آخرین به روزرسانی ۱۴۰۵/۰۴/۳۰ (سه شنبه - ۳۰ تیر ۱۴۰۵)

پرداخت چک پس از گذشت چند سال

پرسش مردمی درباره پرداخت چک پس از گذشت چند سال.
سلام جناب وکیل.اگر کسی برای چک حدود ۹ سال پیش از او شکایت شده باشد ممکن است پرونده مختومه شده باشد؟و اگر مختومه نشده باشد و شخص بخواهد مبلغ چک را بپردازد آیا به قیمت روز محاسبه میشود؟و آیا امکان قسطی کردن وجود دارد؟لازم به ذکر است که هیچ‌ملک و املاکی ندارم و بیکار هستم.

پاسخ وکیل :

اگر حدود ۹ سال از طرح شکایت بابت چک گذشته باشد، صرف گذشت زمان به معنای مختومه شدن پرونده نیست. ممکن است پرونده با صدور حکم قطعی مختومه شده باشد، ممکن است هنوز در مرحله اجرای حکم باشد یا حتی به دلیل عدم پیگیری خواهان متوقف مانده باشد. بنابراین ابتدا باید وضعیت پرونده از طریق مرجع قضایی یا سامانه ثنا استعلام شود.

در خصوص مبلغ نیز، اصل بر این است که صادرکننده چک باید مبلغ مندرج در چک را پرداخت کند و در برخی موارد، علاوه بر اصل مبلغ، ممکن است خسارت تاخیر تادیه نیز به آن تعلق بگیرد که نحوه محاسبه آن تابع قانون و نظر دادگاه است.

آیا پس از ۹ سال پرونده مختومه می شود؟

خیر. در حقوق ایران، صرف گذشت ۹ سال موجب بسته شدن یا از بین رفتن پرونده نمی شود.

ممکن است یکی از وضعیت های زیر وجود داشته باشد:

حکم قطعی صادر و پرونده مختومه شده، اما در اجرای احکام هنوز طلب وصول نشده باشد.
پرونده همچنان در جریان رسیدگی باشد.
پرونده به علت عدم پیگیری خواهان برای مدتی راکد مانده باشد.
عملیات اجرایی همچنان ادامه داشته باشد.

بنابراین تنها با مراجعه به شعبه رسیدگی کننده یا بررسی ابلاغ های سامانه ثنا می توان از وضعیت دقیق پرونده مطلع شد.

مبلغ چک چگونه محاسبه می شود؟

مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، اگر بدهکار با وجود توانایی مالی از پرداخت دین خودداری کند و طلبکار نیز پرداخت را مطالبه کرده باشد، دادگاه می تواند علاوه بر اصل مبلغ، خسارت تاخیر تادیه را نیز بر اساس تغییر شاخص سالانه قیمت ها که توسط بانک مرکزی اعلام می شود، محاسبه و حکم به پرداخت آن صادر کند.

بنابراین در بسیاری از پرونده های حقوقی مربوط به چک، اگر دادگاه شرایط قانونی را احراز کند، مبلغی تحت عنوان خسارت تاخیر تادیه نیز به اصل مبلغ چک اضافه می شود. این مبلغ به معنای محاسبه ارزش چک به قیمت روز بازار نیست، بلکه بر اساس شاخص های قانونی بانک مرکزی محاسبه می شود.

آیا امکان پرداخت اقساطی وجود دارد؟

بله.

اگر توانایی پرداخت یکجای بدهی را ندارید، می توانید دادخواست اعسار از پرداخت محکوم به و درخواست تقسیط بدهی را مطرح کنید.

مطابق قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، هرگاه محکوم علیه ثابت کند که توانایی پرداخت یکجای بدهی را ندارد، دادگاه می تواند با توجه به وضعیت مالی او، حکم به پرداخت اقساطی بدهی صادر کند.

برای اثبات اعسار چه باید کرد؟

برای اینکه دادگاه با تقسیط موافقت کند، باید ناتوانی مالی خود را اثبات کنید. از جمله مدارکی که می تواند موثر باشد:

نداشتن ملک یا خودروی باارزش.
نداشتن شغل یا درآمد ثابت.
ارائه استشهادیه از افرادی که از وضعیت مالی شما اطلاع دارند.
ارائه مدارک مربوط به درآمد و هزینه های زندگی.

دادگاه پس از بررسی مدارک و در صورت لزوم انجام تحقیقات، درباره تعداد و مبلغ اقساط تصمیم می گیرد.

اگر هیچ مالی نداشته باشید

اگر واقعا فاقد اموال و درآمد کافی باشید، این موضوع می تواند در پذیرش اعسار موثر باشد، اما صرف ادعای بیکاری کافی نیست و دادگاه وضعیت مالی شما را بررسی خواهد کرد.

نکات مهم
اگر علیه شما حکم قطعی صادر شده باشد، هرچه زودتر برای تعیین تکلیف پرونده اقدام کنید؛ زیرا تاخیر بیشتر ممکن است باعث افزایش خسارت تاخیر تادیه شود.
در صورتی که توان پرداخت نقدی ندارید، درخواست اعسار و تقسیط را همزمان با اجرای حکم یا پس از آن مطرح کنید.
اگر از وضعیت پرونده خود اطلاع ندارید، ابتدا از طریق سامانه ثنا یا مراجعه به شعبه مربوط، شماره پرونده و آخرین وضعیت آن را استعلام کنید.
راه حل نهایی

با توجه به توضیحات شما، صرف گذشت ۹ سال باعث مختومه شدن پرونده چک نمی شود و ابتدا باید وضعیت آن مشخص شود. اگر حکم قطعی به پرداخت وجه چک صادر شده باشد، ممکن است علاوه بر اصل مبلغ چک، خسارت تاخیر تادیه نیز مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی به آن تعلق گرفته باشد. همچنین با توجه به اینکه اعلام کرده اید فاقد ملک، دارایی و شغل هستید، در صورت ناتوانی از پرداخت یکجای بدهی، می توانید دادخواست اعسار و تقسیط محکوم به ارائه کنید تا دادگاه در صورت احراز اعسار، بدهی را به صورت اقساطی تعیین کند. این راهکار از نظر قانونی، بهترین شیوه برای افرادی است که توان پرداخت یکجای بدهی را ندارند.