آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۲۹ (یکشنبه - ۲۹ شهریور ۱۴۰۵)

در پاسخ کوتاه باید گفت: بعد از طلاق مهریه تعلق میگیرد، مگر اینکه زن پیش از طلاق آن را به طور کامل ابراء، بذل یا دریافت کرده باشد. به همین دلیل، پاسخ این پرسش که بعد از طلاق مهریه تعلق میگیرد یا نه، به عواملی مانند وقوع رابطه زناشویی، نوع طلاق، میزان مهریه پرداخت‌شده و مفاد سند طلاق بستگی دارد. برای مثال، اگر زنی پس از چند سال زندگی مشترک طلاق بگیرد و در سند طلاق از مهریه خود صرف‌نظر نکرده باشد، اصل حق مطالبه مهریه او از بین نمی‌رود و می‌تواند برای دریافت آن اقدام کند.

بر اساس مقررات قانون مدنی، به محض وقوع عقد نکاح، زن مالک مهریه می‌شود و می‌تواند هر زمان که بخواهد آن را مطالبه کند. بنابراین، طلاق به خودی خود باعث سقوط مهریه نیست. اگر مهریه در زمان طلاق پرداخت نشده باشد و زن نیز از آن صرف‌نظر نکرده باشد، این دین همچنان بر عهده شوهر باقی می‌ماند.

ثبت طلاق نیز به معنای تسویه خودکار مهریه نیست. در بسیاری از پرونده‌ها، زوجین درباره پرداخت کامل، تقسیط یا بذل بخشی از مهریه در توافق‌نامه طلاق تصمیم می‌گیرند. آنچه اهمیت دارد، متن سند رسمی طلاق، صورت‌جلسه توافق و اظهارات ثبت‌شده طرفین است. اگر در این اسناد عبارت‌هایی مانند ابراء ذمه، بذل تمام مهریه یا اسقاط حق مطالبه درج شده باشد، امکان مطالبه مجدد ممکن است از بین برود.

اگر نزدیکی میان زن و شوهر واقع شده باشد، زن اصولاً مستحق تمام مهریه تعیین‌شده است؛ حتی اگر طلاق پس از مدت کوتاهی از ازدواج انجام شود. در مقابل، اگر طلاق پیش از نزدیکی واقع شود و مهریه نیز در عقد مشخص شده باشد، زن معمولاً مستحق نصف مهریه است. این حکم در مواردی مطرح می‌شود که زن قبلاً تمام مهریه را نگرفته و توافق دیگری میان طرفین وجود نداشته باشد.

اثبات وقوع یا عدم وقوع نزدیکی در برخی پرونده‌ها اهمیت زیادی دارد. چنانچه درباره این موضوع اختلاف وجود داشته باشد، دادگاه با توجه به اظهارات طرفین، اسناد و سایر دلایل قابل ارائه تصمیم‌گیری می‌کند. همچنین اگر مهریه در عقد تعیین نشده باشد، نوع حق مالی زن با توجه به زمان طلاق و وقوع نزدیکی متفاوت خواهد بود و ممکن است موضوع مهرالمتعه یا مهرالمثل مطرح شود.

در طلاق توافقی، زن و شوهر می‌توانند درباره تمام یا بخشی از مهریه توافق کنند. زن ممکن است در برابر طلاق، بخشی از مهریه را ببخشد و باقی‌مانده را دریافت کند یا پرداخت آن را به زمان مشخصی موکول کند. بنابراین، صرف عنوان طلاق توافقی مشخص نمی‌کند که مهریه بخشیده شده یا باقی مانده است؛ بلکه باید مفاد توافق دقیق بررسی شود.

در طلاق خلع، زن معمولاً مالی را در برابر طلاق به شوهر بذل می‌کند. این مال می‌تواند تمام مهریه، بخشی از آن یا مالی کمتر یا بیشتر از مهریه باشد. اگر زن فقط قسمتی از مهریه را بذل کرده باشد، نسبت به بخش باقی‌مانده حق مطالبه خواهد داشت؛ مگر اینکه در سند رسمی، نسبت به باقی‌مانده نیز اعلام گذشت کرده باشد.

در طلاق مبارات نیز امکان توافق مالی میان زن و شوهر وجود دارد، اما میزان بذل نباید از میزان مهریه بیشتر باشد. در هر دو نوع طلاق، بررسی دقیق عبارات سند اهمیت دارد. استفاده از عبارت‌های مبهم یا امضای اسناد بدون آگاهی از آثار حقوقی آن‌ها می‌تواند موجب دشواری در مطالبه بعدی شود.

برای مطالبه مهریه پس از طلاق، زن معمولاً می‌تواند از طریق اجرای ثبت یا دادگاه خانواده اقدام کند. انتخاب مسیر مناسب به شرایط پرونده، وجود مال قابل شناسایی از شوهر، میزان مهریه و وضعیت مالی او بستگی دارد. اگر مال یا حساب بانکی قابل توقیف وجود داشته باشد، اقدام اجرایی می‌تواند برای شناسایی و توقیف آن مفید باشد.

در مسیر اجرای ثبت، ابتدا باید درخواست صدور اجراییه نسبت به سند ازدواج ارائه شود. پس از ابلاغ اجراییه، در صورت پرداخت نشدن بدهی، امکان شناسایی و توقیف اموال، ممنوع‌الخروجی در شرایط قانونی و پیگیری سایر اقدامات اجرایی وجود دارد. اگر شوهر مالی به نام خود نداشته باشد یا اقدامات ثبتی نتیجه ندهد، طرح دعوا در دادگاه خانواده و درخواست تقسیط یا بررسی توان مالی او مطرح می‌شود.

برای شروع کار، معمولاً مدارکی مانند سند ازدواج، سند طلاق، کارت ملی، شناسنامه و اطلاعات مربوط به محل اقامت یا اموال شوهر لازم است. اگر زن وکالت‌نامه یا توافق‌نامه‌ای درباره مهریه دارد، باید آن را نیز ارائه کند. در صورت مفقود شدن سند ازدواج، می‌توان برای دریافت رونوشت یا گواهی‌های لازم از دفترخانه مربوط اقدام کرد.

توان مالی شوهر در مرحله اجرای حکم اهمیت اساسی دارد. اگر شوهر توان پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، می‌تواند با ارائه دادخواست اعسار، ناتوانی خود از پرداخت یکجای محکوم‌به را مطرح کند. دادگاه با بررسی وضعیت مالی، درآمد، هزینه‌های ضروری و دلایل ارائه‌شده، درباره پذیرش اعسار و نحوه پرداخت تصمیم می‌گیرد.

اعسار به معنای از بین رفتن مهریه نیست، بلکه ممکن است باعث پرداخت آن به شکل اقساطی شود. زن نیز می‌تواند نسبت به ادعای ناتوانی مالی شوهر اعتراض کند و اطلاعات مربوط به اموال، حساب‌ها، معاملات یا درآمدهای واقعی او را به دادگاه ارائه دهد. انتقال صوری اموال برای فرار از پرداخت دین می‌تواند پیامدهای حقوقی و کیفری داشته باشد، اما اثبات آن به مدارک و شرایط پرونده وابسته است.

در مهریه‌های بیشتر از میزان مقرر در قانون، صرف تعیین مقدار بالا به این معنا نیست که همه آن بدون بررسی توان مالی شوهر قابل وصول است. درباره میزان قابل اعمال ضمانت اجرای حبس و مسئولیت شوهر، مقررات قانونی و وضعیت مالی او بررسی می‌شود. بنابراین بهتر است زن علاوه بر مطالبه مهریه، هم‌زمان امکان شناسایی اموال و دریافت تأمین مناسب را نیز پیگیری کند.

درخواست طلاق از سوی زن، به تنهایی باعث از بین رفتن مهریه نمی‌شود. اگر زن به دلیل عسر و حرج، ترک نفقه، سوءرفتار یا سایر دلایل قانونی درخواست طلاق کرده باشد، اصل مهریه او باقی است؛ مگر اینکه در جریان پرونده، تمام یا بخشی از آن را ببخشد یا توافق دیگری صورت گیرد.

در طلاق توافقی نیز وضعیت مهریه تابع توافق مکتوب است. بنابراین، زن باید پیش از امضای توافق، دقیقاً مشخص کند چه مقدار از مهریه را می‌بخشد، چه مقدار باقی می‌ماند و زمان یا شیوه پرداخت بخش باقی‌مانده چگونه است.

آیا بعد از طلاق مهریه تعلق میگیرد اگر زن قبلاً بخشی از آن را گرفته باشد؟

بله، اگر زن فقط بخشی از مهریه را دریافت کرده باشد، نسبت به باقی‌مانده حق مطالبه دارد؛ مگر اینکه در سند رسمی یا توافق معتبر، باقی‌مانده را نیز ابراء یا بذل کرده باشد. رسیدهای پرداخت، اقرارنامه‌ها و متن سند طلاق برای تعیین میزان بدهی اهمیت دارند.

اگر زن در دفترخانه طلاق مهریه را ببخشد، آیا می‌تواند بعداً آن را پس بگیرد؟

اصل بر این است که ابراء ذمه شوهر یا بذل مهریه آثار حقوقی دارد و زن نمی‌تواند به سادگی از آن برگردد. با این حال، در برخی انواع طلاق مانند خلع، امکان رجوع زن به مالی که بذل کرده در مدت عده مطرح می‌شود و آثار آن به شرایط طلاق و وضعیت رجوع شوهر بستگی دارد. برای بررسی این موضوع باید متن دقیق سند مطالعه شود.

آیا برای مطالبه مهریه بعد از طلاق مهلت خاصی وجود دارد؟

برای اصل مطالبه مهریه معمولاً مهلت کوتاهی مانند مهلت اعتراض به رأی وجود ندارد و زن می‌تواند پس از طلاق نیز برای دریافت آن اقدام کند. با این حال، تأخیر ممکن است شناسایی اموال شوهر را دشوار کند یا باعث از بین رفتن برخی مدارک شود. به همین دلیل، اقدام زودتر معمولاً عملی‌تر است.

اگر شوهر بگوید توان پرداخت ندارد، چه اتفاقی می‌افتد؟

شوهر می‌تواند دادخواست اعسار و تقسیط ارائه کند، اما صرف ادعا کافی نیست. دادگاه مدارک مالی و معیشتی او را بررسی می‌کند و زن نیز حق دارد دلایل توانایی مالی یا وجود اموال او را معرفی کند. در صورت پذیرش اعسار، پرداخت مهریه ممکن است به پیش‌قسط و اقساط ماهانه تقسیم شود.

آیا می‌توان اموال شوهر را برای مهریه توقیف کرد؟

اگر مال متعلق به شوهر شناسایی شود و توقیف آن از نظر قانونی امکان‌پذیر باشد، زن می‌تواند از طریق مرجع اجرایی برای توقیف آن اقدام کند. با این حال، برخی اموال ضروری زندگی ممکن است در شمار مستثنیات دین قرار گیرند و قابل توقیف نباشند. تشخیص این موضوع به نوع مال و شرایط زندگی بدهکار وابسته است.

آیا دریافت طلاق به معنای تسویه مهریه است؟

خیر. طلاق و پرداخت مهریه دو موضوع جداگانه هستند، مگر اینکه در سند یا توافق رسمی، پرداخت یا بخشش مهریه تعیین تکلیف شده باشد. بنابراین، زن باید پیش از امضای هر سندی، آثار عباراتی مانند بذل، ابراء، اسقاط حق و دریافت کامل مهریه را بررسی کند.

بعد از طلاق مهریه تعلق میگیرد، مگر آنکه زن آن را دریافت کرده، بخشیده یا در سند معتبر از حق خود صرف‌نظر کرده باشد. وقوع رابطه زناشویی، نوع طلاق، مقدار مهریه پرداخت‌شده و متن توافق طرفین، میزان حق قابل مطالبه را مشخص می‌کند. اگر مهریه باقی مانده باشد، زن می‌تواند از طریق اجرای ثبت یا دادگاه خانواده اقدام کند و هم‌زمان شناسایی اموال، توقیف دارایی و بررسی اعسار شوهر را پیگیری نماید. مهم‌ترین اقدام عملی، بررسی سند ازدواج و سند طلاق پیش از هر تصمیم و جمع‌آوری مدارک پرداخت یا توافق‌های قبلی است.