اجرا گذاشتن مهریه در دوران عقد از نظر قانونی امکان‌پذیر است و زن برای مطالبه مهریه لازم نیست تا زمان شروع زندگی مشترک یا برگزاری مراسم عروسی صبر کند. اجرا گذاشتن مهریه در دوران عقد می‌تواند از طریق اجرای ثبت یا دادگاه خانواده انجام شود؛ برای مثال، اگر عقدنامه رسمی دارید اما همسرتان از پرداخت مهریه خودداری می‌کند، می‌توانید با ارائه عقدنامه و مدارک هویتی، روند مطالبه را آغاز کنید.
در عقد دائم، به محض جاری شدن صیغه عقد، زن مالک مهریه می‌شود؛ بنابراین اصل استحقاق زن به مهریه، وابسته به وقوع رابطه زناشویی، سکونت مشترک یا دریافت جهیزیه نیست. با این حال، رابطه زناشویی می‌تواند بر میزان مهریه قابل مطالبه در صورت طلاق پیش از نزدیکی اثر بگذارد. در چنین شرایطی، معمولاً زن می‌تواند تمام مهریه را مطالبه کند، اما اگر طلاق پیش از نزدیکی واقع شود، میزان مهریه‌ای که در طلاق قابل استحقاق است، نصف مهریه تعیین‌شده خواهد بود.
بله. مهریه دینی بر عهده شوهر است و از زمان وقوع عقد، زن حق مطالبه آن را دارد. این حق حتی در زمانی که زوجین هنوز در منزل مشترک سکونت ندارند نیز وجود دارد. همچنین، مطالبه مهریه به معنای الزام زن به طلاق نیست و زن می‌تواند مهریه را مطالبه کند، بدون اینکه الزاماً دادخواست طلاق بدهد.
اگر مهریه عندالمطالبه باشد، اصل بر این است که زن هر زمان بخواهد می‌تواند پرداخت آن را درخواست کند. اگر در عقدنامه شرطی درباره زمان پرداخت، توانایی مالی زوج یا نحوه مطالبه درج شده باشد، دادگاه و مرجع اجرا همان شرط را نیز بررسی می‌کنند. در مهریه عندالاستطاعه، زن باید توانایی مالی شوهر را برای پرداخت اثبات کند؛ به همین دلیل، بررسی دقیق عبارت درج‌شده در عقدنامه اهمیت زیادی دارد.
برای اجرا گذاشتن مهریه در دوران عقد، معمولاً دو مسیر اصلی وجود دارد: اقدام از طریق اجرای ثبت و طرح دعوا در دادگاه خانواده. انتخاب مسیر مناسب به وضعیت مالی شوهر، وجود یا نبود مال قابل شناسایی و هدف زن از مطالبه بستگی دارد.
چون عقدنامه رسمی یک سند لازم‌الاجرا است، زن می‌تواند برای صدور اجراییه به دفترخانه ازدواجی که عقد در آن ثبت شده مراجعه کند. پس از صدور اجراییه، پرونده برای اقدامات اجرایی به اداره ثبت مربوط ارسال می‌شود. در این مرحله می‌توان اموال، حساب‌های بانکی، خودرو، حقوق و سایر دارایی‌های قابل توقیف زوج را شناسایی و توقیف کرد.
چنانچه زوج کارمند باشد، در صورت وجود شرایط قانونی، امکان توقیف بخشی از حقوق او وجود دارد. همچنین در صورت شناسایی ملک یا خودرو، ممکن است مال تا میزان بدهی توقیف شود. توقیف اموال باید با رعایت مستثنیات دین انجام شود؛ یعنی برخی اموال ضروری و متناسب با شأن بدهکار، قابل توقیف نیستند.
مسیر دوم، ثبت دادخواست مطالبه مهریه در دادگاه خانواده است. این دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود و پس از تعیین شعبه، برای زوج ابلاغ ارسال خواهد شد. دادگاه پس از بررسی عقدنامه، میزان مهریه و دفاعیات طرفین، در صورت احراز بدهی، حکم پرداخت مهریه صادر می‌کند.
در صورتی که زن از وجود مال مشخصی از شوهر اطلاع داشته باشد، می‌تواند هم‌زمان تقاضای تأمین خواسته مطرح کند تا مال مورد نظر پیش از انتقال یا فروش، توقیف شود. ارائه اطلاعات دقیق درباره نشانی ملک، شماره پلاک خودرو، محل کار یا حساب‌های قابل شناسایی، روند اجرای حکم را آسان‌تر می‌کند.
برای اجرا گذاشتن مهریه در دوران عقد، آماده کردن مدارک کامل باعث کاهش رفت‌وبرگشت و تأخیر در پرونده می‌شود. مدارک معمول مورد نیاز عبارت‌اند از:
اگر عقدنامه در دسترس نباشد، می‌توان از دفترخانه‌ای که ازدواج را ثبت کرده است، رونوشت یا تصویر رسمی دریافت کرد. در صورتی که زن و شوهر درباره پرداخت بخشی از مهریه توافق کرده باشند، رسید بانکی، اقرارنامه، نوشته عادی یا پیام‌های معتبر می‌تواند در ارزیابی ادعاها مؤثر باشد؛ البته ارزش اثباتی هر مدرک را مرجع رسیدگی تعیین می‌کند.
میزان مهریه همان مبلغ یا تعداد سکه‌ای است که در عقدنامه درج شده است و زن از نظر اصل طلب، نسبت به تمام آن حق دارد. با این حال، مقررات مربوط به ضمانت اجرای مالی، برای وصول اجباری مهریه تفاوت‌هایی ایجاد کرده است.
بر اساس مقررات حمایت خانواده، درباره تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن، امکان استفاده از مقررات محکومیت‌های مالی وجود دارد. نسبت به مازاد بر این میزان، زن باید توانایی مالی شوهر را اثبات کند یا مالی از او برای وصول معرفی شود. بنابراین، تصور اینکه مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه قابل مطالبه نیست، نادرست است؛ محدودیت اصلی مربوط به ضمانت اجرای وصول و شرایط اثبات توانایی مالی زوج است، نه از بین رفتن اصل طلب.
اگر شوهر مدعی ناتوانی مالی باشد، می‌تواند دادخواست اعسار و تقسیط بدهی مطرح کند. دادگاه با بررسی درآمد، اموال، هزینه‌های ضروری و وضعیت مالی او درباره پرداخت یکجای مهریه یا اقساط تصمیم می‌گیرد. زن نیز حق دارد نسبت به ادعای اعسار اعتراض کند و اطلاعات مربوط به دارایی‌ها یا درآمد واقعی زوج را ارائه دهد.
در صورت وجود شرایط قانونی و تشکیل پرونده اجرایی، ممکن است زن برای جلوگیری از خروج شوهر از کشور یا برای توقیف دارایی‌های او درخواست لازم را مطرح کند. پذیرش این درخواست خودکار نیست و به میزان بدهی، وضعیت پرونده، مقررات اجرایی و تشخیص مرجع صالح بستگی دارد.
توقیف اموال نیز زمانی مؤثر است که مال به نام زوج باشد و جزء مستثنیات دین محسوب نشود. انتقال صوری اموال پس از ایجاد بدهی، می‌تواند موضوع بررسی جداگانه قرار گیرد؛ اما صرف ادعای زن برای اثبات انتقال صوری کافی نیست و باید مدارک و قرائن قابل قبول ارائه شود.
هزینه اقدام از طریق دادگاه شامل هزینه دادرسی و هزینه خدمات الکترونیک قضایی است و میزان آن ممکن است با توجه به تعرفه‌های سالانه و مبلغ خواسته تغییر کند. در مسیر اجرای ثبت نیز هزینه‌های اجرایی و خدمات مربوط به صدور و پیگیری اجراییه مطرح می‌شود. مبلغ دقیق هزینه باید هنگام ثبت درخواست از دفترخانه، اداره ثبت یا دفتر خدمات قضایی استعلام شود.
مدت رسیدگی عدد ثابتی ندارد. اگر زوج مال مشخص و قابل توقیف داشته باشد، رسیدن به نتیجه ممکن است سریع‌تر انجام شود. در مقابل، اعتراض به اجراییه، طرح اعسار، ناشناس بودن اموال، ادعای پرداخت یا نیاز به استعلام‌های متعدد، روند پرونده را طولانی می‌کند. پیگیری منظم ابلاغ‌ها و پاسخ‌گویی به مهلت‌های تعیین‌شده، از مهم‌ترین عوامل جلوگیری از تأخیر است.
خیر. زن برای مطالبه مهریه به طلاق نیاز ندارد و می‌تواند در حالی که رابطه زوجیت برقرار است، از طریق اجرای ثبت یا دادگاه خانواده اقدام کند. مطالبه مهریه به‌تنهایی باعث پایان یافتن ازدواج نمی‌شود.
در حالت عادی، زن از زمان عقد مالک تمام مهریه است و می‌تواند آن را مطالبه کند. اما اگر طلاق پیش از نزدیکی واقع شود، حکم قانونی درباره استحقاق نصف مهریه در طلاق پیش از نزدیکی مطرح می‌شود. بنابراین، مطالبه مهریه و میزان نهایی آن در صورت طلاق باید با توجه به وضعیت پرونده بررسی شود.
اقدام قانونی همچنان می‌تواند مفید باشد؛ زیرا با شناسایی مال یا درآمد در آینده، امکان ادامه عملیات اجرایی وجود دارد. همچنین صدور حکم یا اجراییه، میزان بدهی و تعهد زوج را رسمی‌تر می‌کند. با این حال، اگر اعسار او پذیرفته شود، ممکن است پرداخت به صورت اقساطی انجام شود.
پیگیری هم‌زمان یک طلب واحد از دو مرجع، بدون رعایت مقررات، می‌تواند موجب ایراد و توقف بخشی از عملیات شود. بهتر است زن ابتدا مسیر مناسب را انتخاب و وضعیت پرونده را به‌طور دقیق اعلام کند. اگر بخشی از مهریه از یک مسیر وصول شد، ادامه مطالبه فقط نسبت به مبلغ باقی‌مانده امکان‌پذیر است.
تقسیط معمولاً با تصمیم مرجع قضایی و بر اساس وضعیت مالی زوج انجام می‌شود و الزاماً به رضایت زن وابسته نیست. زن می‌تواند به میزان پیش‌قسط یا اقساط اعتراض کند و مدارکی درباره توانایی مالی واقعی شوهر ارائه دهد. عدم پرداخت اقساط مقرر نیز می‌تواند موجب پیگیری قانونی جدید شود.
اجرا گذاشتن مهریه در دوران عقد حق قانونی زن است و برای استفاده از آن، برگزاری عروسی یا شروع زندگی مشترک ضرورت ندارد. ابتدا باید عقدنامه و مدارک هویتی آماده شود و سپس با توجه به شرایط، مسیر اجرای ثبت یا دادگاه خانواده انتخاب شود. شناسایی اموال زوج، توجه به تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه، آگاهی از مقررات ۱۱۰ سکه و پیگیری دقیق ابلاغ‌ها، نقش مهمی در نتیجه پرونده دارد. اگر درباره توانایی مالی شوهر، انتقال اموال، اعسار یا توقیف دارایی اختلاف وجود دارد، بررسی اسناد و مشورت تخصصی پیش از اقدام می‌تواند از اشتباه و هزینه اضافی جلوگیری کند.