نمونه دادخواست تحریر ترکه و استعلام

اگر پس از فوت شخص، میزان اموال، حساب‌ها، بدهی‌ها یا املاک او برای ورثه روشن نیست، نمونه دادخواست تحریر ترکه و استعلام می‌تواند برای تنظیم درخواست صحیح در اختیار آنان قرار گیرد. در این وضعیت، نمونه دادخواست تحریر ترکه و استعلام باید با مشخصات متوفی، ورثه، اموال احتمالی و درخواست انجام استعلام‌های لازم تکمیل شود.

برای مثال، فرض کنید شخصی فوت کرده و ورثه می‌دانند او احتمالاً دارای حساب بانکی، ملک، خودرو و سهام بوده است، اما اطلاعات دقیقی از دارایی‌ها و بدهی‌های وی ندارند. در چنین شرایطی، یکی از ورثه یا نماینده قانونی او می‌تواند از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، درخواست تحریر ترکه و استعلام از مراجع مربوط را مطرح کند تا دارایی‌ها و دیون متوفی تا حد امکان شناسایی و صورت‌برداری شود.

تحریر ترکه به معنای صورت‌برداری رسمی از دارایی‌ها، حقوق مالی، اسناد، مطالبات و بدهی‌های شخص متوفی است. هدف این اقدام، مشخص شدن وضعیت واقعی ماترک پیش از تصمیم‌گیری درباره قبول ترکه، پرداخت دیون، تقسیم اموال یا سایر اقدامات حقوقی است.

تحریر ترکه با انحصار وراثت تفاوت دارد. در گواهی انحصار وراثت، ورثه و میزان سهم‌الارث آنان مشخص می‌شود؛ اما در تحریر ترکه، موضوع اصلی شناسایی و ثبت اموال و بدهی‌های متوفی است. همچنین تحریر ترکه به‌تنهایی موجب انتقال، تقسیم یا فروش اموال نمی‌شود.

استعلام نیز بخشی از فرایند شناسایی دارایی‌هاست. با توجه به اطلاعات ارائه‌شده و تشخیص مرجع رسیدگی، امکان درخواست بررسی سوابق ثبتی املاک، وسایل نقلیه، حساب‌ها و سپرده‌های بانکی، سهام، مطالبات یا سایر حقوق مالی متوفی وجود دارد. نتیجه استعلام‌ها به معنی کشف قطعی همه دارایی‌ها نیست؛ زیرا ممکن است مالی ثبت نشده باشد یا اطلاعات آن در اختیار درخواست‌کننده نباشد.

در حالت معمول، هر یک از ورثه یا نماینده قانونی آنان می‌تواند برای حفظ حقوق خود، درخواست تحریر ترکه را مطرح کند. وصی نیز در حدود اختیارات قانونی خود ممکن است برای اداره و شناسایی ترکه اقدام کند. در برخی وضعیت‌ها، طلبکار متوفی نیز می‌تواند برای جلوگیری از تضییع حق خود تقاضای رسیدگی کند؛ با این حال، پذیرش چنین درخواستی به شرایط پرونده و تشخیص مرجع صالح بستگی دارد.

اگر یکی از ورثه محجور باشد، ولی، قیم یا نماینده قانونی باید مدارک سمت خود را ارائه کند. چنانچه میان ورثه اختلاف وجود داشته باشد، اختلاف درباره مالکیت یا اعتبار یک سند ممکن است نیازمند رسیدگی جداگانه باشد و صرف تحریر ترکه به‌تنهایی آن اختلاف را حل نمی‌کند.

درخواست تحریر ترکه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود. مرجع رسیدگی معمولاً با توجه به آخرین اقامتگاه متوفی در ایران و مقررات صلاحیت محلی تعیین می‌شود. پس از ثبت، پرونده به مرجع صالح حوزه قضایی ارجاع می‌شود و زمان رسیدگی یا اقدامات بعدی از طریق سامانه ابلاغ به درخواست‌کننده اعلام خواهد شد.

در زمان ثبت، باید مشخص شود که هدف فقط تحریر ترکه است یا هم‌زمان استعلام از مراجع خاص نیز درخواست می‌شود. بهتر است درخواست‌کننده هر اطلاعاتی را که درباره اموال، شماره حساب، پلاک ثبتی، شماره خودرو، شرکت یا محل فعالیت متوفی دارد، ارائه کند. اطلاعات ناقص ممکن است باعث طولانی شدن روند شناسایی دارایی‌ها شود.

تحریر ترکه با تقسیم ترکه تفاوت دارد. برای تقسیم، پس از روشن شدن دارایی‌ها، بدهی‌ها و سهم ورثه، ممکن است توافق‌نامه، درخواست افراز، فروش مال مشاع یا دادخواست تقسیم ترکه لازم باشد. بنابراین نباید در متن درخواست تحریر ترکه، خواسته‌های متفاوت مانند الزام به انتقال سند یا ابطال معامله را بدون توضیح و بررسی حقوقی وارد کرد.

• گواهی فوت متوفی یا اطلاعات ثبت‌شده فوت در سامانه مربوط.
• گواهی انحصار وراثت، در صورت صدور؛ اگر هنوز صادر نشده باشد، باید وضعیت آن در متن درخواست توضیح داده شود.
• تصویر مدارک هویتی درخواست‌کننده.
• مدارک هویتی یا مشخصات قابل دسترس سایر ورثه.
• مدرک اثبات سمت قانونی، مانند وکالت‌نامه، قیم‌نامه یا وصیت‌نامه معتبر، در صورت وجود.
• اسناد و اطلاعات مربوط به اموال احتمالی، مانند سند ملک، کارت خودرو، شماره حساب، دفترچه بانکی، گواهی سهام یا قراردادها.
• مدارک مربوط به بدهی‌های متوفی، از جمله قرارداد، چک، سفته، اجراییه یا رأی قطعی، در صورت وجود.

ارائه اصل مدارک برای تطبیق در دفتر خدمات قضایی ضروری است. اگر برخی مدارک در دسترس نیست، بهتر است به جای حذف موضوع، اطلاعات موجود مانند نشانی ملک، نام بانک، شماره پلاک یا مشخصات معامله در متن درخواست نوشته شود تا امکان بررسی دقیق‌تر وجود داشته باشد.

در ادامه، یک نمونه متن کاربردی برای تنظیم درخواست ارائه می‌شود. این متن باید با توجه به وضعیت واقعی متوفی، تعداد ورثه و نوع اموال اصلاح شود. استفاده از عبارت نمونه دادخواست تحریر ترکه و استعلام بدون تکمیل اطلاعات، ممکن است برای رسیدگی کافی نباشد.

ریاست محترم مرجع صالح رسیدگی‌کننده به امور حسبی

درخواست‌کننده: نام و نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی، نشانی و شماره تماس

سایر اشخاص ذی‌نفع: نام و نام خانوادگی ورثه، نشانی آنان در صورت امکان

موضوع درخواست: صدور دستور تحریر ترکه مرحوم یا مرحومه ... و انجام استعلام‌های لازم درباره اموال و دیون احتمالی متوفی

شرح درخواست: با سلام، به استحضار می‌رساند مرحوم یا مرحومه ... فرزند ... به شماره ملی ... در تاریخ ... فوت کرده است. مطابق گواهی انحصار وراثت شماره ... صادرشده از مرجع ...، اینجانب و اشخاص نام‌برده، ورثه متوفی هستیم. با توجه به اینکه میزان دقیق دارایی‌ها، مطالبات، حساب‌ها، املاک، وسایل نقلیه و بدهی‌های متوفی برای ورثه مشخص نیست و احتمال وجود اموال یا دیون اعلام‌نشده وجود دارد، تقاضای تحریر ترکه و تنظیم صورت دارایی‌ها و بدهی‌های متوفی را دارم.

همچنین با توجه به اطلاعات موجود، تقاضا می‌شود در حدود مقررات، از مراجع ذی‌ربط درباره املاک و سوابق ثبتی، وسایل نقلیه، حساب‌ها و سپرده‌های بانکی، سهام و سایر حقوق مالی احتمالی متوفی استعلام شود. برخی اطلاعات اولیه درباره اموال احتمالی شامل ... است که برای انجام بررسی دقیق‌تر اعلام می‌شود.

با توجه به مراتب فوق، صدور دستور مقتضی برای تحریر ترکه، شناسایی دارایی‌ها و دیون و انجام استعلام‌های لازم مورد تقاضاست.

نام و نام خانوادگی

امضا و تاریخ

هزینه ثبت درخواست شامل هزینه خدمات دفتر، هزینه دادرسی یا هزینه‌های قانونی مرتبط است و مبلغ آن ممکن است بر اساس تعرفه‌های زمان ثبت و نوع اقدام متفاوت باشد. هزینه برخی استعلام‌ها یا اقدامات اجرایی نیز ممکن است جداگانه دریافت شود. به دلیل تغییر تعرفه‌ها، مبلغ دقیق باید هنگام ثبت از دفتر خدمات قضایی استعلام شود.

برای تحریر ترکه، مهلت واحد و ثابتی که در همه پرونده‌ها یکسان باشد وجود ندارد. مدت رسیدگی به تعداد ورثه، کامل بودن مدارک، وجود یا نبود اختلاف، پاسخ مراجع استعلام‌شونده و وضعیت اموال بستگی دارد. اگر هدف ورثه جلوگیری از تصرف یا انتقال اموال است، نباید صرفاً به ثبت درخواست تحریر ترکه اکتفا کنند و باید در صورت وجود خطر فوری، اقدامات تأمینی مناسب را نیز بررسی کنند.

آیا برای درخواست تحریر ترکه داشتن گواهی انحصار وراثت الزامی است؟

داشتن گواهی انحصار وراثت روند شناسایی ورثه را آسان می‌کند، اما در هر پرونده باید شرایط و مدارک موجود بررسی شود. اگر گواهی هنوز صادر نشده است، درخواست‌کننده باید وضعیت فوت و ورثه را با مدارک قابل ارائه توضیح دهد و ممکن است مرجع رسیدگی تکمیل مدارک را مطالبه کند.

آیا همه ورثه باید دادخواست را امضا کنند؟

اصولاً اقدام یکی از ورثه نیز می‌تواند برای شروع فرایند کافی باشد، اما مشخصات سایر ورثه باید تا حد امکان اعلام شود تا حقوق آنان رعایت و ابلاغ‌های لازم انجام شود. اگر یکی از ورثه مخالف باشد، مخالفت او لزوماً مانع بررسی ترکه نیست.

آیا طلبکار می‌تواند از دارایی‌های متوفی استعلام بگیرد؟

طلبکار برای اثبات و پیگیری حق خود باید مدارک طلب را ارائه کند. امکان درخواست تحریر یا شناسایی ترکه از سوی طلبکار به شرایط قانونی، نوع طلب و تشخیص مرجع رسیدگی بستگی دارد و صرف ادعای شفاهی معمولاً کافی نیست.

آیا تحریر ترکه باعث پرداخت بدهی‌های متوفی می‌شود؟

خیر. تحریر ترکه فقط برای شناسایی و ثبت دارایی‌ها و بدهی‌هاست. پرداخت دیون، تعیین مسئولیت ورثه، قبول یا رد ترکه و تقسیم باقی‌مانده اموال، مراحل و آثار حقوقی جداگانه‌ای دارد.

اگر متوفی مالی را به نام دیگری منتقل کرده باشد چه باید کرد؟

چنانچه ادعا شود انتقال صوری، باطل یا برخلاف حقوق ورثه انجام شده است، موضوع ممکن است نیازمند دادخواست مستقل مانند ابطال معامله یا اثبات مالکیت باشد. این ادعا باید با اسناد، قرائن و دلایل قابل اثبات مطرح شود و معمولاً در متن ساده تحریر ترکه قابل حل نیست.

تحریر ترکه راهی برای روشن شدن دارایی‌ها، مطالبات و بدهی‌های متوفی پیش از تقسیم یا تصمیم‌گیری درباره ماترک است. برای تنظیم نمونه دادخواست تحریر ترکه و استعلام باید اطلاعات متوفی، ورثه، اموال احتمالی و مراجع مورد درخواست به‌طور روشن درج شود. ثبت درخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می‌شود و مرجع صالح بر اساس مقررات مربوط و آخرین اقامتگاه متوفی تعیین خواهد شد.

در عمل، هرچه مدارک و اطلاعات اولیه دقیق‌تر باشد، احتمال شناسایی دارایی‌ها و جلوگیری از اختلافات بعدی بیشتر است. اگر میان ورثه درباره مالکیت، وصیت، انتقال اموال یا بدهی‌ها اختلاف جدی وجود دارد، بهتر است هم‌زمان با تحریر ترکه، راهکارهای مستقل و متناسب با همان اختلاف نیز بررسی شود.