آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۵/۰۱ (پنجشنبه - ۰۱ مرداد ۱۴۰۵)

شکایت از کارشناس اتحادیه زمانی مطرح می‌شود که شخص نسبت به نحوه کارشناسی، بی‌طرفی، صلاحیت، اظهارنظر یا عملکرد کارشناس معرفی شده از سوی اتحادیه صنفی اعتراض داشته باشد. اگر نظریه کارشناس با واقعیت موجود مطابقت نداشته باشد، کارشناس بدون رعایت ضوابط اظهار نظر کرده باشد یا در جریان کارشناسی تخلفی رخ داده باشد، بسته به نوع موضوع می‌توان اعتراض یا شکایت را از مسیر قانونی پیگیری کرد.

برای شکایت از کارشناس اتحادیه ابتدا باید مشخص شود کارشناس مورد نظر چه نوع کارشناسی انجام داده و مبنای صلاحیت او چیست. زیرا در برخی موارد، شخص صرفا کارشناس یا ارزیاب مورد استفاده اتحادیه است و در برخی موارد ممکن است کارشناس رسمی دادگستری باشد. این تفاوت در تعیین مرجع رسیدگی به شکایت اهمیت زیادی دارد. بنابراین پیش از طرح شکایت، باید سمت و نوع صلاحیت کارشناس و همچنین موضوع دقیق اعتراض بررسی شود.

بله، در صورت وجود تخلف یا ایراد قابل اثبات، امکان اعتراض و شکایت نسبت به عملکرد کارشناس اتحادیه وجود دارد. البته صرف اینکه نتیجه کارشناسی به نفع یکی از طرفین نبوده است، لزوما به معنای تخلف کارشناس نیست. برای پیگیری موثر، باید مشخص شود نظریه کارشناسی به دلیل اشتباه، بی‌دقتی، عدم رعایت مقررات، فقدان صلاحیت، جانبداری، ارائه اطلاعات خلاف واقع یا سایر جهات قانونی قابل ایراد است.

همچنین باید میان اعتراض به نظریه کارشناس اتحادیه و شکایت انتظامی یا قانونی از کارشناس تفاوت قائل شد. ممکن است شخص صرفا بخواهد نظریه کارشناسی در تصمیم اتحادیه مورد استناد قرار نگیرد یا مجددا بررسی شود. در مقابل، اگر رفتار کارشناس واجد وصف تخلف یا جرم باشد، موضوع می‌تواند از مسیر جداگانه ای نیز پیگیری شود.

دلایل شکایت می‌تواند با توجه به موضوع کارشناسی متفاوت باشد. برای مثال، اگر کارشناس بدون بررسی کافی و بر اساس اطلاعات ناقص اظهارنظر کرده باشد، می‌توان نسبت به دقت نظریه اعتراض کرد. همچنین اگر مشخص شود کارشناس موضوعی را خارج از حدود صلاحیت خود بررسی کرده یا ضوابط مربوط به کارشناسی را رعایت نکرده است، موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در مواردی که دلایلی مانند تبانی، دریافت وجه خارج از ضوابط، جانبداری عمدی، اظهارنظر خلاف واقع یا استفاده از اسناد نادرست مطرح است، بهتر است ادعا صرفا به صورت کلی بیان نشود و مدارک و قرائن مربوط به آن نیز ارائه شود. هرچه ارتباط میان دلیل اعتراض و ایراد وارد شده به نظریه کارشناسی روشن تر باشد، بررسی موضوع دقیق تر خواهد بود.

بله. اعتراض به نظریه کارشناسی معمولا با هدف جلوگیری از ترتیب اثر دادن به یک نظریه نادرست یا درخواست بررسی مجدد موضوع انجام می‌شود، در حالی که شکایت از کارشناس ممکن است با هدف رسیدگی به رفتار یا تخلف حرفه ای او مطرح شود. این دو موضوع ممکن است همزمان وجود داشته باشند، اما نتیجه یکی لزوما به معنای نتیجه دیگری نیست.

برای نمونه، ممکن است نظریه کارشناس از نظر فنی مورد اعتراض باشد، اما دلیل کافی برای اثبات تخلف انتظامی کارشناس وجود نداشته باشد. از طرف دیگر، ممکن است رفتار کارشناس به دلیل نقض مقررات یا دریافت وجه غیرمجاز قابل رسیدگی باشد، حتی اگر اعتراض به نتیجه کارشناسی نیازمند بررسی جداگانه باشد.

مرجع رسیدگی به شکایت، به وضعیت کارشناس و نوع موضوع بستگی دارد. اگر کارشناس صرفا از سوی اتحادیه برای ارزیابی یا اعلام نظر معرفی شده باشد، ابتدا باید مقررات و ساختار همان اتحادیه و اتاق اصناف مربوط بررسی شود. در چنین شرایطی ممکن است موضوع از طریق خود اتحادیه، اتاق اصناف یا مرجع نظارتی مرتبط با فعالیت صنفی پیگیری شود.

اما اگر فرد مورد نظر کارشناس رسمی دادگستری باشد، وضعیت متفاوت است و تخلفات حرفه ای او می‌تواند در چارچوب مقررات مربوط به کارشناسان رسمی مورد بررسی قرار گیرد. قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری برای تخلفات کارشناسان، از جمله مسامحه و سهل انگاری در اظهارنظر، نقض قوانین و مقررات، اظهارنظر در خارج از صلاحیت و اظهارنظر برخلاف واقع و تبانی، مقررات انتظامی پیش بینی کرده است.

برای شکایت از کارشناس اتحادیه بهتر است ابتدا تمام اسناد مرتبط با کارشناسی جمع آوری شود. گزارش یا نظریه کارشناس، مدارکی که در زمان کارشناسی ارائه شده، مکاتبات انجام شده با اتحادیه، رسید پرداخت هزینه کارشناسی، قراردادها، فاکتورها، تصاویر، گزارش های فنی و هر مدرکی که بتواند اشتباه یا تخلف مورد ادعا را نشان دهد، می‌تواند در بررسی موضوع موثر باشد.

در مرحله بعد باید متن اعتراض یا شکایت به صورت روشن تنظیم شود. در متن شکایت بهتر است مشخص شود کارشناسی درباره چه موضوعی انجام شده، کارشناس چه نظری داده، ایراد دقیق نظریه چیست و این ایراد با چه مدرکی قابل اثبات است. اگر ادعای جانبداری، تبانی، دریافت وجه غیرمجاز یا اظهارنظر خلاف واقع مطرح است، باید دلایل مربوط به هر ادعا نیز تا حد امکان ارائه شود.

پس از تعیین مرجع صالح، شکایت باید از مسیر پیش بینی شده برای همان مرجع ثبت شود. مرجع رسیدگی ممکن است مدارک را بررسی کند، از طرفین توضیح بخواهد یا موضوع را برای بررسی تخصصی مجدد ارجاع دهد. بنابراین نتیجه شکایت به محتویات پرونده، نوع کارشناس و مقررات حاکم بر موضوع بستگی دارد.

مهم ترین مدارک، اسنادی هستند که رابطه میان موضوع مورد کارشناسی و ایراد وارد شده به عملکرد کارشناس را نشان می‌دهند. نظریه یا گزارش کارشناسی، نامه یا معرفی نامه اتحادیه، مدارک مالکیت یا اسناد معامله در صورت ارتباط با موضوع، فاکتورها، رسیدهای پرداخت، تصاویر و فیلم های مرتبط، مکاتبات و پیام های قابل استناد و همچنین مدارکی که اشتباه بودن نتیجه کارشناسی را نشان می‌دهند، می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند.

اگر ادعا این باشد که کارشناس از صلاحیت لازم برخوردار نبوده یا در زمان کارشناسی شرایط قانونی لازم را نداشته است، مدارکی که وضعیت صلاحیت یا سمت وی را مشخص می‌کنند نیز اهمیت دارند. در صورتی که موضوع شکایت درباره کارشناس رسمی دادگستری باشد، وضعیت پروانه و حوزه صلاحیت کارشناسی نیز می‌تواند در ارزیابی شکایت موثر باشد.

اگر نظریه کارشناس اشتباه باشد، اولین اقدام این است که نوع اشتباه مشخص شود. اشتباه ممکن است ناشی از محاسبه نادرست، توجه نکردن به اسناد، برداشت نادرست از موضوع، فقدان بررسی فنی کافی یا اظهارنظر درباره موضوعی خارج از صلاحیت کارشناس باشد. صرف بیان اینکه نظریه اشتباه است معمولا برای اثبات اعتراض کافی نیست و بهتر است ایرادهای مشخص نظریه همراه با مدارک بیان شود.

در صورتی که نظریه در یک پرونده قضایی ارائه شده باشد، اعتراض باید در همان پرونده و مطابق مقررات آیین دادرسی مطرح شود. در چنین شرایطی مرجع قضایی می‌تواند با توجه به شرایط پرونده درباره ارزش و اعتبار نظریه کارشناسی تصمیم گیری کند. بنابراین نباید تصور کرد که شکایت انتظامی از کارشناس به تنهایی موجب بی اعتبار شدن خودکار نظریه کارشناسی خواهد شد.

در صورتی که بتوان جانبداری کارشناس را با دلایل و قرائن قابل بررسی اثبات کرد، موضوع می‌تواند قابل پیگیری باشد. با این حال، تفاوت میان «نظریه ای که به ضرر شخص صادر شده» و «اظهارنظر جانبدارانه» اهمیت زیادی دارد. برای اثبات جانبداری باید شرایط پرونده و رفتار کارشناس بررسی شود و بهتر است ادعا بر اساس دلایل مشخص مطرح شود.

اگر کارشناس رسمی دادگستری باشد، قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری انجام کارشناسی و اظهارنظر با وجود جهات رد قانونی را از موارد تخلف انتظامی دانسته است. بنابراین در چنین وضعیتی، وجود رابطه یا شرایطی که قانونا مانع بی طرفی کارشناس باشد می‌تواند اهمیت ویژه ای داشته باشد.

اگر کارشناس مبلغی بیش از مبلغ قانونی یا مبلغ مورد توافق و مجاز دریافت کرده باشد، باید مشخص شود مبنای دریافت وجه چه بوده و کارشناس تحت چه عنوانی فعالیت کرده است. رسید پرداخت، پیام های مربوط به مطالبه وجه و سایر اسناد مالی می‌توانند برای بررسی موضوع اهمیت داشته باشند.

در مورد کارشناسان رسمی دادگستری، دریافت وجه یا مال یا قبول خدمت مازاد بر تعرفه دستمزد و هزینه مقرر در قوانین یا دستورات مراجع صلاحیتدار در مقررات انتظامی مربوط مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین اگر کارشناس رسمی چنین اقدامی انجام داده باشد، موضوع می‌تواند علاوه بر اعتراض به عملکرد وی، از جنبه انتظامی نیز بررسی شود.

طرح شکایت به خودی خود لزوما باعث تغییر نظریه کارشناسی نمی‌شود. اگر هدف اصلی شخص، اصلاح یا بی اثر کردن یک نظریه کارشناسی باشد، باید در مرجعی که نظریه در آن مورد استفاده قرار گرفته است نیز اعتراض مناسب مطرح شود. مرجع رسیدگی کننده با توجه به محتویات پرونده و مقررات مربوط درباره ارزش نظریه تصمیم می‌گیرد.

در صورتی که تخلف کارشناس نیز مطرح باشد، مسیر رسیدگی به تخلف می‌تواند جداگانه دنبال شود. به همین دلیل در یک پرونده ممکن است شخص هم نسبت به نظریه اعتراض کند و هم درباره عملکرد کارشناس شکایت کند. تشخیص اینکه کدام مسیر یا هر دو مسیر باید طی شود، به شرایط پرونده بستگی دارد.

اگر فردی که توسط اتحادیه برای کارشناسی معرفی شده، دارای پروانه معتبر کارشناسی رسمی دادگستری باشد، علاوه بر مقررات مربوط به موضوع اصلی، مقررات انتظامی کارشناسان رسمی نیز می‌تواند درباره رفتار حرفه ای او مطرح شود. قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری برای مواردی مانند سهل انگاری در اظهارنظر، نقض مقررات، انجام کارشناسی خارج از صلاحیت، اظهارنظر برخلاف واقع و تبانی، ضمانت اجراهای انتظامی پیش بینی کرده است.

در این حالت، باید عنوان و سمت شخص با دقت بررسی شود. صرف اینکه فرد در یک اتحادیه به عنوان کارشناس فعالیت می‌کند، به این معنا نیست که حتما کارشناس رسمی دادگستری محسوب می‌شود. مرجع رسیدگی نیز بر اساس وضعیت واقعی شخص و نوع تخلف تعیین خواهد شد.

در صورتی که عملکرد کارشناس موجب ورود خسارت شده باشد، امکان مطالبه خسارت بسته به وجود شرایط قانونی و قابلیت اثبات رابطه میان رفتار یا تقصیر و خسارت وارد شده قابل بررسی است. بنابراین صرف محکومیت انتظامی کارشناس لزوما به معنای تعیین خودکار خسارت مالی برای شاکی نیست.

برای مطالبه خسارت باید میزان خسارت، منشأ آن و رابطه میان رفتار مورد اعتراض و زیان ایجاد شده مشخص شود. در برخی پرونده ها ممکن است نیاز به ارزیابی تخصصی نیز وجود داشته باشد. به همین دلیل، مطالبه خسارت باید متناسب با ماهیت پرونده و مستندات موجود پیگیری شود.

زمانی که شکایت بر اساس یک ایراد مشخص و قابل اثبات تنظیم شده باشد، امکان بررسی موثر آن بیشتر است. برای مثال، اگر کارشناس سند مهمی را نادیده گرفته باشد، باید همان سند و تاثیر آن بر نتیجه کارشناسی مشخص شود. اگر ادعا مربوط به عدم صلاحیت باشد، باید حدود صلاحیت کارشناس و موضوع کارشناسی با یکدیگر مقایسه شود.

همچنین بهتر است از بیان اتهامات سنگین بدون دلیل خودداری شود. شکایت باید دقیق، مستند و متناسب با واقعیت پرونده باشد. اگر رفتار کارشناس علاوه بر تخلف حرفه ای، احتمال وجود وصف کیفری نیز داشته باشد، موضوع باید با توجه به دلایل موجود و شرایط قانونی از مرجع صالح پیگیری شود.

در صورتی که شخص مورد نظر کارشناس رسمی دادگستری باشد، ماده 26 قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری از مهم ترین مقررات قابل توجه است. در این ماده، موارد مختلفی به عنوان تخلف انتظامی پیش بینی شده است؛ از جمله مسامحه و سهل انگاری در اظهارنظر، نقض قوانین و مقررات در اظهارنظر کارشناسی، انجام کارشناسی با وجود جهات رد قانونی، انجام کارشناسی خارج از صلاحیت و اظهارنظر برخلاف واقع و تبانی.

در نتیجه، اگر شکایت از کارشناس اتحادیه مربوط به فردی باشد که کارشناس رسمی دادگستری نیز هست، باید مشخص شود رفتار مورد اعتراض با کدام یک از عناوین قانونی انطباق دارد. در مواردی که رفتار کارشناس علاوه بر تخلف انتظامی، واجد وصف کیفری نیز باشد، موضوع می‌تواند از جنبه کیفری نیز نیازمند بررسی باشد.

آیا از کارشناس اتحادیه می‌توان شکایت کرد؟

بله، در صورت وجود تخلف، اشتباه قابل اثبات یا نقض مقررات، امکان اعتراض و شکایت وجود دارد. مرجع رسیدگی به نوع کارشناس و ماهیت موضوع بستگی دارد.

شکایت از کارشناس اتحادیه را کجا ثبت کنیم؟

اگر کارشناس صرفا از سوی اتحادیه فعالیت می‌کند، باید مرجع نظارتی مربوط به اتحادیه و ساختار اصناف بررسی شود. اگر کارشناس رسمی دادگستری باشد، مقررات انتظامی کارشناسان رسمی نیز قابل بررسی است.

آیا اشتباه کارشناس اتحادیه جرم محسوب می‌شود؟

هر اشتباه کارشناسی جرم محسوب نمی‌شود. ممکن است اشتباه ناشی از بی دقتی یا سهل انگاری باشد و در موارد خاص، بسته به شرایط و دلایل موجود، موضوع واجد وصف انتظامی یا کیفری شود.

آیا می‌توان به نظریه کارشناس اتحادیه اعتراض کرد؟

بله، در صورتی که نظریه دارای ایراد باشد، امکان اعتراض وجود دارد. روش اعتراض به این موضوع بستگی دارد که نظریه در چه مرجعی ارائه شده و چه اثری بر تصمیم آن مرجع دارد.

آیا دریافت وجه اضافی توسط کارشناس قابل شکایت است؟

در صورت وجود دریافت غیرمجاز، موضوع می‌تواند قابل پیگیری باشد. مدارکی مانند رسید پرداخت، پیام ها و اسناد مربوط به مطالبه وجه برای بررسی موضوع اهمیت دارند.

اگر کارشناس اتحادیه عمدا نظر خلاف واقع بدهد چه می‌شود؟

اگر خلاف واقع بودن اظهارنظر و عمد یا سایر شرایط لازم قابل اثبات باشد، موضوع ممکن است علاوه بر مسئولیت حرفه ای، از جنبه های قانونی دیگر نیز قابل بررسی باشد. نوع مرجع رسیدگی به وضعیت کارشناس و ماهیت رفتار بستگی دارد.

آیا شکایت از کارشناس باعث لغو نظریه او می‌شود؟

صرف طرح شکایت لزوما موجب لغو یا بی اعتبار شدن نظریه کارشناسی نمی‌شود. اگر نظریه در یک پرونده مورد استناد قرار گرفته باشد، اعتراض به نظریه نیز باید در مرجع مربوط و مطابق مقررات آن پرونده پیگیری شود.

شکایت از کارشناس اتحادیه زمانی قابل طرح است که نسبت به عملکرد یا نظریه کارشناس ایراد مشخص و قابل اثباتی وجود داشته باشد. اشتباه در کارشناسی، بی دقتی، رعایت نکردن مقررات، خروج از حدود صلاحیت، وجود جهات رد، دریافت وجه غیرمجاز یا در موارد خاص اظهارنظر خلاف واقع می‌تواند حسب شرایط پرونده زمینه پیگیری قانونی یا انتظامی را ایجاد کند.

مهم ترین نکته این است که ابتدا باید وضعیت کارشناس مشخص شود؛ زیرا کارشناس اتحادیه ممکن است صرفا ارزیاب یا کارشناس مورد استفاده اتحادیه باشد یا همزمان دارای عنوان کارشناس رسمی دادگستری باشد. پس از آن، باید میان اعتراض به نظریه و شکایت از رفتار کارشناس تفکیک شود و هر مسیر از مرجع مناسب پیگیری گردد. جمع آوری مدارک، بیان دقیق ایرادات و پرهیز از طرح ادعاهای بدون دلیل، نقش مهمی در رسیدگی به شکایت از کارشناس اتحادیه دارد.