبت گزارش و جمع‌آوری مدارک، منتظر نمانید. هرچند بررسی امکان تعقیب کیفری به نوع جرم، زمان وقوع و مقررات حاکم وابسته است و نمی‌توان برای همه پرونده‌ها یک مهلت ثابت اعلام کرد، تأخیر ممکن است دسترسی به داده‌های بانکی و الکترونیکی را دشوار کند. اگر حساب بانکی یا هویت متهم مشخص است، این اطلاعات را همراه با درخواست بررسی فوری در اختیار مرجع رسیدگی قرار دهید.
بله، شماره کارت، شماره حساب یا شماره شبا می‌تواند برای استعلام صاحب حساب و بررسی مسیر انتقال وجه مفید باشد. با این حال، بهتر است رسید دارای شماره پیگیری و تاریخ تراکنش نیز ارائه شود؛ زیرا شماره کارت به تنهایی همه ابعاد فریب را ثابت نمی‌کند.
شکایت را از طریق دفتر خدمات قضایی محل اقامت خود ثبت کنید. پرونده بر اساس قواعد صلاحیت به مرجع مربوط ارجاع می‌شود و لازم نیست شاکی برای شروع کار شخصاً به شهر محل اقامت احتمالی متهم مراجعه کند؛ مگر اینکه در ادامه رسیدگی حضور او لازم تشخیص داده شود.
خیر. انتشار عمومی اطلاعات ممکن است موجب طرح ادعای توهین، افترا یا نقض حریم خصوصی شود و روند پرونده را پیچیده کند. مدارک را به مرجع قضایی تحویل دهید و از تهدید یا افشای عمومی اطلاعات خودداری کنید.
بله. کم بودن مبلغ مانع گزارش جرم نیست و ممکن است اطلاعات شما در شناسایی پرونده‌های مشابه مؤثر باشد. مدارک پرداخت و گفت‌وگوها را حفظ کنید و از کنار گذاشتن موضوع فقط به دلیل پایین بودن مبلغ خودداری کنید.
بله، امکان مطالبه وجه و خسارت با توجه به شرایط پرونده وجود دارد. نحوه طرح این خواسته به اسناد موجود، مبلغ زیان و مرحله رسیدگی بستگی دارد و باید در شکواییه یا دادخواست به شکل روشن و مستند بیان شود.
در شکایت بابت کلاهبرداری صیغه یابی مهم‌ترین اقدامات، حفظ فوری ادله، ثبت دقیق جریان پرداخت، ارائه شماره حساب و اطلاعات کاربری، خودداری از پرداخت‌های بعدی و پیگیری هم‌زمان مسیر کیفری و مطالبه وجه است. عنوان کلاهبرداری زمانی قوت می‌گیرد که فریب مؤثر و ارتباط آن با انتقال مال اثبات شود. هرچه شکواییه منظم‌تر، مستندتر و دور از ادعاهای اضافی باشد، امکان بررسی مؤثر پرونده بیشتر خواهد بود.