گرفتن دیه از شرکت برای حادثه در حین کار

گرفتن دیه از شرکت برای حادثه در حین کار به چه صورت است؟ اگر حادثه ناشی از تقصیر کارفرما، رعایت نکردن مقررات ایمنی، نبود تجهیزات حفاظتی یا تخلف از آیین‌نامه‌های حفاظت فنی باشد، کارگر می‌تواند علاوه بر تشکیل پرونده کیفری، دیه یا ارش ناشی از صدمات را از مسئول حادثه مطالبه کند.

در بسیاری از پرونده‌ها، شرکت دارای بیمه مسئولیت مدنی کارفرما است و شرکت بیمه پس از احراز مسئولیت، دیه را در حدود تعهدات بیمه‌نامه پرداخت می‌کند؛ اما اگر بیمه وجود نداشته باشد یا سقف تعهدات کافی نباشد، شخص کارفرما مسئول پرداخت خواهد بود.

در صورتی که حادثه به علت قصور کارفرما رخ داده باشد، کارگر یا ورثه وی می‌توانند در دادسرای محل وقوع حادثه شکایت کیفری ثبت کنند. همزمان نیز امکان مطالبه دیه و خسارات قانونی وجود دارد.

نمونه شکوائیه :

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب
با سلام
اینجانب ................. در تاریخ ................. هنگام انجام وظایف شغلی در شرکت/کارگاه ................. به علت رعایت نشدن مقررات ایمنی و قصور کارفرما دچار حادثه و آسیب جسمانی شدم.
با توجه به گزارش حادثه، نظریه بازرسی کار، مدارک پزشکی و سایر مستندات، مستنداً به قانون کار، قانون مجازات اسلامی و سایر مقررات مربوط، تقاضای تعقیب کیفری کارفرما، تعیین میزان تقصیر، صدور حکم به پرداخت دیه و جبران کلیه خسارات قانونی را دارم.
نام و نام خانوادگی
امضاء
تاریخ

پس از صدور حکم قطعی، پرداخت دیه تابع مقررات قانون مجازات اسلامی است. مطابق ماده ۴۸۸ قانون مجازات اسلامی، مهلت پرداخت دیه در جنایت شبه‌عمد دو سال قمری و در جنایت خطای محض سه سال قمری است؛ مگر اینکه طرفین بر پرداخت در مدت دیگری توافق کنند یا قانون حکم خاصی داشته باشد.

در عمل، اگر دیه توسط شرکت بیمه پرداخت شود، معمولاً پس از قطعی شدن مسئولیت و تکمیل مدارک، پرداخت در مدت بسیار کوتاه‌تری انجام می‌شود.

علاوه بر دیه، کارگر ممکن است حق شکایت غرامت برای حادثه حین کار، خسارات درمانی یا سایر حقوق قانونی را نیز داشته باشد. این مطالبه بسته به نوع خواسته، ممکن است در اداره کار یا دادگاه صالح مطرح شود.

نمونه دادخواست گرفتن دیه از شرکت برای حادثه در حین کار:

ریاست محترم مرجع صالح
اینجانب ................. به علت حادثه ناشی از کار در تاریخ ................. دچار آسیب جسمانی شده و متحمل هزینه‌های درمان، کاهش توانایی کار و سایر خسارات گردیده‌ام.
با توجه به تقصیر خوانده در ایجاد حادثه، تقاضای محکومیت وی به پرداخت غرامت، خسارات قانونی، هزینه درمان و سایر حقوق مقرر در قانون را دارم.
نام و نام خانوادگی
امضاء
تاریخ

برای موفقیت در مطالبه دیه، ارائه مدارک زیر اهمیت زیادی دارد:

• گزارش بازرسی اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
• گزارش پلیس یا مرجع انتظامی (در صورت وجود).
• نظریه پزشکی قانونی.
• مدارک پزشکی و بیمارستان.
• قرارداد کار یا مدارک اشتغال.
• اظهارات شهود.
• گزارش کارشناس رسمی.

در صورتی که رابطه حادثه با کار و تقصیر مسئول حادثه اثبات شود، دادگاه درباره میزان مسئولیت و پرداخت دیه تصمیم‌گیری خواهد کرد.

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور می‌شود تأمین اجتماعی دیه پرداخت می‌کند.

در واقع، سازمان تأمین اجتماعی اصولاً دیه پرداخت نمی‌کند. وظیفه این سازمان پرداخت مزایایی مانند:

• غرامت دستمزد ایام بیماری.
• هزینه‌های درمان.
• مستمری ازکارافتادگی.
• مستمری بازماندگان در صورت فوت.
• سایر حمایت‌های مقرر در قانون تأمین اجتماعی.

دیه معمولاً از شخص مسئول حادثه یا شرکت بیمه مسئولیت وی مطالبه می‌شود، نه از سازمان تأمین اجتماعی.

تعیین مقصر حادثه بر عهده دادگاه است، اما معمولاً قبل از صدور رأی، از گزارش بازرسان اداره کار و نظریه کارشناسان رسمی استفاده می‌شود.

مواردی که ممکن است موجب احراز تقصیر کارفرما شوند عبارت‌اند از:

• نبود تجهیزات ایمنی.
• رعایت نکردن آیین‌نامه‌های حفاظت فنی.
• آموزش ندادن کارگر.
• استفاده از دستگاه معیوب.
• نبود وسایل حفاظت فردی.
• بی‌توجهی به هشدارهای ایمنی.

البته اگر کارگر نیز مقررات ایمنی را رعایت نکرده باشد، ممکن است دادگاه برای وی نیز درصدی از تقصیر در نظر بگیرد.

مهم‌ترین مقررات قانونی عبارت‌اند از:

• مواد ۹۱ تا ۹۵ قانون کار: تکالیف کارفرما در رعایت اصول حفاظت فنی، بهداشت کار و مسئولیت ناشی از تخلف.
• مواد ۱ و ۲ قانون مسئولیت مدنی: جبران خسارت ناشی از ورود زیان.
• مواد ۴۴۸ تا ۷۲۸ قانون مجازات اسلامی (بخش دیات): مقررات مربوط به دیه و ارش.
• ماده ۴۸۸ قانون مجازات اسلامی: مهلت پرداخت دیه در جنایات عمد، شبه‌عمد و خطای محض.
• مواد ۶۰ تا ۶۶ قانون تأمین اجتماعی: حمایت‌های بیمه‌ای ناشی از حوادث حین کار و ازکارافتادگی.

آیا کارگر می‌تواند هم دیه و هم مستمری تأمین اجتماعی دریافت کند؟

بله. در بسیاری از موارد، دریافت مزایای تأمین اجتماعی مانع مطالبه دیه از مسئول حادثه نیست؛ زیرا این دو، مبنای حقوقی متفاوتی دارند.

اگر کارفرما بیمه مسئولیت نداشته باشد، چه کسی دیه را پرداخت می‌کند؟

در این حالت، در صورت احراز مسئولیت، خود کارفرما یا شخص مسئول حادثه مکلف به پرداخت دیه خواهد بود.

آیا کارگر مقصر نیز می‌تواند دیه دریافت کند؟

اگر کارگر در وقوع حادثه مقصر باشد، دادگاه میزان تأثیر تقصیر وی را بررسی می‌کند و ممکن است دیه به همان نسبت کاهش یابد یا در مواردی مسئولیت کارفرما منتفی شود.

آیا گزارش اداره کار برای دادگاه الزامی است؟

خیر. این گزارش یکی از مهم‌ترین ادله کارشناسی است، اما دادگاه الزامی به تبعیت کامل از آن ندارد و سایر دلایل پرونده را نیز بررسی می‌کند.

مرجع رسیدگی به حادثه ناشی از کار کجاست؟

از نظر کیفری، دادسرای محل وقوع حادثه صلاحیت رسیدگی دارد. از نظر حقوق و مزایای کارگری نیز ممکن است اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا دادگاه حقوقی، حسب نوع خواسته، صالح به رسیدگی باشد.

در حوادث ناشی از کار، اگر قصور کارفرما یا مسئول کارگاه موجب آسیب به کارگر شود، امکان مطالبه دیه، ارش و سایر خسارات قانونی وجود دارد. دیه معمولاً از کارفرما یا بیمه مسئولیت وی مطالبه می‌شود، در حالی که سازمان تأمین اجتماعی اصولاً دیه پرداخت نمی‌کند و صرفاً مزایای بیمه‌ای مانند غرامت دستمزد، هزینه درمان و مستمری را مطابق قانون تأمین اجتماعی ارائه می‌دهد. برای موفقیت در این دعاوی، گزارش اداره کار، نظریه پزشکی قانونی و مدارک پزشکی از مهم‌ترین ادله محسوب می‌شوند.