وقتی شخصی در اثر تصادف، ضرب و جرح، حادثه کاری یا سایر صدمات بدنی دچار آسیب می شود، یکی از مهم ترین مسائل، تعیین مسئول پرداخت و انتخاب مسیر صحیح برای دریافت دیه است. بسیاری از افراد به دنبال نمونه دادخواست مطالبه دیه هستند تا بدانند در قسمت خواسته، دلایل و شرح ماجرا دقیقا چه مطالبی باید نوشته شود و دعوا را علیه چه شخص یا نهادی مطرح کنند.
برای مثال، آیا نمونه دادخواست مطالبه دیه ناشی از تصادف باید علیه راننده مقصر تنظیم شود یا شرکت بیمه نیز باید طرف دعوا قرار گیرد؟ آیا برای صدمات ناشی از ضرب و جرح باید مستقیما به دادگاه کیفری مراجعه کرد؟ در حادثه کار، مسئول پرداخت کارفرماست یا شخص دیگری؟
پاسخ وکیل: برای تنظیم صحیح نمونه دادخواست مطالبه دیه ابتدا باید منشأ صدمه، میزان آسیب، نظریه پزشکی قانونی، گزارش مرجع انتظامی، وضعیت بیمه و مسئول قانونی حادثه مشخص شود. در پرونده های رانندگی، زیان دیده می تواند حسب شرایط قانونی مستقیما برای دریافت خسارت بدنی به بیمه گر یا صندوق تامین خسارت های بدنی مراجعه کند و قانون برای پرداخت خسارت بدنی نیز مهلت مشخصی تعیین کرده است. بنابراین یک متن واحد برای همه پرونده ها مناسب نیست و متن دادخواست باید متناسب با علت ایجاد صدمه تنظیم شود.
توجه : اگر می خواهید با قیمت مناسب پرونده دیه توسط وکیل دادگستری پیگیری شود از به آقای موسوی بهترین وکیل دیه در تهران صحبت کنید.
در مواردی که مطالبه دیه در قالب دعوای حقوقی مطرح می شود، باید مشخصات کامل خواهان و خوانده، خواسته، ارزش خواسته در صورت لزوم، دلایل و شرح دقیق حادثه درج شود. در پرونده هایی که مسئولیت خوانده قبلا به موجب گزارش یا رأی قضایی مشخص شده، این موضوع باید در شرح دادخواست ذکر شود.
نمونه متن:
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ...
با سلام و احترام
اینجانب ... فرزند ... به شماره ملی ... به نشانی ... به طرفیت آقای/خانم ... فرزند ... به نشانی ...، به استحضار می رسانم در تاریخ ... در محل ... بر اثر حادثه ناشی از فعل یا تقصیر خوانده دچار صدمات بدنی از جمله ... گردیده ام. مطابق نظریه پزشکی قانونی شماره ... مورخ ...، صدمات وارده به اینجانب شامل ... بوده و میزان دیه و ارش متعلقه مطابق نظر مرجع صالح تعیین گردیده است.
با وجود مراجعات و مطالبه مکرر، خوانده از پرداخت دیه متعلقه خودداری نموده است. با توجه به مدارک پیوست و مسئولیت خوانده در ایجاد صدمات، صدور حکم بر محکومیت ایشان به پرداخت کلیه دیه و ارش متعلقه مطابق نظریه پزشکی قانونی و همچنین پرداخت هزینه های دادرسی مورد استدعاست.
دلایل و منضمات: نظریه پزشکی قانونی، گزارش مرجع انتظامی، مدارک پزشکی و درمانی، شهادت شهود، تصاویر و مستندات موجود و عندالاقتضاء دادنامه یا تصمیم قضایی مرتبط.
اگر صدمه بدنی ناشی از جرم باشد، مانند ضرب و جرح عمدی یا برخی جرایم غیرعمدی، موضوع معمولا در پرونده کیفری رسیدگی می شود. در این حالت، شاکی باید صدمات خود را به طور دقیق اعلام و درخواست تعیین دیه یا ارش را مطرح کند.
نمونه متن شکایت و مطالبه دیه:
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان ...
با سلام و احترام
اینجانب ... فرزند ... به شماره ملی ... از آقای/خانم ... به اتهام ایراد صدمه بدنی عمدی شکایت دارم. در تاریخ ... در محل ... مشتکی عنه با انجام رفتار مذکور در شرح فوق، موجب ورود صدماتی از جمله ... به اینجانب شده است. پس از وقوع حادثه به مرکز درمانی مراجعه نموده و حسب دستور مرجع قضایی به پزشکی قانونی معرفی شده ام.
با توجه به گزارش ضابطان، شهادت شهود، مدارک درمانی و نظریه پزشکی قانونی، تقاضای تعقیب کیفری مشتکی عنه، احراز مسئولیت وی و صدور حکم بر پرداخت دیه و ارش کلیه صدمات وارده را دارم.
دلایل: نظریه پزشکی قانونی، گزارش کلانتری، شهادت شهود، مدارک درمانی، تصاویر و سایر مستندات.
نکته مهم این است که اگر پرونده کیفری از قبل تشکیل شده باشد، نباید بدون بررسی وضعیت همان پرونده، دعوای دیگری با موضوع مشابه مطرح کرد؛ زیرا ممکن است مطالبه دیه در همان پرونده در حال رسیدگی باشد.
در این عنوان باید یک نکته بسیار مهم را در نظر گرفت: صرف اینکه حادثه توسط پلیس یا نیروی انتظامی گزارش شده، به معنای مسئول بودن نیروی انتظامی برای پرداخت دیه نیست. بنابراین اگر منظور از این عبارت، مطالبه دیه به علت یک حادثه رانندگی است، معمولا دعوا باید متوجه شخص مسئول، بیمه گر یا در موارد قانونی صندوق تامین خسارت های بدنی باشد.
اگر با این حال، شخص مدعی باشد که صدمه مستقیما در نتیجه فعل یا تقصیر مامور یا دستگاه مربوط ایجاد شده است، باید مسئولیت قانونی آن دستگاه یا شخص و رابطه مستقیم میان رفتار و صدمه اثبات شود.
نمونه متن برای چنین وضعیت خاصی:
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ...
با سلام و احترام، اینجانب ... در تاریخ ... در جریان اقدام انجام شده توسط مامور/ماموران ... دچار صدمات بدنی شامل ... شده ام. مطابق نظریه پزشکی قانونی شماره ...، صدمات وارده احراز گردیده است. با توجه به مدارک موجود و دلایل ارائه شده، تقاضای رسیدگی به مسئولیت خوانده، ارجاع امر به کارشناسی در صورت نیاز و صدور حکم بر پرداخت دیه و ارش متعلقه و هزینه های قانونی را دارم.
تذکر: در صورتی که نیروی انتظامی صرفا گزارش دهنده حادثه باشد، قرار دادن آن به عنوان خوانده صحیح نیست و باید مسئول واقعی پرداخت شناسایی شود.
در پرونده ضرب و جرح، بهتر است نوع صدمه بدون عبارت های مبهم نوشته شود. برای مثال به جای عبارت «آسیب شدید دیدم»، باید نوع آسیب، محل آن و نتیجه پزشکی قانونی ذکر شود.
نمونه متن:
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان ...
با سلام، احتراماً به استحضار می رساند در تاریخ ... در محل ... خوانده/مشتکی عنه آقای/خانم ... با وارد کردن ضربات به ناحیه ... موجب ایجاد جراحات و صدمات بدنی در اینجانب گردیده است. پس از حادثه به مرکز درمانی مراجعه کرده و طبق نظریه پزشکی قانونی شماره ... مورخ ... دچار صدمات ... شده ام.
با توجه به وقوع رفتار مجرمانه، تقاضای تعقیب مرتکب، انجام تحقیقات لازم، ارجاع امر به پزشکی قانونی در صورت ضرورت و در نهایت صدور حکم بر پرداخت تمام دیه و ارش تعیین شده بابت صدمات وارده را دارم.
دلایل و منضمات: گزارش کلانتری، نظریه پزشکی قانونی، گواهی مرکز درمانی، شهادت شهود، فیلم دوربین مداربسته و سایر مدارک موجود.
در تصادف رانندگی، اگر وسیله نقلیه مسبب حادثه دارای بیمه شخص ثالث معتبر باشد، شرکت بیمه در حدود تعهدات قانونی خود مسئول جبران خسارت های بدنی شخص ثالث است. قانون بیمه شخص ثالث همچنین به زیان دیده اجازه داده است برای دریافت خسارت با ارائه مدارک لازم مستقیما به بیمه گر مراجعه کند.
نمونه متن دادخواست:
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ...
با سلام و احترام
اینجانب ... در تاریخ ... در اثر تصادف رانندگی واقع در ... دچار صدمات بدنی گردیده ام. مطابق کروکی و نظریه کارشناسی پلیس، راننده وسیله نقلیه به شماره انتظامی ... مسئول حادثه شناخته شده است. وسیله نقلیه مذکور به موجب بیمه نامه شخص ثالث شماره ... نزد شرکت خوانده بیمه بوده است.
بر اساس نظریه پزشکی قانونی شماره ... مورخ ...، اینجانب دچار صدمات ... گردیده ام. با وجود ارائه مدارک لازم و مراجعه به شرکت بیمه، خسارت بدنی متعلقه به طور کامل پرداخت نشده است. بنابراین با توجه به مسئولیت قانونی خوانده، صدور حکم بر پرداخت دیه و ارش متعلقه مطابق میزان قانونی و نظریه پزشکی قانونی و نیز هزینه های قانونی مورد استدعاست.
ضمائم: بیمه نامه، کروکی، گزارش پلیس، نظریه پزشکی قانونی، مدارک هویتی، مدارک درمانی و مکاتبات انجام شده با شرکت بیمه.
در پرونده تصادف باید ابتدا مشخص شود زیان دیده شخص ثالث است، راننده مقصر است یا وضعیت دیگری وجود دارد. این موضوع مستقیما بر اینکه چه شخص یا نهادی باید طرف دعوا قرار گیرد اثر می گذارد.
نمونه متن:
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ...
با سلام و احترام، اینجانب ... در تاریخ ... در خیابان/جاده ... در اثر برخورد وسیله نقلیه به شماره انتظامی ... با اینجانب/وسیله نقلیه اینجانب دچار صدمات بدنی شدم. مطابق کروکی و گزارش کارشناس راهنمایی و رانندگی، خوانده آقای/خانم ... به میزان ... درصد مقصر حادثه شناخته شده است.
بر اساس نظریه پزشکی قانونی شماره ... مورخ ...، صدمات وارده شامل ... بوده و مستحق دریافت دیه و ارش می باشم. با وجود تحقق مسئولیت خوانده و ارائه مدارک لازم، دیه متعلقه تاکنون پرداخت نشده است. لذا صدور حکم بر پرداخت دیه و ارش قانونی ناشی از صدمات مذکور و هزینه های دادرسی مورد تقاضاست.
در صورت وجود بیمه نامه معتبر، مشخصات شرکت بیمه و شماره بیمه نامه نیز باید در پرونده درج شود و با توجه به وضعیت پرونده، شرکت بیمه می تواند در جایگاه قانونی مربوط قرار گیرد.
پرداخت دیه از بیت المال یک قاعده عمومی برای تمام پرونده ها نیست و فقط در مواردی که قانون مقرر کرده امکان پذیر است. برای نمونه، قانون در شرایط خاصی که شخصی به قتل برسد و قاتل شناخته نشود، پرداخت دیه از بیت المال را پیش بینی کرده است. بنابراین صرف ناشناس بودن مسئول هر نوع صدمه، به تنهایی برای مطالبه از بیت المال کافی نیست.
نمونه متن در فرضی که پرونده دقیقا مشمول مقررات پرداخت از بیت المال باشد:
ریاست محترم دادگاه صالح
با سلام و احترام، اینجانب ... به عنوان مجنی علیه/ولی دم ... به استحضار می رسانم در تاریخ ... حادثه منجر به فوت/صدمه بدنی آقای/خانم ... واقع گردیده و علی رغم انجام تحقیقات لازم، مرتکب یا مسئول حادثه شناسایی نشده است. حسب گزارش مرجع انتظامی، تحقیقات انجام شده و محتویات پرونده، امکان شناسایی و وصول دیه از شخص مسئول فراهم نگردیده است.
با توجه به وضعیت پرونده و انطباق موضوع با مقررات قانونی مربوط به پرداخت دیه از بیت المال، تقاضای بررسی شرایط قانونی و صدور حکم مقتضی نسبت به پرداخت دیه از محل قانونی مربوط را دارم.
ضمائم: گزارش مرجع انتظامی، نظریه پزشکی قانونی، مدارک هویتی، گواهی فوت در صورت وجود، گزارش تحقیقات و تصمیمات قضایی صادر شده.
در حادثه ناشی از کار، باید علت حادثه و میزان تقصیر اشخاص مسئول مشخص شود. گزارش بازرسی اداره کار، گزارش حادثه، نظر کارشناسی، مدارک پزشکی و نظریه پزشکی قانونی از اسناد مهم این پرونده هستند.
نمونه متن:
ریاست محترم دادگاه صالح
با سلام و احترام
اینجانب ... فرزند ... به شماره ملی ... در تاریخ ... در محل کار واقع در ... و در حین انجام وظایف شغلی دچار حادثه شدم. در اثر حادثه مذکور، صدماتی از قبیل ... به اینجانب وارد گردید. موضوع حادثه به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی و مراجع مربوط اعلام شده و حسب گزارش بازرسی و نظریه کارشناسی، علت وقوع حادثه ... اعلام گردیده است.
همچنین مطابق نظریه پزشکی قانونی شماره ... مورخ ...، صدمات وارده شامل ... بوده و مستوجب پرداخت دیه و/یا ارش است. با توجه به رابطه کاری، نحوه وقوع حادثه و تقصیر احراز شده، تقاضای رسیدگی، تعیین مسئولیت خوانده و صدور حکم بر پرداخت دیه و ارش متعلقه و هزینه های قانونی را دارم.
دلایل و منضمات: قرارداد یا مدارک رابطه کاری، گزارش حادثه، گزارش بازرسی اداره کار، نظریه کارشناس، نظریه پزشکی قانونی، مدارک درمانی، شهادت شهود و سایر مستندات.
مدارک پرونده باید بر اساس نوع حادثه انتخاب شود. در اغلب پرونده ها نظریه پزشکی قانونی مهم ترین مدرک برای تعیین نوع و میزان صدمات است، اما این نظریه به تنهایی مسئولیت شخص را اثبات نمی کند و مدارک مربوط به نحوه وقوع حادثه نیز اهمیت دارند.
میزان دیه را نمی توان صرفا بر اساس عنوان کلی «آسیب بدنی» تعیین کرد. نوع جراحت، عضو آسیب دیده، میزان نقص یا از بین رفتن منفعت، تعداد و نوع صدمات و نظریه پزشکی قانونی در تعیین مبلغ نهایی مؤثر است. در مواردی که قانون برای صدمه میزان مشخصی تعیین نکرده باشد، موضوع ارش مطرح می شود و میزان آن با توجه به شرایط قانونی و نظر کارشناسی تعیین خواهد شد.
همچنین مبلغ دیه کامل هر سال توسط قوه قضاییه اعلام می شود و به همین دلیل برای پرونده هایی که در سال های مختلف رسیدگی می شوند، نباید مبلغ ثابت مربوط به سال گذشته را بدون بررسی زمان پرداخت، مبنای قطعی قرار داد.
اگر شرکت بیمه با وجود تکمیل مدارک از پرداخت خسارت بدنی خودداری کند، ابتدا باید علت عدم پرداخت مشخص شود. طبق قانون بیمه شخص ثالث، بیمه گر یا صندوق حسب مورد پس از دریافت مدارک مورد نیاز، مکلف به پرداخت خسارت در مهلت قانونی است. در مواردی که اختلاف باقی بماند، امکان پیگیری قضایی وجود دارد.
اگر حادثه مربوط به شخص فاقد بیمه نامه باشد یا وضعیت حادثه در موارد مسئولیت صندوق قرار گیرد، باید مقررات مربوط به صندوق تامین خسارت های بدنی بررسی شود. همچنین در پرونده های ضرب و جرح، باید مسئولیت مرتکب از طریق پرونده کیفری پیگیری شود.
طرح پرونده دیه در بسیاری از موارد بدون وکیل نیز امکان پذیر است، اما زمانی که حادثه دارای چند مسئول، شرکت بیمه، اعتراض به نظریه پزشکی قانونی، اختلاف درباره درصد تقصیر یا اختلاف درباره میزان دیه باشد، بررسی تخصصی پرونده اهمیت بیشتری پیدا می کند. وکیل می تواند قبل از ثبت درخواست مشخص کند که دعوا باید علیه چه شخص یا اشخاصی مطرح شود و چه مدارکی باید ضمیمه گردد.
یک متن واحد برای تمام پرونده های دیه قابل استفاده نیست. حادثه رانندگی، ضرب و جرح، حادثه کار و موارد استثنایی پرداخت از بیت المال هر کدام شرایط متفاوتی دارند. در تنظیم نمونه دادخواست مطالبه دیه باید علت حادثه، مسئول پرداخت، نظریه پزشکی قانونی و مدارک اثبات کننده مسئولیت به صورت دقیق درج شود.
همچنین در تصادفات رانندگی، بررسی بیمه شخص ثالث اهمیت ویژه ای دارد و در صورت وجود شرایط قانونی، زیان دیده می تواند برای دریافت خسارت بدنی به بیمه گر یا صندوق مربوط مراجعه کند. در نهایت، بهترین دادخواست، متنی است که دقیقا بر اساس واقعیت پرونده، نظریه پزشکی قانونی، گزارش حادثه و وضعیت مسئولیت اشخاص تنظیم شده باشد؛ زیرا تغییر یک عامل مانند نوع صدمه، درصد تقصیر یا وجود بیمه می تواند مرجع مطالبه و نحوه طرح دعوا را تغییر دهد.