آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۲۹ (یکشنبه - ۲۹ شهریور ۱۴۰۵)

اگر با موضوع شکایت بابت گرفتن حضانت و مهریه تحت تهدید روبه‌رو هستید، باید بدانید که تهدید می‌تواند هم موضوع یک شکایت کیفری مستقل باشد و هم اعتبار توافق یا نوشته‌ای را که درباره حضانت، بخشش مهریه یا اسقاط حقوق مالی امضا شده، زیر سؤال ببرد. در شکایت بابت گرفتن حضانت و مهریه تحت تهدید، صرف ادعا کافی نیست و لازم است تهدید، زمان و شیوه آن، خواسته طرف مقابل و ارتباط آن با امضای سند یا تصمیم درباره فرزند، با دلیل قابل ارائه اثبات شود.

برای مثال، ممکن است یکی از زوجین پیام‌هایی دریافت کند که در آن طرف مقابل تهدید کرده است در صورت نبخشیدن مهریه، فرزند را برای همیشه از او می‌گیرد، آبرویش را می‌برد یا به او و خانواده‌اش آسیب می‌زند. اگر پس از چنین تهدیدهایی، سندی برای بخشش مهریه یا توافق درباره حضانت امضا شده باشد، فرد تهدیدشده می‌تواند هم از بابت تهدید شکایت کند و هم با طرح دعوای مناسب، بی‌اعتباری آثار سند یا اصلاح وضعیت حضانت را پیگیری کند.

تهدید به آسیب جانی، مالی، حیثیتی یا افشای امور خصوصی، در صورت وجود شرایط قانونی، می‌تواند عنوان کیفری داشته باشد. تهدید لازم نیست حتماً با حمله فیزیکی همراه باشد؛ پیامک، پیام‌رسان، تماس تلفنی، فایل صوتی، نوشته، تهدید از طریق بستگان یا حتی بیان مستقیم در حضور شاهد نیز ممکن است در اثبات موضوع مؤثر باشد.

البته هر اختلاف خانوادگی یا هر جمله تند، الزاماً تهدید کیفری محسوب نمی‌شود. مرجع رسیدگی معمولاً به محتوای دقیق عبارت، جدی بودن تهدید، شرایط طرفین، امکان عملی شدن آن، سابقه رفتار تهدیدکننده و تأثیر تهدید بر تصمیم قربانی توجه می‌کند. تهدید باید مشخص یا دست‌کم قابل فهم باشد و صرف نگرانی ذهنی بدون قرینه، برای اثبات جرم کافی نیست.

اگر تهدید با ضرب‌وجرح، تخریب اموال، حبس کردن، مزاحمت، انتشار تصاویر خصوصی یا توهین همراه شده باشد، ممکن است موضوعات کیفری دیگری نیز مطرح شود. بنابراین در زمان تنظیم شکواییه باید تمام رفتارهای مرتبط، به ترتیب زمانی و بدون اغراق نوشته شود.

بخشش مهریه ممکن است از طریق اقرارنامه، سند رسمی، توافق‌نامه، رسید عادی یا نوشته‌ای با عنوان رضایت انجام شده باشد. اعتبار این اسناد به شرایط تنظیم، قصد واقعی امضاکننده و وجود رضایت آزادانه بستگی دارد. اگر شخصی تحت فشار غیرقانونی و ترس قابل توجه، از حق مالی خود صرف‌نظر کرده باشد، می‌تواند برای بی‌اعتبار کردن آثار آن سند یا اثبات نبود رضایت واقعی اقدام کند.

در شکایت بابت گرفتن حضانت و مهریه تحت تهدید، باید میان دو موضوع تفاوت گذاشت: نخست، تعقیب کیفری شخص تهدیدکننده و دوم، رسیدگی حقوقی یا خانوادگی به اعتبار سند و اصل مهریه. ثبت شکایت کیفری به‌تنهایی باعث بازگشت خودکار مهریه نمی‌شود و ممکن است لازم باشد هم‌زمان دعوای حقوقی یا درخواست مناسب در پرونده خانواده مطرح شود.

اگر هنوز سند رسمی بخشش مهریه تنظیم نشده و فقط پیام یا توافقی غیررسمی وجود دارد، از امضای نوشته جدید یا ارسال پیام‌هایی که به‌عنوان تأیید بخشش قبلی استفاده می‌شود خودداری کنید. همچنین اگر اجراییه یا پرونده مطالبه مهریه در جریان است، باید ادعای تهدید و وجود توافق مورد اعتراض را در همان پرونده یا از مسیر قانونی مناسب مطرح کرد.

حضانت فقط یک امتیاز قابل معامله میان والدین نیست؛ بلکه با نگهداری، تربیت و سلامت کودک ارتباط دارد. توافق والدین می‌تواند در تعیین شیوه نگهداری فرزند مؤثر باشد، اما اگر توافق با مصلحت طفل تعارض داشته باشد، دادگاه می‌تواند تصمیم مناسب‌تری اتخاذ کند. بنابراین هیچ‌کس نمی‌تواند صرفاً با گرفتن امضای اجباری، برای همیشه حق دادگاه در بررسی مصلحت کودک را از بین ببرد.

در حالت معمول، حضانت طفل تا پایان هفت‌سالگی با مادر است و پس از آن، اصل بر رعایت مقررات قانونی و بررسی شرایط والدین است؛ با این حال، سن کودک تنها معیار تصمیم‌گیری نیست. اعتیاد زیان‌آور، خشونت، بیماری روانی مؤثر، فساد اخلاقی، بی‌توجهی جدی یا هر وضعیتی که سلامت جسمی و تربیتی طفل را تهدید کند، می‌تواند در تصمیم دادگاه مؤثر باشد.

اگر مادری به دلیل تهدید، حضانت را واگذار کرده یا پدری تحت فشار پذیرفته است که از حضانت یا ملاقات استفاده نکند، باید مدارک تهدید را جمع‌آوری و از دادگاه خانواده درخواست رسیدگی کند. در موارد فوری، می‌توان درباره دستور موقت، تعیین محل امن برای کودک یا تنظیم موقت ملاقات نیز از مرجع قضایی درخواست تصمیم کرد؛ تشخیص فوریت و پذیرش درخواست با دادگاه است.

• حفظ ادله: پیام‌ها، فایل‌های صوتی، تصاویر صفحه، شماره تماس، تاریخ مکالمه، نام شاهدان و هر نوشته‌ای را نگهداری کنید. پیام‌ها را حذف یا ویرایش نکنید و در صورت امکان از تلفن یا حساب کاربری اصلی نسخه پشتیبان بگیرید.
• ثبت شرح زمانی: در یک نوشته شخصی، تاریخ تهدید، عبارت استفاده‌شده، واکنش شما، سندی که بعد از آن امضا شده و نتیجه‌ای را که طرف مقابل دنبال می‌کرد، به ترتیب ثبت کنید.
• طرح شکایت کیفری: شکواییه تهدید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود و پرونده برای تحقیقات به دادسرای صالح ارسال خواهد شد. معمولاً محل وقوع تهدید یا محل تحقق نتیجه آن در تعیین صلاحیت اهمیت دارد.
• پیگیری دعوای خانوادگی: برای حضانت، ملاقات و مسائل مرتبط با فرزند، مرجع خانواده صالح است. برای مطالبه مهریه نیز با توجه به وضعیت سند و مرحله پرونده، ممکن است اجرای ثبت یا دادگاه خانواده مطرح باشد.
• درخواست تأمین دلیل یا کارشناسی: در مواردی که اصالت پیام‌ها، صدا یا محتوای دیجیتال محل اختلاف است، ارجاع موضوع به کارشناس یا بررسی ادله الکترونیکی اهمیت پیدا می‌کند.

مهم‌ترین مدارک شامل تصویر پیام‌ها، پرینت مکالمات در صورت امکان قانونی، فایل صوتی، شهادت شهود، گزارش کلانتری، گواهی پزشکی قانونی در صورت آسیب، اسناد مربوط به انتقال یا بخشش مهریه و نسخه توافق حضانت است. اگر تهدید در شبکه‌های اجتماعی رخ داده، نشانی صفحه، شناسه کاربری، تاریخ انتشار و تصویر کامل گفت‌وگو را نگهداری کنید.

اسکرین‌شات به‌تنهایی همیشه برای اثبات قطعی کافی نیست؛ زیرا طرف مقابل ممکن است اصالت آن را انکار کند. به همین دلیل، اصل تلفن همراه، اطلاعات حساب کاربری و داده‌های فنی می‌تواند اهمیت داشته باشد. از ورود غیرمجاز به حساب طرف مقابل، هک کردن تلفن یا انتشار عمومی پیام‌ها خودداری کنید؛ زیرا این اقدامات ممکن است برای خود شما مسئولیت ایجاد کند.

برای تنظیم شکایت بابت گرفتن حضانت و مهریه تحت تهدید، متن زیر می‌تواند چارچوب اولیه باشد؛ اما باید مشخصات، تاریخ‌ها، عبارات تهدید و خواسته واقعی خود را دقیق و مطابق مدارک تکمیل کنید.

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب

با سلام؛ اینجانب ... فرزند ... به نشانی ... از آقای/خانم ... فرزند ... به نشانی ... شکایت دارم. مشتکی‌عنه از تاریخ ... تا تاریخ ... از طریق ... اینجانب را تهدید کرده است که در صورت مطالبه مهریه، عدم امضای توافق‌نامه یا واگذار نکردن حضانت فرزند مشترک به نام ...، اقدام به ... خواهد کرد. تهدیدهای انجام‌شده موجب ترس شدید و سلب اختیار واقعی از اینجانب شد و در پی آن، سند یا نوشته‌ای به تاریخ ... درباره ... امضا گردید.

با توجه به پیام‌ها، فایل صوتی، شهادت شهود و سایر مدارک پیوست، تقاضای ثبت شکایت، انجام تحقیقات لازم، بررسی ادله الکترونیکی، احضار مشتکی‌عنه و تعقیب قانونی وی را دارم. همچنین اعلام می‌کنم که امضای سند مذکور با رضایت آزادانه انجام نشده و حق خود را برای پیگیری بی‌اعتباری آثار آن و طرح دعاوی خانوادگی مرتبط محفوظ می‌دانم.

نام و نام خانوادگی، امضا و تاریخ

آیا بدون شاهد هم می‌توان شکایت کرد؟

بله. شاهد تنها یکی از دلایل است و پیام، فایل صوتی، گزارش کلانتری، اقرار طرف مقابل، قرائن موجود و نظریه کارشناسی نیز می‌تواند بررسی شود. با این حال، نبود شاهد ممکن است اثبات ادعا را دشوارتر کند و باید سایر مدارک با دقت ارائه شود.

اگر تهدیدکننده پدر یا مادر کودک باشد، حضانت خودکار به طرف مقابل منتقل می‌شود؟

خیر. تهدید یا ادعای یک والد باعث انتقال خودکار حضانت نمی‌شود. دادگاه با توجه به سن کودک، شرایط والدین، مصلحت طفل و مدارک موجود تصمیم می‌گیرد. اگر کودک در معرض خطر فوری باشد، موضوع باید بدون تأخیر به مرجع قضایی و انتظامی اعلام شود.

آیا امضای اجباری اقرارنامه رسمی مهریه قابل اعتراض است؟

امکان اعتراض به اثر چنین سندی وجود دارد، اما نتیجه به اثبات اکراه، زمان طرح ادعا، محتوای سند و سایر قرائن بستگی دارد. رسمی بودن سند، رسیدگی را مهم‌تر و اثبات ادعای خلاف آن را دشوارتر می‌کند؛ بنابراین مشورت تخصصی و اقدام سریع اهمیت دارد.

آیا می‌توان هم‌زمان مهریه را مطالبه کرد و شکایت تهدید داشت؟

بله، این دو مسیر اصولاً از یکدیگر جدا هستند. شکایت تهدید برای رسیدگی کیفری به رفتار تهدیدکننده است و مطالبه مهریه از مسیر اجرای ثبت یا دادگاه پیگیری می‌شود. در شکایت بابت گرفتن حضانت و مهریه تحت تهدید، لازم است ارتباط زمانی میان تهدید و امضای سند نیز در هر دو پرونده توضیح داده شود.

اگر تهدید فقط شفاهی و در منزل انجام شده باشد چه اقدامی لازم است؟

جزئیات دقیق گفت‌وگو، زمان، مکان، افراد حاضر و رفتارهای بعدی را ثبت کنید و در صورت وجود شاهد، مشخصات او را اعلام نمایید. اگر تهدید با آسیب یا درگیری همراه بوده، مراجعه فوری برای ثبت آثار و دریافت گواهی پزشکی اهمیت دارد. از پاسخ‌های تحریک‌آمیز و درگیری مجدد نیز پرهیز کنید.

تهدید برای وادار کردن شخص به واگذاری حضانت یا بخشش مهریه، موضوعی جدی و قابل پیگیری است؛ اما موفقیت پرونده به ثبت دقیق وقایع و ارائه دلیل بستگی دارد. تهدید می‌تواند مبنای شکایت کیفری باشد و توافق یا سندی که بدون رضایت واقعی امضا شده، قابل بررسی حقوقی است. در عین حال، حضانت تابع مصلحت کودک است و هیچ توافقی نباید سلامت و امنیت او را نادیده بگیرد. بهترین اقدام، حفظ فوری ادله، خودداری از امضای اسناد جدید، ثبت شکایت در مرجع صالح و پیگیری هم‌زمان موضوعات کیفری و خانوادگی است.